ضرورت حلوفصل بحرانهای اقتصادی و مدنی از طریق دیپلماسی
جهان صنعت – در حالی که دونالد ترامپ کماکان منتظر دریافت پاسخ جمهوری اسلامی به آخرین بسته پیشنهادی ایالاتمتحده است و در سخنان روز گذشته خود ادعاهایی را درخصوص موعد ارسال پاسخ ایران در روز شنبه این هفته(دیروز) مطرح کرد، برخی کارشناسان و ناظران سیاسی در داخل کشور نیز بر لزوم بازگشت به میز مذاکرات در اسرعوقت تاکید دارند چنانکه ظرف ۲۴ساعت گذشته هم سیدمصطفیهاشمیطبا و هم صادق زیباکلام بر این مهم تاکید کرده و نسبتبه تلاشهایی که ازسوی تندروهای داخلی علیه تیم مذاکرهکنندگان ایران و اصولا راهبرد دیپلماسی و مذاکره در دستور کار این جریان سیاسی قرار گرفته، هشدار میدهند.
همزمان با این تحولات اما اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در توضیحاتی که بهتازگی در ارتباط با پاسخ ایران به طرح پیشنهادی آمریکا ارائه کرده، گفته است: «این موضوع کماکان در حال بررسی است و وقتی به نتیجه رسیدیم آن را اعلام میکنیم.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی که مشخصا درخصوص تعیین ضربالاجل از سوی آمریکاییها نیز اظهارنظر کرده، میگوید: «همانطور که اشاره کردم این موضوع کماکان در حال بررسی است و ما کار خودمان را انجام میدهیم و به این ضربالاجلها توجهی نداریم.» این سخنان سخنگوی وزارت امور خارجه در حالی مطرح شده که دونالد ترامپ روز گذشته اعلام کرد که کاخ سفید احتمالا اواخر شامگاه شنبه پاسخ ایران به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به درگیریها را دریافت خواهد کرد. رییسجمهور ایالاتمتحده که در مسیر سوار شدن به بالگرد مارین وان در محوطه کاخ سفید با خبرنگاران گفتوگو میکرد، در پاسخ به پرسش خبرنگار سیانان درباره دریافت پاسخ ایران به پیشنهادهای آمریکا گفت: «احتمالا امشب(شامگاه شنبه) نامهای دریافت خواهیم کرد.» او همچنین در واکنش به این پرسش که آیا تهران عمدا روند مذاکرات را کند پیش میبرد، از اظهارنظر صریح خودداری کرد و گفت: «نمیدانم، بهزودی خواهیم فهمید!» سخنان صبح روز شنبه ترامپ بهفاصله تنها چند ساعت پس از آن مطرح شد که مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا مدعی شد واشنگتن روز جمعه منتظر دریافت پاسخ ایران است. این در حالی بود که ترامپ تاکید کرده که چنانچه توافق با جمهوری اسلامی به سرانجام نرسد، ایالاتمتحده «مسیر متفاوتی» را در پیش خواهد گرفت. او همچنین تاکید کرد چنانچه این توافق حاصل نشود، آمریکا به برنامهاش در تنگه هرمز موسوم به «پروژه آزادی» بازخواهد گشت؛ پروژهای که البته ترامپ حالا از آن با عنوان «آزادیپلاس» نام برده و میگوید منظورش انجام همان اقدامات ذیل پروژه آزادی «به علاوه چیزهای دیگر» است.
