استیضاح، شاید وقتی دیگر
علیرضا کیانپور- نشست علنی صبح دیروز مجلس باحدود یکساعت تاخیر در ساعت ۹صبح آغازبهکار کرد چراکه نمایندگان پس از بهصدادرآمدن زنگ آغازبهکار نشست علنی در جلسهای غیرعلنی گردهم آمدند تا آنطور که در ادامه اعلام شد درباره «حوادث اخیر در کشور» بحث و گفتوگو کنند.
نمایندگان که ازقضا هفته گذشته نیز درنشستی غیرعلنی که باحضور سردار رادان، فرمانده فراجا و برخی دیگر از مسوولان امنیتی، نظامی و انتظامی برگزار شد ناآرامیهای اخیر در کشور را مورد بحث و بررسی قرار داده بودند درنشست غیرعلنی صبح دیروز هم که بهریاست محمدباقر قالیباف برگزار شد در اینرابطه گفتوگو کردند.
بهبیان دقیقتر بنابر اخبار رسمی نمایندگان در نشست غیرعلنی دیروز مجلس درباره حوادث اخیر کشور و ناآرامیها گفتوگو کردند اما خروجی مهمتر اینگفتوگوی غیرعلنی که پشت درهایبسته انجام شد چیزی نبود جز منتفیشدن استیضاح دستکم پنجوزیر کابینه یا آنطور که نمایندگان مجلس اصرار دارند «توقف استیضاحها!»
چند روایت از یکساعت رایزنی غیرعلنی
بر ایناساس درحالیکه نشست علنی دیروز حوالی ساعت ۹صبح روز گذشته و پساز یکساعت تاخیر برگزار شد رییس مجلس درباره برخی مباحث مطرحشده در ایننشست غیرعلنی توضیح داد و تاکید کرد: «از راس ساعت۸صبح تا الان حدود ۵۰دقیقه بهصورت غیرعلنی مسائل اقتصادی و موضوعاتی که باید در اولویت مجلس باشد را بررسی کردیم.» همزمان اما محمد بیات با اشاره بهبرگزاری نشست غیرعلنی دیروز مجلس بهایسنا گفت: «اینجلسه با محور بیانات اخیر رهبری درخصوص لزوم حفظ وحدت و انسجام ملی برگزار شده است.»
ایندر حالی بود که سخنگوی هیاترییسه مجلس در توضیحاتی که درباره علت برگزاری ایننشست غیرعلنی و محور مباحث مطرحشده در آن در اختیار رسانهها قرار داده تاکید کرد که هدف از برگزاری اینجلسه ایجاد همدلی، هماهنگی و تعامل سازنده بین مجلس و سایر قوا برای رسیدگی بهمشکلات مردم بوده است.
عباس گودرزی دقایقی پساز اتمام نشست غیرعلنی مجلس درجمع خبرنگاران پارلمانی که در ساختمان هرمیشکل میدان بهارستان حضور داشتند حاضر شد و درباره علت برگزاری نشست غیرعلنی دیروز و محورهای اصلی مورد بحث نمایندگان در اینجلسه غیرعلنی توضیح داد.
او در بخشی از سخنانش خاطرنشان کرد: «اینجلسه بهمنظور ایجاد همدلی، هماهنگی و تعامل سازنده بین مجلس و سایر قوا برای رسیدگی بهمشکلات مردم برگزار شد.»
ایننماینده نزدیک به جبهه پایداری در ادامه توضیحات مختصر خود درباره حدود یکساعت رایزنی نمایندگان پشت درهای بسته گفت: «با توجه بهشرایط بینالمللی، منطقهای و مختصاتی که در آن قرار گرفتیم مجلس برای پرهیز از هرگونه دوقطبیسازیهای کاذب و تبدیل نامسالهها بهمسائل اصلی کشور و نظارت بر بازار ارز و معیشت مردم و توجه ویژه بهموضوع سلامت تلاش خواهد کرد.»
سخنگوی هیاترییسه مجلس در بخش پایانی اینتوضیحات مختصر نیز بهتاکید رهبری بر لزوم کار دوبرابری دولت اشاره کرد و گفت: «مجلس نظارت خواهد کرد که دولت بیشاز گذشته تلاش مضاعفی درجهت حل مسائل مردم داشته باشد.»
