آنتن زنده علیه وحدت ملی
جهان صنعت – هنوز چند روز بیشتر از انتقاد صریح و کمسابقه رییسجمهور از عملکرد سازمان صداوسیما نگذشته اما نهتنها شاهد ادامه همان مشی و رویکرد در ضدیت با راهبرد مذاکره و دیپلماسی در برنامههای این سازمان هستیم بلکه حالا این حملات و هجمهها روی آنتن زنده این رسانه حاکمیتی با صدایی رساتر و خشونتی بیشتر از گذشته انجام میشود؛ حملاتی که این بار از زبان محمدحسن رجبی دوانی، رییس بنیاد ایرانشناسی در دوره ابراهیم رییسی و همان فردی علیه روسای جمهور پیشین ایران صورت گرفته که ازقضا در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد، او را «معجزههزاره سوم» مینامید. رجبی دوانی اما بهرغم این میزان شیفتگی به احمدینژاد، با چنان بغض و کینهای علیه سیدمحمد خاتمی و حسن روحانی سخن گفته که گویی این دو رییسجمهور پیشین که هر کدام هشتسال در قامت بالاترین مقام اجرایی کشور فعالیت کردهاند، احیانا دشمنان خونی ایران و ایرانیان هستند. عجیبتر آنکه این کارشناس صداوسیما صرفا به این دلیل با چنین خشم و خشونت علیه سیدمحمد خاتمی و حسن روحانی موضعگیری کرده که آنان چه در زمان مسوولیت و چه پس از آن، موافق حل و فصل مشکلات کشور از طریق مذاکره و بهبود روابط ایران با جامعه جهانی بودهاند.
حمله به موافقان مذاکره روی آنتن زنده
رجبیدوانی که شامگاه شنبه مهمان یک برنامه زنده در صداوسیما بود، با اشاره به مذاکرات اسلامآباد و اصولا پرونده هستهای جمهوری اسلامی و مذاکراتی که بهنحوی از دوران ریاستجمهوری سیدمحمد خاتمی آغاز شد و با آغاز دولتداری حسن روحانی به اوج رسید، گفته «خاتمی و روحانی منافق و مرجفون هستند.» او با طرح اتهامهایی بیپایه همچون اینکه «عبدالمالک ریگی هم از اینها حمایت کرد» یا «اینها از فتنه هرزگی هم حمایت کردند»، در بخشهایی از سخنانش بدون ارائه سند و مدرک، دولت اصلاحات را به حمایت از دانشجویان و معترضان در جریان جنبشهای اعتراضی تیرماه۷۸ متهم کرده و مدعی است که سیدمحمد خاتمی در جریان جنبش سبز در سال۸۸ دنبال براندازی نظام بوده است! او همچنین حسن روحانی را نیز بهدلیل پیشبرد مذاکرات ۱+۵ و توافق برجام، مورد هجمه قرار داده است. البته که طبیعتا اظهارنظر شخصی این فعال اصولگرا محل ایراد نیست و نکته تاملبرانگیز در این غائله، این است که چرا صداوسیما اینچنین به افرادی همچون او تریبون میدهد. عجیبتر آنکه سال گذشته نیز تقریبا در چنین روزهایی، صداوسیما با دعوت از رجبی دوانی در یکی از دیگر برنامههای زنده تلویزیونی، این فرصت را در اختیار او قرار داده بود تا حسن روحانی و جواد ظریف را به ضدیت با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و مشخصا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متهم کند. رجبیدوانی در سخنانی که درست ۱۱ ماه پیش، روی آنتن زنده صداوسیما مطرح کرد، مدعی شده بود که «بغض در کلام حسن روحانی علیه سپاه موج میزند.» او همچنین با زیرسوال بردن یک واقعیت غیرقابلانکار بودجهای گفته بود: «تعجب میکنم که آقای روحانی و ظریف رویشان میشود در قالب خیرخواهی مردم چنین مسائلی را مطرح کنند؛ شما به سپاه بودجه ندادید در حالی که این وظیفه دولت است!» رجبی دوانی حتی از این نیز فراتر رفته و گفته بود: «روحانی با کاری که با نظام کرد، اشعث بن قیس زمانه علیه نظام است. ظریف همان ابوموسی اشعری است؛ لااقل اشعری اعتراف کرد که سرش کلاه رفته و پشیمان شد اما ظریف نهتنها اظهار پشیمانی نمیکند بلکه حرف از «تغییر پارادایم» میزند!»
