گرفتار در باتلاق انرژی
جهان صنعت- «ایالات متحده تقریبا هیچ نفتی از طریق تنگه هرمز وارد نمیکند و در آینده نیز هیچ نفتی وارد نخواهد کرد. ما به آن نیاز نداریم. قبلا هم به آن نیاز نداشتهایم و الان هم نیاز نداریم.» این گفتههای تازه دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکاست که نشان میدهد افزایش قیمت نفت و تداوم ناامنی در تنگه هرمز اقتصاد آمریکا را وارد رکود میکند.
یکی از این موارد قیمت نفت است. قیمت نفت آمریکا روز پنجشنبه، یک روز بعد از سخنرانی او، بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به بالای ۱۱۱دلار در هر بشکه رسید، بالاترین قیمت خود در چهار سال گذشته و یکی از بزرگترین جهشهای یکروزه در تاریخ است . قیمت نفت وستتگزاس اینترمدیت درست قبل از سخنرانی ترامپ حدود ۱۰۰دلار و قبل از شروع جنگ کمتر از ۷۰دلار در هر بشکه معامله میشد.
ترامپ میگوید که آمریکا وابستگی بسیار کمی به نفت خاورمیانه از طریق تنگه هرمز دارد؛ آبراه باریکی که بهطور معمول ۲۰درصد نفت جهان از آن عبور میکند. آمریکا تنها حدود ۵۰۰ هزار بشکه از ۲۰میلیون بشکه نفت خامی که روزانه مصرف میکند را از این تنگه تامین میکند مقداری بسیار ناچیز که میتواند آن را با نفت سایر نقاط جایگزین کند.
تهدید جدید ترامپ اما با آن الفاظ چهارحرفی، حقیقت تلخ ماجرا را برجسته میکند: سلامت اقتصاد آمریکا خیلی بیشتر از آنچه ترامپ اعتراف کرده به تنگه هرمز وابسته است. ایالات متحده همچنان روزانه بیش از ۶میلیون بشکه نفت خام وارد میکند یعنی حدود یک سوم مصرف خود. همچنین روزانه حدود ۴میلیون بشکه نفت صادر میکند.
دلیلش این است که همه نفتیها کاربری یکسان ندارند؛ آمریکا نفت خام سبک و شیرین تولید میکند که برای ساخت بنزین عالی است اما برای سوخت گرمایشی، آسفالت و گازوئیل و سایر فرآوردههای سنگینتر مناسب نیست. بنابراین آمریکا نیاز به واردات نفت از مکانهایی دارد که نفت خام سنگین و ترش تولید میکنند. از جمله ونزوئلا و خاورمیانه همچنین بازار نفت جهانی است. وقتی عرضه در یک منطقه کاهش مییابد، بر همه مناطق تاثیر میگذارد. دن پیکرینگ، بنیانگذار و مدیر ارشد سرمایهگذاری در پیکرینگ انرژی پارتنرز اشاره کرد که در زمان تنگناهای عرضه مانند جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، واردکنندگان نفت برای هر بشکه موجود رقابت میکنند و قیمت را برای هرکسی که بیشتر خواهان یا نیازمند آن است بالا میبرند بنابراین آمریکا در طول جنگ ایران به خوبی و احتمالا همچنان با نفت تامین خواهد شد. این مشکل بزرگی نیست. نگرانی این است که آمریکا از شوک قیمتی بازار جهانی نفت مصون نیست.
قیمتهای بالای انرژی پیامد آشکار جنگ آمریکا و بسته شدن موثر تنگه هرمز توسط ایران است. قیمت نفت خام روز دوشنبه پس از تهدید ترامپ برای از کار انداختن نیروگاهها و پلهای ایران در حدود ۱۱۰دلار در هر بشکه بالا باقی ماند و قیمت بنزین آمریکا بهطور متوسط به ۱۲/۴دلار در هر گالن رسیده است.
این قیمتهای بالای نفت و بنزین در حال آسیب زدن به اقتصاد آمریکاست. بسیاری از آمریکاییهای با درآمد متوسط و پایین که قبلا از قیمتهای بالا خسته شده بودند، با هزینههای بالای پمپ بنزین دست و پنجه نرم میکنند و برخی مشاغل کوچک که قادر به افزایش بیشتر قیمتها نیستند، در مورد استخدام کارکنان تصمیمات دشواری میگیرند.
نگرانی بزرگتر زمانی پیش میآید که قیمتهای بالا تقاضا برای بنزین و نفت را از بین ببرد. ممکن است در نتیجه قیمتها کاهش یابند اما اگر نفت و بنزین برای آمریکاییها خیلی گران باشد که نتوانند ماشینهای خود را پر کنند یا با هواپیما سفر کنند، این میتواند مشکلات قابل توجهی برای اقتصاد ایجاد کند.
چرا ترامپ عصبانی است؟
جو بروسوئلاس، اقتصاددان ارشد در آراسام یواس گفت: «اقتصاد آمریکا میتواند برای مدتی شوک ناشی از نفت بالای ۱۰۰دلار در هر بشکه را جذب کند اما اگر این به ۱۵۰دلار در هر بشکه یا ۲۰۰دلار در هر بشکه تبدیل شود، موضوع فرق میکند.» این میتواند عامل مهمی در نگرانی ترامپ نسبت به تنگه هرمز باشد.
ترامپ از زمان شروع جنگ در مورد تنگه چندگانه صحبت کرده است. دولت او تعهد به اسکورت دریایی نفتکشها برای عبور از تنگه داده و بیمه کشتیهایی را که پوشش خود را از بیمهگذاران دریایی از دست دادهاند تضمین کرده است.
او همچنین گفته است که نفتکشها باید شجاعت نشان دهند و در آبراه تردد کنند و کشورهایی که بیشتر به نفت خاورمیانه متکی هستند باید خود به بازگشایی تنگه کمک کنند.
تغییر لحن روزانه ترامپ باعث جهش یا افت قیمت نفت شده اما نفت بهطور کلی افزایش یافته زیرا روشنتر میشود که ایران در تنگه برگ برنده را در دست دارد و خروج آمریکا از جنگ ممکن است این آبراه حیاتی را برای تردد نفتکشها بازگشایی نکند.
معاملهگران اواخر هفته گذشته نگران شدند که ترامپ نتوانسته است یک استراتژی خروج از جنگ آمریکا با ایران ارائه دهد و میترسیدند تهدیدهای او برای تشدید درگیری بتواند آسیب بیشتری به عرضه نفت وارد کند.
از سوی دیگر ایران گفته است که برای عبور ایمن از تنگه عوارض دریافت میکند. به گفته آنتونی یوئن، استراتژیست جهانی انرژی در سیتی، حتی یک تنگه نیمهباز جهان را با کسری روزانه بین ۴/۴میلیون تا ۸میلیون بشکه روبهرو خواهد کرد.
منبع: سی ان بی سی
