بازنده بزرگ
جهان صنعت – مجله آمریکایی فارنپالسی در گزارشی که بهتازگی منتشر کرده، انتخاب مجدد نتانیاهو در انتخابات مهر ماه سال جاری را وابسته به نتیجه جنگ ایران دانسته و تاکید کرده او به اسرائیلیها وعده «روزی کامل داده بود اما در سهجبهه از تحقق این وعده بازمانده و شکست خورده است.
در ادامه گزارش فارنپالسی آمده، زمانی که بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در اول ژوئن به نیروی هوایی خود دستور داد بیروت را هدف حمله قرار دهد، احتمال اینکه ایران تهدید خود مبنیبر تلافیجویی را عملی کند، احتمالا برای او چندان هم ناخوشایند نبود. نتانیاهو بارها و بهوضوح نشان داده که معتقد است تجاوز مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران پیش از آنکه به اهداف مورد نظرش دست یابد، متوقف شد.
او نگران است که مذاکرات گاهمتوقف و گاهازسرگرفتهشده میان واشنگتن و تهران در نهایت به ایران اجازه دهد زرادخانه موشکهای بالستیک و شبکه نیروهای مقاومت خود را حفظ کند و علاوه بر آن، دههامیلیارد دلار از داراییهای مسدودشده را نیز آزاد تا بتواند این ظرفیتها را تامین مالی کند. بنابراین نتانیاهو فکر میکند از سرگیری جنگ مهمترین عامل در جهت توافق احتمالی میان ایران و ایالاتمتحده است.
ذینفع جنگ
طبق ادعای مجله فارنپالسی، انگیزههای نتانیاهو تنها به ملاحظات راهبردی محدود نمیشود. اسرائیل حداکثر تا ۲۷اکتبر سالجاری انتخابات برگزار خواهد کرد و هرچند عجیب بهنظر میرسد اما دور جدیدی از درگیری با ایران ممکن است در واقع چشمانداز ضعیف انتخاباتی او را بهبود بخشد.
براساس تازهترین نظرسنجیها، ائتلاف مذهبی – راستگرای نتانیاهو احتمالا بیش از ۵۳کرسی از مجموع ۱۲۰کرسی کنست را به دست نخواهد آورد و حتی ممکن است کمتر از این میزان کسب کند.
اپوزیسیون نیز در شرایط فعلی به اکثریت پارلمانی دست نخواهد یافت بهویژه اگر حاضر نباشد احزاب عمدتا عربتبار را وارد ائتلاف خود کند. با این حال روند تحولات به سود مخالفان در حال حرکت است. رایدهندگان مناطق شمالی سرزمینهای اشغالی که سالها از پایگاههای اصلی حزب لیکود محسوب میشدند بهدلیل ناتوانی نتانیاهو در از بین بردن تهدید حزبالله به تدریج از او رویگردان شدهاند.
اینکه اسرائیلیها همچنان خواهان جنگ بیشتری باشند در نگاه نخست متناقض بهنظر میرسد. اسرائیل از زمان ۷اکتبر۲۰۲۳ تقریبا بدون وقفه درگیر جنگ بوده است. بیش از ۲هزار اسرائیلی، اعم از نظامی و غیرنظامی کشته شدهاند. این رژیم در مقاطع مختلف هدف حملات پهپادی و موشکی حماس، حزبالله، حوثیها و ایران قرار گرفته و حتی برخی حملات از سوی گروههای مسلح عراقی نیز صورت گرفته است.
بار سنگین خدمت در نیروهای ذخیره که گاه تا ۹هفته در سال ادامه دارد، برای بسیاری از شهروندان طاقتفرسا شده است. در همین حال در لبنان پهپادهای هدایتشونده با فیبر نوری حزبالله هر هفته بین دو تا چهار سرباز اسرائیلی را هدف قرار میدهند و ارتش صهیونیستی تاکنون راهکار دفاعی موثری برای مقابله با آنها نیافته است.
با این حال هر کسی که تصور کند اسرائیلیها از جنگ خسته شدهاند، عمق ضربه روانی ناشی از حوادث ۷ اکتبر را دستکم گرفته است. بسیاری از اسرائیلیها دیگر اطمینان ندارند که ارتش بتواند از آنها در برابر تهدیدها در آن سوی مرزها یا در برابر موشکها و راکتهای ایران و گروههای همپیمان آن محافظت کند.
افکار عمومی اسرائیل دیگر به مهار این تهدیدها رضایت نمیدهد و حاضر است برای حذف کامل آنها هزینههای سنگینی بپردازد. براساس نظرسنجی اخیر موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، ۵۹درصد مردم معتقدند که اسرائیل باید عملیات نظامی علیه حزبالله را تشدید کند. همچنین پژوهش دیگری از موسسه دموکراسی اسرائیل نشان داده است که ۵۸درصد بر این باورند که پایان دادن به جنگ با ایران تحت شرایط کنونی با منافع امنیتی اسرائیل سازگار نیست.
مشکل اصلی نتانیاهو
مشکل اصلی نتانیاهو این است که با وجود جنگهای گسترده و ویرانگریای که در غزه، لبنان و ایران به راه انداخته، هیچیک به «پیروزی کامل» وعده دادهشده منجر نشدهاند. بسیاری از اسرائیلیها معتقدند وضعیت امنیتی آنها از زمان ۷ اکتبر بدتر شده است.
