چرا نتانیاهو محاکمه نمیشود؟
جهان صنعت – روند محاکمه نخستوزیر رژیم صهیونیستی در پروندههای فساد که از سالها پیش آغاز شده بارها با تعویقهای متوالی روبهرو شده است؛ تعویقهایی که رسانههای عبری و عربی هر یکروایتهای متفاوتی از دلایل آن ارائه میدهند و برخی تحلیلها حتی از تلاشهای پشتپرده برای فرار از محاکمه ازجمله گزینه عفو یا توافق سیاسی پرده برمیدارند. محاکمه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی که از سال۲۰۲۰ در قالب سه پرونده فساد سنگین آغاز شده طی سالهای اخیر بهروندی طولانی و پرتعویق تبدیل شده است.
این پروندهها که شامل اتهامات رشوه و سوءاستفاده از قدرت هستند بارها بهدلایل امنیتی، سیاسی و حقوقی بهتعویق افتادند در حالی که گزارشهای رسانههای عربی و عبری از نقش فشارهای سیاسی داخلی و خارجی ازجمله بحثهای مربوط بهعفو احتمالی در شکلگیری اینروند سخن میگویند.
پروندههای قضایی بنیامین نتانیاهو شامل سهمحور اصلی است که در ادبیات حقوقی و رسانهای رژیم صهیونیستی به«پروندههای هزار، ۲هزار و۴هزار» شناخته میشوند.
پرونده هزار شامل اتهامات دریافت هدایای گرانقیمت از افراد ثروتمند در ازای تسهیلات اداری و سیاسی، پرونده ۲هزار شامل مذاکره با ناشر روزنامه «یدیعوت آحارونوت» برای دریافت پوشش رسانهای مثبت و پرونده ۴هزار شامل اعطای امتیازات نظارتی بهشرکت مخابراتی «بیزک» در ازای پوشش خبری مطلوب در یکرسانه وابسته است.
اتهامات مطرحشده شامل رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت عمومی است. اینمحاکمه از سال۲۰۲۰ آغاز و تاکنون دهها جلسه دادگاه برگزار شده است. در برخی گزارشها تعداد جلسات بهبیش از ۸۰جلسه اشاره شده اما روند رسیدگی همچنان ادامه دارد.
جلسات دادگاه نتانیاهو بارها بهتعویق افتاده است. مهمترین دلایل اعلامشده شامل شرایط امنیتی و جنگی، درخواستهای پزشکی و شخصی، تحولات سیاسی داخلی و درخواستهای حقوقی تیم دفاع است. با تشدید درگیریهای غزه، لبنان و سایر جبههها تیم دفاعی نتانیاهو بارها اعلام کرده که حضور نخستوزیر در جلسات امنیتی اضطراری ضروری است. در برخی موارد نیز دلایل جسمی یا پزشکی برای تاخیر در جلسات مطرح شده است. درخواست برای بررسی اسناد جدید و آمادهسازی شهود نیز از عوامل تعویق بوده است. با اینحال منتقدان معتقدند ایندلایل تنها بخش ظاهری ماجرا بوده و روند واقعی نشاندهنده فرسایشیشدن هدفمند محاکمه است.
درکنار روند قضایی موضوع عفو احتمالی نیز وارد فضای سیاسی شده است. اسحاق هرتزوگ، رییس رژیم صهیونیستی اعلام کرده که در شرایط فعلی تمایلی بهصدور عفو مستقیم ندارد و ترجیح میدهد ابتدا امکان «توافق قضایی» بررسی شود. او تاکید کرده است که پرونده باید در چارچوب حقوقی مدیریت شود و نه صرفا تصمیم سیاسی.
در همین چارچوب گزارشهایی از رسانههای بینالمللی منتشر شده که نشان میدهد دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا از هرتزوگ خواسته بود زمینه عفو نتانیاهو را فراهم کند؛ موضوعی که بازتاب سیاسی گستردهای در داخل رژیم صهیونیستی داشته است.
تحلیلهای رسانههای عربی و عبری نشان میدهد که همزمانی محاکمه با جنگهای منطقهای عملا روند قضایی را تحتالشعاع قرار داده است. طبق اینگزارشها جایگاه سیاسی نتانیاهو بهعنوان نخستوزیر در شرایط جنگی امکان پیگیری قضایی بدون وقفه را کاهش داده است.
بر ایناساس پروندهها در یکچرخه تکراری از «تعویق و بازگشت» گرفتار شدند. برخی تحلیلگران معتقدند که اینوضعیت پرونده را از یکروند قضایی عادی خارج کرده و بهیک پرونده سیاسی-امنیتی پیچیده تبدیل کرده است.
در برخی موارد تیم دفاعی نتانیاهو با استناد به«پیچیدگی بیسابقه پرونده» و «حجم گسترده مدارک» موفق شده زمانهای بیشتری از دادگاه بگیرد. منابع عبری تاکید کردند که روند استماع شهادتها و بررسی شواهد بسیار کند و مرحلهبهمرحله پیش رفته و همین مسئله بهطولانیشدن پرونده دامن زده است.
این اما تنها بخشی از ماجراست. همزمان با بحرانهای سیاسی داخلی ازجمله انتخاباتهای مکرر و بنبستهای ائتلافی روند دادگاه عملا در حاشیه قرار گرفته است. در چندین مقطع تحولات سیاسی بهگونهای بوده که تمرکز دستگاه حاکمیتی بر تشکیل کابینه یا جلوگیری از فروپاشی آن اولویت بالاتری نسبتبه پیگیری روند قضایی داشته است.
درمقابل رسانهها و تحلیلگران نگاه متفاوتی دارند. از دید اینمنابع تعویقهای مکرر تنها ناشی از دلایل فنی یا امنیتی نبوده بلکه بخشی از یکروند هدفمند برای فرسایشیکردن محاکمه و جلوگیری از صدور حکم نهایی علیه نتانیاهو است. آنها معتقدند که تلاقی سیاست و قضا در اینپرونده عملا امکان اجرای عدالت را با تردید جدی مواجه کرده است.
