تقابل درمان و جنگ
جهان صنعت– در روزهایی که صدای بمب و موشک در آسمان شهرها پیچیده شده و سمفونی مرگ نیز نواخته میشود، روز به روز بر نگرانی مردم افزوده میشود. یکی از این دلنگرانیها، بحث کمبود و گرانی دارو است. بسیاری از خانوادهها و بیماران ماههاست که با این مسائل درگیر شدهاند و اکنون باتوجه به شرایط جنگی کشور، این نگرانی دوچندان نیز شده است. اواخر بهمنماه گذشته سخنگو و عضو هیاتمدیره انجمن داروسازان ایران از کمبود ۱۵۰ تا ۲۰۰قلم دارو در ایران خبر داده بود. به گفته وی اگر روند فعلی ادامه پیدا کند احتمال اینکه کمبودها بیشتر شود وجود دارد. او درباره افزایش ۲۰۰ الی ۳۰۰درصدی قیمت دارو هم گفته بود: در حال حاضر پرداختی از جیب بیمار در برخی موارد بیش از ۶۰ تا ۷۰درصد است که آسیبی جدی به بیمار میزند. وضعیت بیماران خاص در حوزه دارو بغرنجتر است. با این حال بعد از شنیده شدن اولین صدای انفجار در اسفندماه، مسوولان درمانی بارها اعلام کردهاند که وضعیت ذخایر دارویی در کشور مطلوب است و جای نگرانی در این زمینه وجود ندارد.
ذخایر استراتژیک دارو به جای ۶ ماه، حدود ۲ماه است
به گفته برخی مسوولان حوزه بهداشت یا اعضای کمیسیون بهداشت مجلس میزان ذخایر فعلی حدود دو ماه است. دیماه گذشته نجفآبادی، رییس کمیته دارو کمیسیون بهداشت مجلس در رابطه با کمبود دارو به «جهانصنعت» گفته بود: نوسانات اقتصادی در ماههای اخیر بهطور مستمر در مسیر افزایشی قرار داشته و این روند صعودی فشارهای قابلتوجهی را به دولت وارد کرده است. در نهایت رفع این مشکلات و معضلات برعهده دولت است و امیدواریم که بتواند با موفقیت از این مرحله عبور کرده و شرایط را به وضعیت عادی و روال طبیعی بازگرداند. در خصوص مشکلات حوزه دارو نیز تولیدکنندگان و واردکنندگان بهطور جدی نسبت به تامین ارز موردنیاز ابراز نگرانی کردند؛ ارزی که باید از سوی بانک مرکزی یا شرکت ملی نفت تامین شود. بنده از همین حالا نگرانی خود را اعلام میکنم؛ در صورت تداوم روند کنونی علاوه بر تشدید مشکلات معیشتی، حوزه سلامت و درمان آنها نیز با چالش مواجه میشود.
وضعیت مطلوب نیست
رییس انجمن تولید تجهیزات پزشکی و دارویی استان تهران نیز دیماه گذشته، شرایط دارویی کشور را مطلوب ندانست و به «جهانصنعت» گفته بود: حدود ۱۰تا ۱۵قلم داروی بیمارستانی و نزدیک به ۴۰قلم داروی داروخانهای با کمبود مواجه هستند. در حوزه تجهیزات پزشکی بهدلیل جهش نرخ ارز و تغییر آن از ۴هزارو ۲۰۰تومانی به حدود ۲۸هزارو ۵۰۰تومانی و همچنین اتمام ذخایر انبارهایی که مملو از کالاهای تامینشده با ارز ۴هزارو ۲۰۰تومانی بودند، درحالحاضر فشار مضاعفی بر مصرفکنندگان، بیمارستانها و شرکتهای بیمه وارد میشود. علیرضا چیذری ادامه داد: با این شرایط وضعیت تداوم تامین را نسبت به سال گذشته مناسب ارزیابی نمیکنیم. تحریمها و تبعیت بسیاری از کشورها از این تحریمها موجب شده است که ذخایر استراتژیک کشور آنگونه که در گذشته پاسخگوی نیازها بوده، در وضعیت مطلوبی قرار نداشته باشد.