توقف دستکم ۵استیضاح پساز ۵۰دقیقه مذاکره غیرعلنی
درحالیکه نه رییس مجلس و نه حتی سخنگوی هیاترییسه توضیح دقیقی درباره علت برگزاری ایننشست غیرعلنی نداده و بهکلیگویی در اینرابطه اکتفا کردند اما در ادامه یکی از دیگر اعضای هیاترییسه مجلس در گفتوگویی با ایسنا، اذعان کرد که خروجی حدود ۵۰دقیقه گفتوگو و رایزنی نمایندگان مجلس پشت درهای بسته اینبوده که دستکم پنجاستیضاحی که در آستانه عملیشدن بود منتفی شده است.
علیرضا سلیمی که بهعنوان یکی از اعضای هیاترییسه مجلس دراینرابطه توضیح میداد در بخشی از سخنانش تصریح کرد: «استیضاح وزیران متوقف شده است.»
او با اشاره بهآنچه در جریان ایننشست غیرعلنی مطرح شده گفته است: «رهبری صریحا فرمودند که باید بهدولت کمک کرد و دولت و وزیران نیز باید دوبرابر کار کنند و در اینراستا مجلس از ابزار نظارتیاش بهطور جدی استفاده میکند.»
سلیمی در توضیحات تکمیلی که بهمنظور روشنکردن ارتباط ایندوگزاره یعنی فعالیت دوبرابری دولت و استفاده مجلس از ابزار نظارتی استیضاح بهدست داد صراحتا بهعقبنشینی مجلس از استیضاح دستکم پنجوزیر کابینه پرده برداشت و گفت: «مجلس فرصتی بهوزیران برای کار دوبرابری میدهد و با استفاده از ابرار نظارتیاش وزیران را وادار بهکار میکند. در اینشرایط اگر وزیران دوبرابر کار نکنند مجلس از ابزار نظارتی خود استفاده میکند.»
اینعضو هیاترییسه مجلس درجمعبندی سخنان خود درباره مباحث مطرحشده در نشست غیرعلنی صبح دیروز مجلس گفت: «با اینرویکرد فرصت موقتی بهوزیران داده شده تا کار بیشتری انجام دهند که در غیراینصورت استیضاحها بهجریان میافتد زیرا استیضاح وزیران منتفی نشده بلکه متوقف شده است.»
درحالیکه در روزهای گذشته اخباری درخصوص استیضاح حداقل پنجوزیر مخابره شده و برخی نمایندگان نیز از احتمال استیضاح هشتتن از وزیران سخن گفته بودند اما در اینمیان احتمال استیضاح وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بیش از استیضاح دیگر وزیران بود و سلیمی بهپرسشی در اینرابطه توضیح داد.
او درباره اینکه آیا اینتصمیم مجلس شامل استیضاح احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی میشود نیز گفت: «تفاوتی نداشته و شامل همه وزیران میشود.»
۲پرسش کلیدی درباره مراعا ماندن استیضاحها
درحالیکه نمایندگان مجلس تاکید دارند استیضاح دستکم پنجوزیر کابینه منتفی نشده بلکه بهطور موقت و بهشرط «کار و فعالیت دوبرابری وزیران» متوقف شده آنچه کماکان واضح نبوده منظور از «کار دوبرابری وزیران» بهعنوان شرط توقف کامل استیضاح آنان است؛ پرسشی که در تکمیل آن اول باید پرسید که مجلس با چهمترومعیاری میخواهد کار یکوزارتخانه را بهطور کمّی مورد ارزیابی قرار دهد و روشن کند یکوزیر در یکبازه زمانی دو برابر گذشته کار کرده یا نه؟! دوم باید پرسید براساس کدام مطالعه دقیق و علمی علت اینوضعیت وانفسای اقتصادی کمکاری وزیران بوده که اکنون قرار باشد با افزایش دوبرابری میزان کار و فعالیت وزیران اینمشکلات مرتفع شود؟!