در شرایطی که اما شاهد تداوم سردرگمی دونالد ترامپ و دیگر مسوولان ایالاتمتحده در ارتباط با روند پایان دادن به جنگ هستیم، تندروهای داخلی نیز با رویکردی که از جهات گوناگون همسو با خواست کاخ سفید است، تیم مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار دادهاند. شرایطی که روز گذشته واکنش سیدمصطفیهاشمیطبا را نیز درپی داشت و این چهره سیاسی میانهرو که علاوهبر چند دور کاندیداتوری در انتخابات ریاستجمهوری، در دوران اصلاحات در قامت معاون ریاستجمهور نیز فعالیت کرده، در گفتوگویی با ایلنا به اقدامهای اخیر تندروهایی که سعی دارند با سوءاستفاده از تریبونهای رسمی و صداوسیما، تیم مذاکرهکنندگان ایران را تحت فشار قرار دهند، واکنش نشان داد و گفت: «اینها گروهی هستند که همیشه به قول معروف در زمین اسرائیل بازی میکنند.» او که معتقد است این رویکرد ضدملی تندروها دستکم از اوایل دهه ۸۰ خورشیدی و مشخصا از سال۸۲ یعنی زمان مذاکرات سعدآباد بهطور مداوم در دستور کار این جریان سیاسی بوده، گفت: «خیلی واضح برخی اوقات، این افراد خواسته یا ناخواسته بهعنوان سخنگو و بلندگوی دشمن در ایران بودهاند؛ حالا اینکه چرا این کار را میکنند، خدا کند نیتشان مستقل باشد یعنی وابسته به چیزی یا کسی نباشد.» او همچنین بر لزوم برخورد با تندروها ازسوی دستگاههای قضایی تاکید کرد و با اشاره به نقش قوای عاقله حاکمیت گفت: «این یک مساله عمومی است و دادستانکل کشور میتواند در این موارد ورود و از طریق ارشاد یا از طرق دیگر، این اقدامات را خنثی کند.» این چهره سیاسی میانهرو در بخش دیگری از صحبتهایش درباره تندروهایی که با سوءاستفاده از تریبون صداوسیما، تیم مذاکرهکنندگان را تضعیف میکنند، گفت: «صداوسیما که مدتهاست راه خودش را رفته و اگر نگاه کنیم، میبینیم فقط چهرههای معدودی که مورد گزینش هستند، میآیند و حرف خودشان را میزنند.» هاشمیطبا تصریح کرد: «بسیاری از حرفهایی که برخی از این کارشناسان و مجریان میزنند، واقعا حرفهایی نیست که معقول و به نفع کشور باشد؛ البته مدتهاست که این جریان وجود دارد و فقط امیدوارم اصلاح شوند.»
از دیگرسو اما بعضی کارشناسان و ناظران نیز بر لزوم بازگشت به میز مذاکره در اسرعوقت تاکید کرده و معتقدند باتوجه به مشکلات و بحرانهای اقتصادی و اجتماعی، باید فورا مشکلاتمان را با ایالاتمتحده حلوفصل کنیم. صادق زیباکلام که بهتازگی در گفتوگویی با پایگاه خبری چندثانیه به این مهم پرداخته، معتقد است: «باوجود تمام تبلیغات صداوسیما و تندروها، نظام به این درک رسیده است که باید درنهایت، پای میز مذاکره بنشیند و به نحوی که بتواند توافق را به امضا برساند، هم جنگ را به پایان برساند و هم به روابط بینالمللی خود سرو سامانی بدهد.» این استاد علوم سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه اضافه کرد: «در آنسو یعنی در کاخ سفید هم دولت ترامپ حاشیهها و چالشهایی را تجربه میکند که شاید دولتهای قبلی آن را تجربه نکرده باشند. بههمین دلیل باتوجه به لابی قدرتمند و ثروتمند اسرائیلیها که هر لحظه میتوانند مذاکرات را برهم بزنند، باز هم ترامپ بهدنبال توافقی قبل از انتخابات پیشرو است.» او ادامه داد: «در این چند هفته، جمهوری اسلامی نشان داد که از نظر نظامی، تابآوری و انسجام ملی، توانایی قابلملاحظهای دارد ولی این شرایط نمیتواند ادامه داشته باشد.»
زیباکلام همچنین با اشاره به اهمیت بازگشت فوری به میز مذاکرات تصریح کرد: «درخصوص چشمانداز توافق احتمالی ایران و غرب باید گفت با وجود تبلیغات رسانهای که مشاهده میکنیم، واقعیتهای اقتصادی کشور بیانگر شرایطی بسیار دشوار و ناپایدار است.» او یادآور شد: «افرادی که شغل خود را از دست دادهاند، صنایعی که بهدلیل عدم دسترسی به مواد اولیه تعطیل شدهاند، رشد غیرقابل باور قیمتها وضعیت را به گونهای پیش برده که حتی طبقه متوسط رو به بالا نیز دیگر توانایی زندگی بالای خط فقر را ندارند و حتی طبقات بالایی جامعه هم چالش اقتصادی دارند.» این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه «به لحاظ اقتصادی، مشکلهای زیادی گریبان جامعه را گرفته است»، از اینکه صداوسیما و تندروها هیچ اشارهای به این مسائل نمیکنند و این موضوع برایشان گویی اهمیتی ندارد، ابراز شگفتی کرد و گفت: «از آنجایی که آقای پزشکیان نیز کم و بیش با این جریان همسو است، نمیتوانند آن رفتاری را که با دولتهای هاشمیرفسنجانی، خاتمی و روحانی داشتند و ناکارآمدی مسوولان را عامل خرابی اوضاع اقتصادی معرفی میکردند، داشته باشند.» زیباکلام در پایان تصریح کرد: «با این حال واقعیت این است که جنگ اقتصاد کشور را به شدت تحتتاثیر قرار داده و ادامه وضع موجود، آثار مخربی برای کشور بهدنبال دارد.»
