فرصتی برای یک جهش بزرگ
جهان صنعت– نرسی قربان، کارشناس اقتصاد انرژی معتقد است اگر صلح کامل برقرار و محدودیتهای بانکی، تجاری و سرمایهگذاری بهطور کامل برداشته شود اقتصاد ایران میتواند در همان سال نخست شاهد جهشی کمسابقه در حجم مبادلات خارجی باشد. بهباور او، بازگشت ایران بهاقتصاد جهانی نهتنها درآمدهای ارزی کشور را افزایش خواهد داد بلکه مسیر جذب سرمایهگذاری خارجی، انتقال فناوری، توسعه صنعت گردشگری و رونق تولید را هموار میکند. بااینحال وی تاکید میکند که تحقق اینچشمانداز بهاصلاح زیرساختهای اقتصادی، نظام بانکی و قوانین سرمایهگذاری وابسته است و بدون ایناصلاحات بخشی از فرصتهای ناشی از صلح از دست خواهد رفت.
به اعتقاد اینکارشناس اقتصاد انرژی مهمترین پیامد چنین شرایطی افزایش چشمگیر حجم مبادلات اقتصادی است. وی برآورد میکند که در صورت رفع کامل موانع حجم تجارت خارجی ایران در همان سال نخست میتواند بیش از دو برابر شود. اینافزایش تنها بهصادرات نفت محدود نخواهد بود بلکه تمامی بخشهای اقتصادی از تجارت آزاد، انتقال سرمایه، خدمات فنی و مهندسی و همکاریهای صنعتی بهرهمند خواهند شد.
قربان معتقد است بازگشت ایران بهاقتصاد جهانی اعتماد سرمایهگذاران را نیز افزایش خواهد داد. در سالهای گذشته تحریمها موجب شدند بسیاری از شرکتهای بینالمللی از بازار ایران فاصله بگیرند اما با عادی شدن روابط امکان حضور دوباره اینشرکتها و مشارکت آنها در پروژههای بزرگ اقتصادی فراهم خواهد شد؛ موضوعی که میتواند موتور محرک رشد اقتصادی در سالهای آینده باشد.
از نگاه وی نخستین بخشی که از اینتحول منتفع خواهد شد صنعت نفت است. فروش نفت بدون محدودیتهای ناشی از تحریم و بدون تخفیفهای اجباری درآمدهای ارزی کشور را بهشکل قابلتوجهی افزایش خواهد داد و دولت را از فشارهای مالی سالهای اخیر خارج میکند. اینافزایش درآمد میتواند منابع لازم برای توسعه سایر بخشهای اقتصادی را نیز فراهم کند.
قربان پس از صنعت نفت، پتروشیمی و گاز را از دیگر برندگان اصلی دوران پساصلح میداند. بهگفته او، دسترسی آسانتر بهبازارهای جهانی، تجهیزات، فناوری و سرمایه، ظرفیت تولید و صادرات اینصنایع را بهطور محسوسی افزایش خواهد داد. اما از نگاه او مهمترین فرصت بلندمدت اقتصاد ایران نه در نفت بلکه در گردشگری نهفته است. وی معتقد است رفع تحریمها تنها بهمعنای افزایش درآمدهای نفتی نیست بلکه زمینه انتقال فناوری و ورود سرمایههای خارجی را نیز فراهم میکند. از نگاه قربان اهمیت جذب فناوری حتی بیش از واردات مواد اولیه است زیرا فناوری جدید میتواند بهرهوری صنایع را افزایش داده و امکان رقابت تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم کند.به باور او کاهش تورم فرآیندی تدریجی است و نباید اینتصور ایجاد شود که با برقراری صلح قیمت کالاها یکشبه کاهش خواهد یافت. آنچه میتواند در بلندمدت بهمهار تورم کمک کند افزایش تولید، رشد تجارت، ارتقای بهرهوری و کاهش هزینههای مبادلات اقتصادی است.
قربان مهمترین دستاورد اقتصادی دوران پساصلح را کاهش بیکاری میداند. از نگاه او افزایش سرمایهگذاری داخلی و خارجی، اجرای پروژههای عمرانی و صنعتی و رونق بخش خدمات فرصتهای شغلی گستردهای ایجاد خواهد کرد. هرچند اینفرآیند زمانبر است اما در میانمدت میتواند نرخ بیکاری را بهشکل محسوسی کاهش دهد.
وی معتقد است که دولت نباید فرصت پساصلح را بدون برنامه پشت سر بگذارد. بهاعتقاد او اصلاح قوانین، بهبود فضای کسبوکار، تقویت نظام بانکی، توسعه زیرساختهای حملونقل و افزایش شفافیت اقتصادی باید همزمان با رفع محدودیتهای خارجی دنبال شود. در غیراین صورت صنایع کشور قادر نخواهند بود از فرصتهای جدید بهشکل کامل استفاده کنند.
وی بر ضرورت افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز تاکید دارد و معتقد است ایران باید با جذب سرمایه و فناوری شرکتهای بزرگ بینالمللی تولید نفت خود را بهحدود ۶میلیون بشکه در روز و ظرفیت تولید گاز را نیز بهشکل قابلتوجهی افزایش دهد. از نگاه او ذخایر عظیم هیدروکربوری کشور چنین ظرفیتی را در اختیار ایران قرار داده اما تحقق آن بدون سرمایهگذاری خارجی و فناوریهای نوین امکانپذیر نخواهد بود.