البته در حال حاضر سیدمحمد خاتمی، حسن روحانی یا دفتر آنان هیچ واکنشی به سخنان رجبیدوانی نشان ندادهاند اما سخنان عجیب و غریب سال گذشته رجبیدوانی با واکنشهای گستردهای مواجه شده بود. البته در آن زمان نیز سیدمحمد خاتمی نه حسن روحانی، راسا اقدام به واکنش نکردند اما حسامالدین آشنا در توئیتی در این رابطه نوشت: «حال که بحمدالله برای چندمینبار اشعث و ابوموسییابتان فعال شده، کمی هم الیکوهن و شکدمیابتان را بهکار بگیرید!» همزمان محمد مهاجری، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی اصولگرا نیز در یادداشتی با اشاره به اشراف پدر رجبیدوانی بر تاریخ اسلام و مشابهتسازی دقیق میان برخی تحولات تاریخ معاصر با رویدادهای تاریخ اسلام نوشت: «سالهاست آقای محمدحسین رجبی دوانی در سخنرانیهایش بهخصوص در تلویزیون، چنین مشابهتسازیهایی انجام میدهد و سخاوتمندانه افرادی را به اشعث بن قیس و ابوموسی اشعری و … تشبیه میکند. اگر ایشان یک بار چنین تشبیهاتی را در حضور حضرت پدر مطرح کرده بود، قطعا درسی میگرفت که به درد دنیا و آخرتش بخورد و آخرت خویش را حراج نکند.» این روزنامهنگار اصولگرا همچنین اضافه کرد: «اما ورود آقای رجبی دوانی به بحث برجام که با اظهارنظرش واضح است هیچچیزی از آن نمیداند مصداق نهی آیه شریفه «ولاتقف مالیس لک به علم» است و حیف که برای خوشامد صداوسیما چنین مطالبی را بر زبان میآورد.»
واکنش قالیباف به پیام مکتوب رهبری
با این همه اما آنچه در اتفاق عجیب شامگاه شنبه، مورد شگفتی ناظران شده، این است که این برنامه زنده تلویزیونی و اتهامزنیهای عجیب و غریب رجبی دوانی علیه موافقان مذاکره، به فاصله چند ساعت از انتشار پیام رهبری و هشدار ایشان درخصوص «شکست وحدت و انسجام اجتماعی» روی آنتن رفته است. پیامی که ازقضا محمدباقر قالیباف که هماکنون ریاست هیات مذاکرهکنندگان ایران را نیز برعهده دارد، به سرعت به آن واکنش نشان داد و در پیامی که از طریق حساب کاربری شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس(توییتر) منتشر کرد، نوشت: «اصرار بر اتحاد مقدس، فقط یک توصیه اخلاقی یا اجتماعی نیست بلکه شرط ضروری پیروزی در میدان مبارزه با دشمن است. اطاعت از این حکم شرعی و ملی رهبر معظم انقلاب را بخشی مهم از نقشآفرینی تاریخی خود در این مقاومت ملی و در اداره کشور تلقی کنیم.»
حمایت اصولگرایان و اصلاحطلبان از راهبرد دیپلماسی
اما نکته حائز اهمیت در ارتباط با این حملات مخالفان مذاکره و راهبرد دیپلماسی به اعضای دولت کنونی و حتی آن دسته از مسوولان پیشین که در زمان دولتداری خود، این راهبرد را دنبال کردند، این است که حالا حتی بسیاری از اصولگرایان نیز اذعان دارند که دستکم مذاکرات اخیر و یادداشت تفاهم اسلامآباد، کاملا در راستای منافع ایران بوده و عدول از آن و بازگشت به شرایط جنگی، به سود ایران نیست. چنانکه همین دیروز، محمدکاظم انبارلویی دبیر سیاسی حزب موتلفه اسلامی در گفتوگویی با خبرآنلاین بهشدت از تفاهمنامه اسلامآباد حمایت کرده و گفته است: «در تفاهمنامه، ما چیزی از آمریکا میگیریم، بدون اینکه چیزی به آنها بدهیم.» او با تاکید بر اینکه یادداشت تفاهم اسلامآباد یک توافق برد- برد نبوده، میگوید: «ما در هیچیک از بندهای آن قرار نیست امتیازی به آمریکاییها بدهیم. حتی در بند دوم آن تصریح شده است که آمریکاییها به هیچوجه نمیتوانند در مسائل داخلی ما دخالت کنند و موضوع تنگه هرمز و موضوعات هستهای ایران، مسائل داخلی ماست و هیچ ارتباطی به آمریکا ندارد.» انبارلویی تصریح کرد: «در عین حال، ما بنابر بندهای این تفاهمنامه امتیازاتی گرفتهایم.» اما شاید نکته مهمتر در سخنان این عضو ارشد حزب موتلفه اسلامی، آنجاست که بدون اشاره به سخنان اخیر رجبی دوانی و حتی احتمالا بیاطلاع از آنچه او علیه موافقان مذاکره روی آنتن زنده تلویزیون به زبان آورده، نسبتبه ایجاد شکاف داخلی هشدار میدهد. انبارلویی گفته است: «آمریکاییها منتظر دو اتفاق در ایران هستند؛ یکی کاهش تابآوری مردم و ایجاد اختلاف در صفوف منسجم و انقلابیون ایران و دیگری تغییر در محاسبات مسوولان نظام.» او حتی وقتی در پایان این مصاحبه با این پرسش مواجه میشود که آیا باتوجه به حملات شبانه ایالاتمتحده به خاک ایران در بیش از یک هفته گذشته، باید تفاهمنامه اسلامآباد را ملغا دانست، کماکان بر راهبرد مذاکره تاکید کرده و میگوید: «تفاهم منتفی نشده است؛ اساسا راهبرد آمریکاییها این است که ابتدا تفاهمی را امضا کنند و سپس در اجرای همان تفاهم اخلال ایجاد کنند تا امتیازات بیشتری بگیرند. اما اکنون مقاومت مسوولان بلندپایه نظام در گفتوگوها، همراه با مقاومت مردم و صلابت نیروهای مسلح، چنین اجازهای به آمریکاییها نمیدهد.»