نتانیاهو همچنین نتوانسته لکه ننگ ناشی از ۷ اکتبر را از تصویر خود بهعنوان یک استراتژیست و مدافع سرسخت امنیت اسرائیل پاک کند. او ممکن است واقعا باور داشته باشد، همانگونه که بارها در اظهارات عمومی گفته است که ناکامی در جلوگیری از حمله حماس تقصیر همه افراد به جز خودش بوده است اما افکار عمومی چنین نظری ندارد.
اکنون بهنظر میرسد نتانیاهو بر این باور است که دستیابی به یک پیروزی در جبهه ایران یا لبنان میتواند اعتبار ازدسترفته او را بازگرداند.
ریسک جنگ سوم با ایران
طبق گزارش فارنپالسی، البته ورود به سومین دور جنگ با ایران بسیار پرخطر است. آخرین جنگ بهنظر بسیاری موجب شد تهران موقعیت بهتری برای اعمال نفوذ منطقهای پیدا کند. این مجله در ادامه مدعی میشود با این حال مزایای بالقوه ناشی از تغییر حکومت در ایران، هرچند این سناریو بسیار دور از واقعیت بهنظر برسد همچنان برای نتانیاهو جذاب است بهویژه اگر گزینه جایگزین، توافقی نامطلوب از منظر وی میان آمریکا و ایران باشد.
در منطق فکری نتانیاهو، سقوط جمهوری اسلامی نهتنها قابلیت موشکی ایران را از میان میبرد بلکه حزبالله را نیز از مهمترین حامی خود محروم و ادامه جنگ این سازمان با اسرائیل را دشوارتر میکند. در چنین شرایطی دولت ضعیف لبنان شاید برای نخستینبار بتواند حزبالله را خلعسلاح کند و اسرائیل نیز از باتلاق جنگی که پیروزی در آن ناممکن به نظر میرسد، خارج شود. علاوه بر این، هزینههای انسانی ناشی از اشغال طولانیمدت نیز کاهش خواهد یافت.
در حال حاضر مهمترین مانع نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکاست. ترامپ همچنان توافق با تهران را ترجیح میدهد؛ موضوعی که این هفته نیز به صراحت به او منتقل کرد.
او اخیرا در گفتوگو با فایننشالتایمز اظهار داشت که در موضوع ایران «او تصمیمگیرنده اصلی است، نه نتانیاهو» با این حال ایران نیز در این معادله نقش دارد و بهنظر میرسد آماده است حملات موشکی مانند حملات اخیر به اسرائیل و کویت را ادامه دهد. اگر این روند تداوم یابد و مذاکرات با آمریکا به بنبست برسد، ممکن است ترامپ در نهایت با گزینه جنگ تمامعیار مورد نظر نتانیاهو موافقت کند.
همین مساله تا حد زیادی توضیح میدهد که چرا نتانیاهو بر سر زمان برگزاری انتخابات با شرکای ائتلافی خود اختلاف دارد. وی میخواهد انتخابات تا ۲۷اکتبر به تعویق بیفتد در حالی که احزاب فوقارتدوکس خواهان برگزاری انتخابات در ماه سپتامبر و همزمان با تعطیلات مذهبی یهودیان هستند؛ زمانی که رایدهندگان آنها در خانه حضور دارند و احتمال مشارکتشان بیشتر است.
در نگاه کلی، اختلاف بر سر چند هفته چندان مهم به نظر نمیرسد اما نتانیاهو به هر روز اضافی نیاز دارد؛ به این امید که تا آن زمان بتواند چالشهای مربوط به ایران و لبنان را حل کند.
البته این تنها چالش او نیست. در عرصه داخلی، نتانیاهو همچنان با بحران خدمت سربازی اجباری مواجه است؛ بحرانی که از مخالفت یهودیان فوقارتدوکس یا «حریدیها» با خدمت در ارتش ناشی میشود. حریدیها از زمان تاسیس رژیم صهیونیستی از معافیت کامل خدمت سربازی برخوردار بودهاند اما تلفات جنگ غزه و فشار سنگین خدمت در نیروهای ذخیره باعث شده این امتیاز دیگر برای اکثریت جامعه اسرائیل حتی بخش بزرگی از پایگاه رای ائتلاف حاکم قابل قبول نباشد. نتانیاهو تلاش کرده است با تصویب قانونی که ظاهرا معیارهایی برای سربازی حریدیها تعیین میکند اما در عمل همان معافیت را حفظ میکند، این مشکل را مدیریت کند. با این حال او حتی با وجود برخورداری از ائتلافی که معمولا از او تبعیت میکند، نتوانسته اکثریت لازم برای تصویب این قانون را بهدست آورد. در همین حال دو حزب فوقارتدوکس در اعتراض به عدم تصویب این قانون از دولت خارج شدهاند. در خیابانها نیز حریدیها تجمعات اعتراضی خشمگینانه و گاه خشونتآمیزی برگزار و اعلام کردهاند که ترجیح میدهند بمیرند اما به خدمت سربازی نروند.
این وضعیت در کنار فشار بیپایان خدمت در نیروهای ذخیره ناشی از جنگهای نتانیاهو، تنها موجب افزایش خشم رایدهندگان شده و تلاش نخستوزیر برای حل این بحران و تصویب قانون مورد نظرش را دشوارتر کرده است.
