بازگشت کشورها بهایران برای تضمین نفت
جهان صنعت– موسسه اعتبارسنجی «مودیز» در تازهترین گزارش خود درباره ریسکهای ژئوپلیتیکی و پیامدهای ادامه تنشها در خاورمیانه اعلام کرد که هند و دیگر کشورهای واردکننده نفت بهاحتمال زیاد برای تامین پایدار انرژی مورد نیاز خود ناچار خواهند شد بهصورت دوجانبه با ایران وارد مذاکره شوند. اینموسسه پیشبینی کرده که درصورت ادامه وضعیت فعلی حتی امکان شکلگیری مسیرهای ترانزیتی هماهنگ و محدود برای عبور نفت و گاز نیز وجود دارد اما باوجود چنین تلاشهایی بازگشت بهسطح عبور و مرور نفتکشها و حجم انتقال انرژی پیشاز آغاز جنگ در سال۲۰۲۶ همچنان بعید بهنظر میرسد.
مودیز در اینگزارش تاکید کرده که احتمال دستیابی سریع بهیک توافق جامع و پایدار میان آمریکا و ایران بسیار ضعیف ارزیابی میشود و بههمیندلیل چشمانداز بازگشایی کامل و بدون محدودیت تنگههرمز در کوتاهمدت چندان روشن نیست. اینموسسه معتقد است که حتی درصورت کاهش نسبی تنشها روند عادیسازی عبور انرژی از اینگذرگاه راهبردی بهصورت تدریجی و مرحلهای انجام خواهد شد و نه در قالب یک توافق گسترده و فراگیر.
براساس ارزیابی مودیز جریان انتقال انرژی از تنگههرمز احتمالا بهمرور زمان بهبود خواهد یافت اما اینروند بیشتر ازطریق توافقهای محدود و دوجانبه میان ایران و کشورهای مصرفکننده نفت شکل خواهد گرفت. بهعبارت دیگر کشورهایی که وابستگی بالایی بهواردات انرژی از منطقه خاورمیانه دارند تلاش خواهند کرد بهصورت مستقیم با ایران درباره امنیت عبور محمولههای انرژی مذاکره کنند تا بتوانند بخشی از نیازهای خود را تامین کنند.
این موسسه هشدار داده که افزایش تدریجی عبور نفتوگاز از تنگههرمز همچنان با ابهامهای فراوان و احتمال اختلالهای مقطعی همراه خواهد بود. از نگاه مودیز حتی اگر بخشی از مسیرهای دریایی دوباره فعال شوند ریسکهای امنیتی و سیاسی همچنان پابرجا خواهند ماند و بازار جهانی انرژی برای مدتی طولانی با نااطمینانی روبهرو خواهد بود.
در ادامه اینگزارش آمده که کشورهای واردکننده نفت بهویژه چین، هند، ژاپن و کرهجنوبی ممکن است برای تضمین عبور امن انرژی، بهصورت مستقل و دوجانبه با ایران وارد رایزنی شوند. مودیز احتمال داده که مسیرهای ویژهای برای انتقال انرژی شکل بگیرد؛ ازجمله کریدورهای ترانزیتی در نزدیکی جزیره لارک و آبهای سرزمینی عمان که بتوانند بخشی از صادرات نفت و گاز منطقه را تسهیل کنند. با اینحال اینموسسه تاکید کرده که حتی در صورت ایجاد چنین مسیرهایی، بازگشت کامل بهسطح تردد و صادرات پیش از جنگ در سال۲۰۲۶ دور از انتظار خواهد بود.
مودیز در بخش دیگری از گزارش خود توضیح داده است که حتی اگر طی ششماه آینده عبور امن نفتکشها از تنگه هرمز تا حدی از سر گرفته شود، بازار جهانی نفت همچنان با محدودیت عرضه مواجه خواهد بود. اینمحدودیت میتواند موجب تداوم قیمتهای بالا و نوسان شدید در بازار انرژی شود. بهاعتقاد اینموسسه آثار اینوضعیت تنها بهبازار نفت محدود نخواهد شد بلکه بر هزینههای تولید، میزان تقاضا در اقتصاد جهانی و شرایط تامین مالی کشورها و شرکتها نیز تاثیر خواهد گذاشت.
براساس پیشبینی مودیز، قیمت نفت برنت در بخش عمده سال جاری میلادی در محدوده ۹۰تا۱۱۰دلار برای هر بشکه باقی خواهد ماند. اینموسسه در عین حال تاکید کرده که نوسانات قابل توجهی نیز در بازار مشاهده خواهد شد و احتمال جهشهای مقطعی قیمت همچنان وجود دارد. چنین شرایطی میتواند فشار مضاعفی بر اقتصاد کشورهای واردکننده انرژی وارد کند و روند رشد اقتصادی جهان را تحتتاثیر قرار دهد.
در اینگزارش آمده که درصورت ادامه قیمتهای فعلی نفت رشد تولید ناخالص داخلی برخی اقتصادهای بزرگ جهان ممکن است بین ۲/۰تا۸/۰درصد کاهش یابد. مودیز معتقد است که افزایش هزینه انرژی رشد سرمایهگذاری و مصرف را محدود خواهد کرد و همین مساله میتواند موجب کندشدن روند رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها شود.
مودیز هند را یکی از آسیبپذیرترین اقتصادها دربرابر تحولات اخیر معرفی کرده است. براساس اینگزارش حدود ۴۶درصد واردات نفت خام هند از منطقه خاورمیانه تامین میشود و بههمیندلیل هرگونه اختلال در صادرات انرژی منطقه میتواند فشار قابل توجهی بر اقتصاد اینکشور وارد کند. اینموسسه هشدار داده که اقتصاد هند نسبتبه تضعیف ارزش پول ملی، افزایش هزینه واردات انرژی، فشار بر حساب جاری و دشوارترشدن مدیریت مالی بسیار حساس است.
درهمینراستا مودیز برآورد رشد اقتصادی هند در سال۲۰۲۶ را نیز کاهش داده و اعلام کرده که رشد اقتصاد اینکشور احتمالا با افت ۸/۰درصدی بهحدود ۶درصد خواهد رسید. اینکاهش بازتابی از نگرانیها درباره افزایش هزینه انرژی و تاثیر آن بر بخشهای مختلف اقتصاد هند ارزیابی شده است.
درگیریهای خاورمیانه که با حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل بهخاک ایران آغاز شد اکنون وارد ماهسوم خود شده است. اینحملات موجب اختلال در تنگههرمز شدهاند؛ گذرگاهی راهبردی که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان و بخش قابل توجهی از گاز مایع جهان از طریق آن منتقل میشد. اهمیت اینمسیر دریایی باعث شده هرگونه اختلال در آن، بلافاصله بر بازار جهانی انرژی و قیمت نفت اثر بگذارد.
مودیز در پایان گزارش خود هشدار داده است که ادامه افزایش قیمت انرژی و تداوم کمبود عرضه میتواند بهافزایش نرخ تورم در اقتصادهای بزرگ جهان منجر شود. از نگاه اینموسسه، اگر بحران فعلی طولانیتر شود، فشار تورمی ناشی از رشد قیمت انرژی ممکن است بانکهای مرکزی را وادار کند سیاستهای مالی و پولی سختگیرانهتری اتخاذ کنند؛ مسالهای که خود میتواند بر رشد اقتصادی جهانی و وضعیت بازارهای مالی تاثیر منفی بیشتری بر جای بگذارد.