روایت احمد بخشایشاردستانی درباره نشست غیرعلنی مجلس
درشرایطیکه سخنگویان رسمی مجلس بهکلیگویی درباره مباحث مطرحشده در ایننشست غیرعلنی بسنده کردند احمد بخشایشاردستانی که بهعنوان یکی از اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در اینرابطه با «جهانصنعت» گفتوگو کرده روایتی دقیقتر درباره مباحث مطرحشده در ایننشست غیرعلنی بهدست داده و درعینحال بهپرسشهای کلیدی که پیشتر مطرح شد پاسخ گفته است.
ایننماینده مجلس با اشاره بهمباحث مطرحشده در نشست غیرعلنی دیروز مجلس میگوید: «انگیزه اصلی برگزاری ایننشست گفتوگو درباره مشکلات کشور، بیانات رهبری در اینرابطه و البته تصمیمگیری درباره استیضاح وزیران بود.»
او با اشاره بهبخشی از صحبتهای نمایندگان مجلس در ایننشست غیرعلنی گفت: «نمایندگان درباره مباحثی که در گذشته وجود داشت و نیز مباحثی که درحالحاضر در کشور مطرح است اظهارنظر کرده و هر کدام سعی کردند از دریچه دید خود علت وقوع اینناآرامیها را تشریح کنند. درنهایت هم قرار شد بیانیهای در پشتیبانی از سخنان رهبری توسط سران قوا و نمایندگان مجلس تنظیم و منتشر شود که چنین هم شد.»
توقف استیضاحها باتوجه بهاحتمال حمله آمریکا
بخشایشاردستانی درباره مهمترین خروجی نشست غیرعلنی دیروز مجلس که همان مراعا گذاشتن طرح استیضاح دستکم پنجتن از وزیران کابینه بوده به«جهانصنعت» توضیح داد و گفت: راجعبهاستیضاح وزیران آقای قالیباف تاکید داشتند باتوجه بهشرایط اضطراری و باتوجه بهاحتمال حمله ترامپ بهکشور بهتر است در اینشرایط از بهجریانانداختن استیضاحها خودداری کنیم و اجازه بدهیم وزیران بهکارشان ادامه بدهند.
او درعینحال با تاکید بر حق و وظیفه مجلس در استفاده از ابزار استیضاح برای جلوگیری از تشدید مشکلات اقتصادی گفت: «قرار شد از اینفرصت استفاده کنیم و فعلا استیضاح وزیران را بهحالت مراعا دربیاوریم تا وزیران بتوانند در آرامش بهکارشان ادامه دهند و درصورتیکه توانستند با کار دوبرابری و دوچندان دستکم بخشی از مشکلات را مدیریت و مرتفع کنند استیضاح آنان را بهطور کامل از دستور خارج کرده و در غیراینصورت نیز در وقت مقتضی نسبت بهاستیضاح آنان اقدام کنیم.»
ایننماینده مجلس در واکنش بهپرسش «جهانصنعت» در اینرابطه که مجلس با چهمترومعیاری میخواهد درباره اینکه وزیران دوبرابر گذشته کار کردند یا خیر تصمیم بگیرد، تصریح کرد: «طبیعتا معیار کمّی وجود ندارد و تنها مترومعیار میزان رضایت مردم است.»
شخصا با مراعا گذاشتن استیضاحها موافق نیستم
اینعضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اما در واکنش بهاینکه آیا شخصا بر اینباور است که وزیران در آستانه استیضاح قادر خواهند بود در اینفرصت محدودی که در اختیارشان قرار گرفته نسبتبهاعمال تغییرات موثر اقدام کنند، تصریح کرد: «شخصا اینطور فکر نمیکنم. در واقع ایننظر شخصی بنده است و معتقدم بهخصوص چندتن از وزیرانی که در صدر فهرست استیضاح قرار دارند قادر نخواهند بود که در اینفرصت محدود تغییر عمدهای در وضعیت ایجاد کنند.»
او در عین حال اضافه کرد: «با اینهمه اما بهاحترام صحبتهای رهبری و تصمیمی که در مجلس اتخاذ شد بناست که فعلا استیضاحها مراعا بمانند.»