بیماران صعبالعلاج زیر فشار شدید مالی قرار دارند
اوایل اسفندماه نیز عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به کمبود وگرانی دارو بیان کرده بود که متاسفانه قیمت برخی داروها چند برابر شده و به چند میلیونتومان رسیده و بسیاری از خانوادهها برای تامین داروی ضروری مجبورند بخش بزرگی از درآمد ماهانه خود را خرج کنند. بیماران دیابتی، تالاسمی، سرطانی، پیوندی، قلبی و ریوی با مشکلات زیادی مواجه هستند. حسین عبدلی ادامه داد: در شرایطی که بیماران باید داروهای خود را بهصورت مستمر و در بازههای زمانی مشخص دریافت کنند، هرگونه کمبود یا افزایش قیمت میتواند روند درمان را مختل کرده و فشار شدیدی بر خانوادهها وارد کند.
کاهش مراجعه، موضوعی نگرانکننده است
آذرماه سال جاری، مدیرکل انتقال خون استان تهران با بیان اینکه روند کاهش میزان مراجعه برای اهدای خون آغاز شده، اظهار کرده بود که ادامه روند کاهش مراجعه، موضوعی نگرانکننده برای ذخایر خونی به حساب میآید. اداره انتقال خون استان تهران، نیاز خون و فرآوردههای خونی ۱۸۰بیمارستان را بهصورت روزانه تامین میکند. انتقال خون استان تهران به ۱۵۰۰واحد خون در هر روز نیاز دارد تا پاسخگوی نیاز مراکز درمانی باشد. در حال حاضر میزان اهدای خون حدود ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰واحد در روز است.
هنگامی که میان نیاز روزانه و اهدا اختلاف وجود دارد، میزان ذخایر خونی تحتتاثیر قرار میگیرد. اگر روند کاهش مراجعه ادامه داشته باشد در هفتههای آینده میتواند موضوعی نگرانکننده باشد.
میزان ذخیره دارویی در شرایط جنگی چگونه است؟
حدود دو، سه ماه قبل از نواختن ناقوس جنگ، برخی مقامات بهوضوح درباره کمبودهای دارویی ابراز نگرانی کرده بودند. حدود هفت روز پیش از آغاز درگیریها نجفآبادی، رییس کمیته داروی کمیسیون بهداشت مجلس گفته بود: اگر جنگی رخ دهد بعید است بیش از دوماه طول بکشد و در صورت وقوع جنگ دپوی دارویی کشور کافی است.
براساس قانون، وزارت بهداشت موظف است دپویی شش ماهه از دارو را برای مواقع بحرانی داشته باشد. تا جایی که اطلاع دارم متاسفانه چنین شرایطی ایجاد نشده و میزان دپوی داروی وزارت بهداشت برای شرایط بحرانی یک یا دو ماه است. کمبود دارو وجود دارد و قیمت آن هم مرتب افزایش مییابد.
بحث بودجه سال آینده دارو هم مبهم است، از ۳میلیارددلار ارز برای دارو صحبت شده است اما به نظر میرسد که وزارت بهداشت هنوز تصمیم نگرفته است که آیا این ارز ترجیحی خواهد بود یا بهصورت آزاد و مابهالتفاوت آن به بیمهها پرداخت میشود. قطعا اگر ارز آزاد برای تامین دارو یا مواد اولیه آن در نظر گرفته شود بر قیمت داروها تاثیری منفی گذاشته و نرخها افزایش مییابد. اگر جنگی هم شود بعید میدانم که بیش از دو ماه طول بکشد. متخصص نیستم اما فکر میکنم دپوی دارویی کشور در صورت وقوع جنگ کافی است.
حال در چنین شرایطی که نگرانیها روز به روز تشدید میشود و اکنون شاهد اوجگیری تنش و تقابل هستیم این پرسش مطرح میشود که شرایط دارویی و خونی کشور در چه وضعیتی قرار دارد؟
وضعیت پایدار است
دوشنبه گذشته مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی در جلسات خود پس از دریافت گزارشهای معاونان و مدیران سازمانی از حوزههای مربوطه و موضوعات مربوط به استانها با اشاره به تمهیدات لازم در بخش درمان سازمان، اقدامات لازم برای افزایش ذخیره دارویی و تجهیزات مصرفی از آمادگی مراکز درمانی سطح کشور برای ارائه خدمات درمانی و پزشکی خبر داد و بر پایداری خدمات جاری نظیر تاییدیه دارو، استحقاق درمان و نسخه الکترونیک تاکید کرده بود.