همزمان سیدمرتضی مبلغ که از چهرههای شاخص جریان اصلاحات بهشمار میرود نیز از راهبرد دیپلماسی دفاع کرده و به ایرنا گفته «دیپلماسی و جنگ نهتنها مغایرتی ندارند بلکه لازم و ملزوم یکدیگرند و تمام جنگها در نهایت با مذاکره پایان میپذیرند.» این عضو ارشد حزب اتحاد ملت ایران که تفاهمنامه اسلامآباد را «سند افتخار و نشانه پیروزی ایران» میداند، نسبتبه ایجاد «انشقاق میان مسوولان» هشدار داده و گفته است: «باید دخالتهای بیرونی و نیز دخالت افرادی که از واقعیتها اطلاع ندارند، یا دچار توهم هستند یا معتقدند جنگ باید به هر قیمتی تمام شود، و حتی کسانی که معتقدند اگر کوتاه هم بیاییم و تسلیم شویم اشکالی ندارد، از یک سو و از سوی دیگر کسانی که دائما بر تنور جنگ میدمند، مذاکره را تخطئه میکنند، به مذاکرهکنندگان فحاشی میکنند و فضای دوقطبی ایجاد میکنند، مهار و کنترل شوند.» مبلغ درعین حال نسبتبه تندرویها هشدار داده و میگوید: «متاسفانه اخیرا تحرکاتی آغاز شده که با وجود هشدار همه مقامها و حتی رهبر انقلاب، باز هم برخی با انگیزههای مختلف در حال دامنزدن به اختلافها هستند که بسیار هم خطرساز است و به هر نحو ممکن باید مهار شوند تا با فضایی منسجمتر، هم در جامعه و هم در حاکمیت، بتوان امور را بهتر پیش برد و کشور را به سمت ثبات و صلح پایدار سوق داد.»
ناکامی صداوسیما در حفظ انسجام ملی
اما در شرایطی که به نظر میرسد دولت و البته برخی از دیگر ارکان نظام کماکان بر راهبرد مذاکره تاکید دارند، روشن نیست چرا صداوسیما تا این میزان بر ضدیت با موافقان راهبرد دیپلماسی تاکید دارد و حتی پس از صدور پیام مکتوب رهبری نیز به افرادی همچون رجبی دوانی آنتن میدهد تا اینچنین به موافقان مذاکره بتازد؛ رویکردی که محمدصادق جوادیحصار نیز نسبتبه آن هشدار داده و با تاکید بر اهمیت دستاوردهای دیپلماتیک همپای موفقیتهای میدانی میگوید: «این قبیل اتفاقات یا از سر نادانی و عدم دریافت اطلاعات درست است که در این صورت باید تلاش شود منبع تغذیه اطلاعاتی این افراد تصحیح گردد تا مبنای حقوقی و سیاسی درستی پیدا کنند. یا اینکه چنین رفتارهایی در راستای اغراض، دیدگاههای خاص و منافع ویژهای رخ میدهد.» این روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی گفته است: «دستگاههای ذیربط باید به این افراد تذکر داده و آنها را متوجه کنند که تلاش برای حفظ حقوق جریانی و سیاسی در جای خود پسندیده است اما اگر در تضاد با منافع ملی قرار بگیرد، قطعا امر نامبارکی خواهد بود.» جوادی حصار همچنین با تاکید بر اهمیت نقش صداوسیما در ایجاد و حفظ انسجام ملی میگوید: «اساس مُلک، عدالت است اما آنچه این روزها از پنجره صداوسیما بیرون میآید، منادی عدالت، وحدت و یکپارچگی در کشور نیست.»