بخشایشاردستانی با تاکید بر اینکه «شخصا با اینتصمیم موافق نبودم»، گفت: بهتر است هر نهادی کار خود را انجام دهد. درواقع اگر در روزهای قبل وقتی اینگرانیها اینچنین شدت نگرفته بود نمایندگان برای استیضاح اقدام کرده و وزیران را در صحن علنی مجلس مورد مواخذه قرار میدادند بههرحال بخشی از هیجان جامعه کاسته میشد. درجهان غرب هم همینطور است و وقتی مردم میبینند که نمایندگان حرف دلشان را میزنند آرام میشوند و دلیلی نمیبینند که راسا وارد میدان شده و با حضور در خیابانها دست به اعتراض بزنند اما وقتی مردم ما میبینند هر روز قیمت کالاها افزایش مییابد، بنیانهای اخلاقی زیر پا گذاشته میشود و بسیاری از مسوولان یا افراد منتسب بهآنها بهراحتی دست بهدزدی و فساد زده و رشوه میگیرند و اختلاس میکنند و کسی هم با آنان برخورد نمیکند طبیعتا بهم میریزنند و دست به اعتراض میزنند.»
اینعضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: «متاسفانه امروز بسیاری از نمایندگان حرف دل مردم را نمیزنند و دنبال مسائلی هستند که مساله مردم نیست. بنابراین وقتی مردم میبینند که مجلس اخته و بیاثر شده ازسوی وزیران بدون نگرانی از نظارت مجلس هرکاریکه میخواهند انجام داده و مردم هم روزبهروز ناامیدتر میشوند.»
اگر ریشه اعتراضات آسیبشناسی نشود با شورش گرسنگان مواجه خواهیم شد
بخشایشاردستانی با انتقاد نسبتبهنحوه برخورد با اعتراضات در دوره اخیر و نیز ادوار پیشین اعتراضاتمردمی گفت: «درست است که میگوییم اینها که بهخیابان آمدند تروریستها و داعشیها بودند اما آیا واقعا دلیل اینهمه مردم که بهخیابان آمدند حرف ترامپ یا فلان شخصیت اپوزیسیون بود؟!»
او گفت: «وقتی وزیر کار بجای اجرای قانون و توزیع بهموقع بستههای اقلام اساسی میان مردم پساز هدررفت زمان فراوان درنهایت یکمیلیون کالابرگ بهمردم داده و مردم هم میبینند با اینیکمیلیون درعمل تنها میتوانند دوشانه تخممرغ تهیه کنند طبیعی است که ناامید شده و دست به اعتراض بزنند.»
او با انتقاد نسبتبه نحوه روایت اعتراضات ازطریق تریبونهای رسمی و صداوسیما گفت: «بهعنوان نمونه وقتی تلویزیون را نگاه میکنیم میبینیم همهجا صحبت از ایناست که عدهای تروریست بهخیابانها آمده و دستبه اغتشاش زدند. اینرویکرد هم بهخاطر ایناست که بههرحال اینناآرامیها جمع شود اما آنچه مغفول مانده و میماند تجزیهوتحلیل دقیق و آسیبشناسی علت وقوع نارضایتی و اعتراضات است.»
اینعضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: « باید بررسی کنیم که مشخص شود اساسا چرا آن تعداد چشمگیر مردم بهخیابانها آمدند و چهکار کردیم که اینمیزان نارضایتی شکل گرفته است؟»
او با بیان اینکه در جوامع غربی وقتی از دولت صحبت میشود منظور حکومت است اما در کشور ما بهنحوی دیگر معنا میشود، تصریح کرد: «مشکل واقعی در عملکرد مجموعه حاکمیت اعم از دولت و دیگر نهادهای انتخابی و انتصابی است. البته در کشور ما بیشتر اعضای دولت در معرض انتقاد قرار میگیرند اما با اینروش مشکل بهطور ریشهای حل نشده بلکه صرفا مسائل را زیر فرش قائم میکنیم و اینمسائل نیز همچون آتش زیر خاکستر عمل کرده و در آینده دوباره گریبانگیرمان میشود. مساله جدی است و اگر اینبار هم اقدام موثری انجام نشود دفعه بعد با شورش گرسنگان مواجه خواهیم شد!»
انتقاد نماینده مجلس نسبتبه رویکرد توام با افراطوتفریط صداوسیما
ایننماینده مجلس با اشاره بهچندتن از وزیرانی که بیشاز سایر وزیرانِ در معرض استیضاح در آستانه برکناری قرار دارند، گفت: «وزیران کار، راه و جهادکشاورزی طبیعتا بیشاز سایر وزیران دولت درمعرض انتقاد قرار دارند و بعید است در اینمدتی که مجلس در اختیارشان قرار داده بتوانند کاری انجام بدهند.»
