کاهش قیمت دلاری مسکن در تهران
علیرضا محمدی، کارشناس مسکن
حذف ارز ترجیحی و تورم موجود در کشور بر برخی مصالح ساختمانی و دستمزد نیروی انسانی فعال در صنعت ساختمان تاثیرگذار خواهد بود زیرا ارز ترجیحی به برخی نهادههای ساختمانی نیز تعلق میگرفت.
قیمتها در بازار مسکن مدتهاست که یا ثابت هستند یا رشد بسیار اندکی نسبت به سایر بازارهای اقتصادی داشتهاند. مصالح ساختمانی مانند فولاد، سیمان و بتن روزبهروز در حال گرانتر شدن هستند. اتفاقی که این روزها در حال افتادن بوده اینکه حباب زمین در بازار مسکن در حال خالی شدن است. به عبارت دیگر امروز شاهد تخلیه حباب عرصه ملک در ایران هستیم. قیمت واحدهای مسکونی در تهران بهطور میانگین همواره هزار دلار در نظر گرفته میشد؛ رقمی که امروز به ۷۰۰تا ۸۰۰دلار کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که دستمزدها و مصالح ساختمانی دچار افزایش قیمت شدهاند. تنها چیزی که در کاهش قیمت دلاری خانه در تهران تاثیرگذار است، تخلیه حباب املاک در بخش آپارتمانهاست. امروزه المانهای اقتصادی هیچگونه همخوانی با یکدیگر ندارند. بازار مسکن مدتهاست که جذابیت خود را از دست داده است؛ جذابیتی که روزبهروز کمتر نیز میشود. این موضوع باعث کاهش تولید مسکن در سطح کشور شده است اما تقاضا در این بازار طبق روال و به صورت روزانه بیشتر میشود. با نگاهی جامعهشناختی به این موضوع باید توجه داشت که رشد جمعیت و افزایش آمار طلاق نیز در انباشتگی تقاضا در بازار مسکن موثر هستند.
تا زمانی که اعتراضات در سطح کشور برقرار باشد و سایه ناامنی و جنگ بر سر جامعه وجود داشته باشد، کاهش جذابیت سرمایهگذاری در بازار مسکن نیز ادامهدار خواهد بود. تهدیدات نظامی علنی و مستقیم آمریکا و اسرائیل علیه ایران، دگرگونی سیاسی در ونزوئلا، بحث بر سر خلع سلاح حزبالله در لبنان و جنگ اوکراین از جمله موضوعاتی هستند که سایه ناامنی و جنگ بر سر ایران را پررنگتر میکنند. مسکن کالایی سرمایهای است که در شرایط برقرار بودن امنیت، جذابیت و خواهان دارد. چنانچه فقدان امنیت در کشور وجود داشته باشد –که وجود دارد و هر روز نیز بیشتر میشود- شرایط قیمتی مسکن تغییری نخواهد کرد. اگر هم مسکن دچار رشد قیمتی شود، کمتر از سایر بازارها و میزان تورم خواهد بود. در چنین شرایطی جذابیت در بازار مسکن روزبهروز کمتر خواهد شد. وقتی جذابیت سرمایهگذاری کاهش یابد، میزان تولید نیز افت پیدا خواهد کرد. روزی که امنیت به ایران بازگردد و سایه جنگ و ناامنی از سر کشور برداشته شود، فنر فشرده مسکن بسیار شدیدتر از ادوار گذشته جهش خواهد کرد اما اگر شرایط به همین صورت پیش برود، خریداران به سمت این بازار نخواهند آمد. مردم برای امن نگاه داشتن سرمایههای خود از خطر تورم به بازارهای دیگری مانند طلا و ارز پناه بردهاند؛ بازارهایی که در گذشته راندمان بهتری نسبت به مسکن داشتهاند. متاسفانه شرایط کنونی مملکت باعث شده تا مردم به صورت ناخواسته و با هدف حفظ ارزش پول و سرمایهها خود به سوداگری روی بیاورند. در چنین شرایطی کسی به سمت تولید مسکن یا هر کالای دیگری نمیرود. تمام این عوامل منجر به تشدید وخامت اوضاع اقتصادی کشور خواهند شد. مسکن نیز از این آسیبها در امان نخواهد بود. در شرایط کنونی حباب عرصه ملک روزبهروز در حال تخلیه شدن است. در پی حذف ارز ترجیحی و شرایط روانی حاکم بر جامعه، قیمت اقلام اساسی تا چند برابر افزایش یافته است. در چنین شرایطی دیگر کسی به فکر مسکن و سرمایهگذاری در بازارهای اقتصادی نیست. مردم فقط به فکر سیر کردن خود و خانوادهشان هستند. امیدوارم که سایه جنگ از سر کشور برداشته شود و امنیت به ایران بازگردد. در چنین شرایطی بازار مسکن باز هم برای سرمایهگذاری جذاب خواهد شد. درست است که مسکن به عنوان یک هزینه اساسی در سبد خانوار قرار دارد اما با نگاهی دیگر، صنعت ساختمان در ایران صنعتی رانشی و به مثابه یک لکوموتیو در نظر گرفته میشود که میتواند صنایع دیگر را نیز رونق ببخشد. آمارهای موجود از کاهش ماهانه میزان صدور پروانههای ساختمانی حکایت دارند. در حال حاضر ساختمانهای زیادی در تهران هستند که به صورت نیمهکاره رها شدهاند. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بسیاری از سازندگان به این نتیجه رسیدهاند که عطای ساختوساز را به لقایش ببخشند و سرمایههای خود را در کارهای دیگری مصرف کنند که آورده بیشتری برایشان دارد. تا زمانی که یک ساختمان تکمیل نشده باشد، نمیتوان آن را به عنوان یک کالای تولید شده برشمرد. امروزه ساختمانهای نیمهکاره زیادی در تهران وجود دارند که برای تولیدکننده و سرمایهگذار حتی جذابیتی برای تکمیل هم ندارند.
