تلاقی مازاد عرضه و ریسک تحریمهای ایران
جهان صنعت– بازار جهانی نفت در حالی هفته جدید معاملاتی خود را آغاز میکند که در وضعیتی متناقض و پرنوسان قرار گرفته است؛ وضعیتی که از یکسو تحتفشار مازاد عرضه و ضعف عوامل بنیادین و از سوی دیگر در معرض ریسکهای ژئوپلیتیکی فزاینده بهویژه در ارتباط با ایران و خاورمیانه قرار دارد. تحولات روزهای پایانی هفته گذشته نشان داد که قیمت نفت بیش از هر عامل اقتصادی به اخبار سیاسی و امنیتی واکنش نشان میدهد.
رویترز در گزارشی مینویسد: قیمت نفت در معاملات روز جمعه پس از آنکه یک روز قبل نزدیک به ۲درصد افت کرده بود بار دیگر افزایش یافت. این بازگشت قیمتی پس از اظهارات رییسجمهور آمریکا درباره اعزام «ناوگانی دریایی» به منطقه و افزایش نگرانیها نسبت به امنیت عرضه نفت از خاورمیانه رخ داد. براساس این گزارش، نفت برنت و نفت خام آمریکا (WTI) هر دو رشدی نزدیک به ۳درصد را تجربه و بخشی از زیانهای ابتدای هفته را جبران کردند. باوجود این افزایش بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار نفت در هفته آینده وارد یک فاز نوسانی بدون روند مشخص خواهد شد.
رویترز به نقل از دادههای آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده است که بازار جهانی نفت در سهماهه نخست سال۲۰۲۶ با مازاد عرضهای بیش از ۴میلیون بشکه در روز روبهرو خواهد بود؛ مازادی که عمدتا ناشی از رشد تولید کشورهای غیراوپک، افزایش عرضه آمریکا و کند شدن رشد تقاضای جهانی است.
براساس این گزارش، افزایش ذخایر نفتخام آمریکا و نشانههای ضعف در مصرف سوخت بهویژه در بخش حملونقل و صنایع از عواملی هستند که همچنان مانع شکلگیری یک روند صعودی پایدار در بازار نفت میشوند. براساس این گزارش در صورت نبود شوکهای ژئوپلیتیکی، عوامل بنیادین بازار همچنان به نفع فشار نزولی بر قیمت نفت عمل میکنند.
ایالاتمتحده تحریمهای تازهای را علیه آنچه «ناوگان سایه ایران» خوانده میشود اعمال کرده است؛ تحریمهایی که چندین نفتکش و شرکت مرتبط با صادرات نفت ایران را هدف قرار میدهد و با هدف محدود کردن توان تهران برای فروش نفت و دسترسی به درآمدهای ارزی وضع شدهاند. این تحریمها میتوانند صادرات نفت ایران به برخی مقاصد آسیایی بهویژه چین را با چالش مواجه کنند هرچند میزان اثرگذاری نهایی آنها به شدت اجرای تحریمها و همکاری کشورهای واردکننده بستگی دارد.
در کنار این تحریمها، اظهارات رییسجمهور آمریکا درباره اعزام ناوهای جنگی از جمله یک ناو هواپیمابر و چند ناوشکن به خاورمیانه نیز به افزایش حساسیت بازار دامن زده است.
رویترز مینویسد: اگرچه واشنگتن اعلام کرده که بهدنبال تشدید درگیری نظامی نیست اما صرف جابهجایی تجهیزات نظامی در نزدیکی ایران برای بالا بردن پرمیوم ریسک در بازار نفت کافی بوده است. اهمیت تحولات مرتبط با ایران زمانی پررنگتر میشود که نقش تنگه هرمز در بازار جهانی نفت در نظر گرفته شود. حدود ۲۰درصد نفت مصرفی جهان از این گذرگاه استراتژیک عبور میکند و هرگونه تنش حتی در سطح تهدید یا مانور نظامی میتواند بلافاصله بر قیمتهای جهانی نفت اثر بگذارد.
تحلیلگران بازار انرژی معتقدند واکنش اخیر قیمتها بیش از آنکه ناشی از کاهش واقعی عرضه باشد، حاصل ترس بازار از اختلال بالقوه در این مسیر حیاتی است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بازار نفت بهشدت به اخبار مرتبط با امنیت تنگه هرمز حساس است حتی اگر در عمل صادرات نفت مختل نشود.
بازار نفت در آغاز هفته جدید در نقطهای حساس ایستاده است. از یکسو مازاد عرضه، افزایش ذخایر و ضعف رشد تقاضا مانع از جهش پایدار قیمتها میشود و از سوی دیگر تحریمهای جدید علیه ایران و افزایش تنشهای سیاسی در خاورمیانه ریسک صعود ناگهانی قیمتها را بالا نگه داشته است.
اگر تنشها پیرامون ایران کاهش یابد یا تحریمها اثر فوری بر عرضه نداشته باشند، بازار نفت بار دیگر به واقعیتهای بنیادین خود بازمیگردد اما در سناریوی تشدید فشارها یا بروز حادثهای غیرمنتظره در خلیجفارس قیمتها میتوانند به سرعت سطوح بالاتری را تجربه کنند.
بر این اساس انتظار میرود نفت در هفته پیشرو نه در مسیر صعودی مشخص و نه در روند نزولی قطعی حرکت کند بلکه در محدودهای پرنوسان باقی بماند؛ محدودهای که در آن سیاست و ژئوپلیتیک بیش از عرضه و تقاضا جهت بازار را تعیین میکند.