او در عین حال خاطرنشان کرد: «آنچه اما کمتر مورد توجه قرار میگیرد عملکرد دیگر بخشهای حاکمیت بهویژه بخشهای انتصابی است. بهعنوان مثال اگرچه نمیتوان نقش وزارت کار و تعاون را در ایننارضایتی نادیده گرفت اما عملکرد صداوسیما هم قابلدفاع نیست چراکه بخش عمده مشکلات امروز و نارضایتی عمومی ناشی از عملکرد صداوسیماست.»
او با انتقاد نسبتبهعملکرد توام با افراطوتفریط صداوسیما با اشاره بهمثالی در اینرابطه گفت: «علت اینکه مردم ایران اینچنین به ایام محرم و تاسوعاوعاشورا علاقه دارند ایناست که نهایتا ۵تا۱۰روز درطول سال بهاینمساله اختصاص دارد. حال آنکه اگر قرار باشد هر روز را به ایام محرم و سوگواری اختصاص دهیم طبیعتا از حالت اعتدال و تعادل خارج شده و اثر محرم ازبین میرود.»
او با تاکید بر اینکه جامعه ایران جامعهای رنگارنگ و متکثر است، تصریح کرد: «صداوسیما باید تمامی اینرنگهای زیبا را نمایندگی کرده نه اینکه صرفا برای یکطیف خاص از شهروندان تولید محتوا کند.»
مردم به ماندگاری مسوولان انتصابی معترضند
بخشایشاردستانی با انتقاد نسبتبه تبعیض گسترده در کشور گفت: ما هرروز از فلان پرونده فساد و اختلاس خبر میدهیم چنانکه در دنیای غرب اگر احیانا یکوزیر مرتکب خطا شده بلافاصله برکنار و سپس محاکمه میشود. حال ببینید کدامیک از وزیران و مسوولان ما پساز برکناری محاکمه شدند؟! هیچکدام!»
او با اشاره بهاوضاع وخیمتر اینوضعیت در نهادهای انتصابی گفت: مسوولان انتصابی هم که مانند کبوتر حرم صرفا از یکگنبد به گنبدی دیگر پرواز میکنند! او با انتقاد نسبتبهماندگاری مسوولان انتصابی در کشور گفت: «بنده یکنماینده مجلس هستم و پساز کسب آرای مردم چهارسال در اینمقام فعالیت خواهم کرد. حال آنکه برفرض فردی که نماینده ولیفقیه است و مسوولیت برگزاری نماز جمعه را برعهده دارد و بعضا ۲۰سال در همان مقام فعالیت میکند و اینوضعیت منجر بهنارضایتی عمومی شده است.»
او خاطرنشان کرد: «ممکن است بگوییم نماینده ولیفقیه کار اجرایی نمیکند اما واقعیت ایناست که آنهاهم میکروفن دارند و ما نمایندگان مجلس هم صرفا میکروفن داریم، آنها منبر دارند و ما هم کرسی نمایندگی داریم و امروز مردم بهاینمیزان ماندگاری مسوولان انتصابی اعتراض دارند.»
انتقاد نماینده مجلس از ورود نظامیان بهاقتصاد
اینعضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره بهگسترش بیکاری جوانان گفت: درحالیکه یکجوان برای ایجاد یکشغل ساده باهزارویکمشکل مواجه بوده میبیند فرزاندان فلانسردار سپاه و فلانمقام مسوول تراستی است و بهراحتی از کمیسیون فعالیتهایی که بهخاطر ارتباطاتی که داشته در راستای فروش نفت کشور انجام میدهد ثروتمند میشود.»
بخشایشاردستانی در پایان تصریح کرد: «نمیشود بنده بهعنوان نماینده مجلس هر روز صحبتهای امیدوارکننده بزنم اما اثر آن در جامعه رویت نشود. همه باید برای آبادانی کشور تلاش کنیم چراکه تنها آن زمان است که نارضایتی کاهش مییابد و دیگر شاهد اعتراضات نخواهیم بود.»
