ایران باید بازدارندگی را با گسترش همکاری با همسایگان همراه کند

جهان صنعت – وزیر پیشین امور خارجه با بیان اینکه ایالات‌متحده بار دیگر حملات علیه ایران را آغاز کرده است در فارن افرز نوشت که «یادداشت تفاهمی که تهران – واشنگتن ماه گذشته در سوییس به آن دست یافتند، پس از هفته‌ها که به مویی بند بود، سرانجام فروپاشید. دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات‌متحده در ۱۷تیرماه گفت: «فکر می‌کنم تمام شد. من دیگر نمی‌خواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.» جواد ظریف در بخشی از این یادداشت با تاکید بر اینکه «فروپاشی این یادداشت تفاهم جای تعجب ندارد»، نوشت: «ایران و ایالات‌متحده برداشت‌های متفاوتی از مفاد توافق به‌ویژه در مورد تنگه هرمز داشتند. تهران بر این باور بود که همان‌گونه که در یادداشت تفاهم آمده ایران قول داده است که «از تمام تلاش خود برای ایجاد ترتیبات عبور ایمن و بدون هزینه شناورهای تجاری، تنها به مدت ۶۰روز استفاده کند.» تهران همچنین تصور می‌کرد که به همراه عمان و در کنار سایر کشورهای خلیج‌فارس، «مدیریت آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز را تعریف خواهند کرد.» در مقابل، واشنگتن بر این باور بود که ایران با اجازه بی‌قید و شرط برای عبور آزاد از تنگه موافقت کرده و ایالات‌متحده نیازی به رعایت هیچ‌گونه ترتیباتی که ایران وضع کند، ندارد. پایداری این توافق در سایه چنین اختلاف برداشت و ناهماهنگی عمیقی، ناممکن و بازگشت به درگیری قطعی می‌نمود و تنها زمان آن نامشخص بود.» او تصریح کرد: «قدرت‌های خارجی ناگزیرند این واقعیت و پیامدهای آن را به‌درستی دریابند. تاب‌آوری ایران در برابر فشارهای مستمر، هرگونه تلاش برای حذف تهران از ساختارهای امنیتی آینده در منطقه را بیش از پیش دشوار کرده است. این موضوع، پیش و بیش از هرچیز، شامل نقش محوری ایران در تامین امنیت عبور محموله‌های انرژی جهانی و کشتیرانی تجاری از تنگه هرمز می‌شود.» ظریف همچنین خاطرنشان کرد: «هرگونه ترتیبات امنیتی واقع‌بینانه میان ایران و ایالات‌متحده، در نهایت نیازمند تدوین یک چارچوب عدم تعرض متقابل است تا اطمینان حاصل شود که اختلافات هویتی، به برخورد و خشونت نخواهند انجامید. تهران – واشنگتن سپس می‌توانند چالش‌های هم‌پوشان، نظیر تثبیت وضعیت افغانستان، مقابله با قاچاق موادمخدر و مدیریت مهاجرت را هماهنگ کنند.» ظریف در بخش پایانی این مقاله نوشت: «با توجه به دهه‌ها بی‌اعتمادی و سوءظن در این همسایگی، از جمله در میان برخی از کشورهای عربی و میان آنها و ایران، هیچ‌یک از این اقدامات آسان نخواهد بود. اما نیازی نیست غرب آسیا زندانی گذشته پرالتهاب خود باقی بماند. رویارویی‌های اخیر نه‌تنها پرده از هزینه‌های فاجعه‌بار درگیری برداشتند بلکه محدودیت‌های بنیادین سیاست اعمال فشار را نیز نمایان کردند. واشنگتن و کشورهای عربی باید بپذیرند که ایران یک واقعیت ماندگار در چشم‌انداز منطقه‌ای است و این همسایگی نمی‌تواند با حذف آن به ثبات دست یابد. همزمان ایران باید اعتمادبه‌نفس بازیابی‌شده خود را با گشودن باب مودت به‌سوی همسایگان همراه کند و تامین امنیت را علاوه بر بازدارندگی، از دریچه همکاری‌های مشترک پیگیری کند و جهان باید این واقعیت را بپذیرد که ثبات ماندگار را نه می‌توان از خارج به غرب آسیا تزریق کرد و نه با اعمال فشار بر آن تحمیل کرد. این ثبات باید با اراده و کنشگری ملت‌ها و دولت‌های منطقه شکل گیرد.»

ایرنا