وزارت بهداشت نیز با اطلاعیهای، وضعیت دارویی کشور را پایدار دانست و افزود: در حال حاضر ذخایر راهبردی دارویی، تجهیزات پزشکی، واکسن، فرآوردههای خونی و شیرخشک در وضعیت پایدار قرار دارد. با تمهیدات و مدیریت پیشبینی شده، اطمینان داده میشود این شرایط همراه با ثبات و کفایت ادامه یابد. زنجیره تولید، تامین، توزیع و پخش داروها نیز با قوت تمام و بدون وقفه در حال فعالیت است. وزارت بهداشت، درمان و آموزشپزشکی با قدردانی از مجاهدتهای شبانهروزی خانواده بزرگ نظام سلامت، بر استمرار خدمترسانی مسوولانه و منسجم به مردم تاکید و از همراهی مردم شریف ایران در این مسیر دشوار سپاسگزاری میکند.
ذخیره دارویی استانها کافی است
برخی از مقامات بهداشتی استانها همانند لرستان، سیستانوبلوچستان و مازندران طی روزهای گذشته وضعیت ذخایر را مطلوب دانستند و گفتهاند که نگرانی در این زمینه وجود ندارد. برای مثال مدیر نظارت و ارزیابی مواد و فرآوردههای دارویی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دوشنبه گذشته اظهار کرده بود: کمبود دارو در سیستانوبلوچستان وجود ندارد و داروخانهها در حال فعایت هستند. مردم به شایعات در فضای مجازی توجه نکنند. از سوی دیگر معاون غذا و داروی دانشگاه علومپزشکی مازندران نیز با اشاره به شرایط اخیر کشور اعلام کرد که داروخانههای زیرنظر این معاونت در روزهای تعطیل نیز بدون وقفه فعال خواهند بود و خدمات دارویی بهصورت مستمر ارائه میشود. ذخایر راهبردی دارو، تجهیزات پزشکی و سایر فرآوردههای سلامتمحور در وضعیت مطلوب قرار دارد و زنجیره تولید و توزیع با حداکثر ظرفیت در حال فعالیت است.
ذخایر خونی مناسب است
علاوه بر ذخایر دارویی، میزان ذخیره خونی نیز توسط مقامات بهداشتی و درمانی برخی استانها مطلوب عنوان شده است؛ مدیرکل انتقال خون استان اصفهان درخصوص نگرانیها پیرامون کاهش احتمالی ذخایر خونی افزود: ذخیره خون ما خوب است اما ممکن است هر اتفاقی بیفتد و این ذخیره به شدت کاهش یابد. به همین دلیل اهدای خون باید تداوم داشته باشد. همچنین مدیرکل انتقال خون دیگر استانها مانند همدان و زنجان از وضعیت مناسب و خوب ذخایر فرآوردههای خونی در این استان خبر دادهاند. در دیگر استانها نیز مسوولان از مردم تقاضا کردهاند که باتوجه به شرایط فعلی، اهدای خون امری ضروری است و میتواند یاریرسان باشد.
روزهای سخت بیماران و صنعت دارو
درحالحاضر با استناد به گفتههای مسوولان درمانی و بهداشتی، میزان ذخایر دارویی کشور حدود دوماه برآورد شده اما برخی دیگر از آنها وضعیت را پایدار گزارش دادهاند. با کنار هم قرار دادن صحبتهای مدیران طی ماههای اخیر و روزهای گذشته تناقضات آشکاری وجود دارد که بر نگرانیها دامن میزند. در شرایط فعلی بسیاری از بیماران که گرانیهای افسارگسیخته رنجشان را چند برابر کرده، مساله کمبود نیز واهمه آنها را افزایش داده و خانوادهها بیم آن دارند که روند درمان در شبهای موشکباران مختل شود. این نگرانیها علاوه بر بیماران و اطرافیان آنها به صنعت داروسازی نیز کشیده شده است؛ این حوزه طی ۱۱ماه اخیر با دو جنگ روبهرو شده و شرایط سختی را متحمل شده است. امید میرود که بانگ انفجار هرچه زودتر به پایان برسد تا مبادا شاهد روزهای سختتر از این باشیم.
