چرا سهام با رشد ۱۵۰درصدی همچنان ارزان است؟
جهان صنعت – بورس تهران در هفتههای اخیر و پس از کاهش بخشی از ریسکهای ناشی از جنگ، بار دیگر در مسیر صعود قرار گرفته و بخشی از افتهای گذشته را جبران کرده است. همین موضوع این پرسش را مطرح میکند که آیا با رشد اخیر، بازار دیگر از محدوده ارزندگی خارج شده است؟
نگاهی به سه شاخص مهم ارزشگذاری بازار سرمایه، پاسخ متفاوتی به این پرسش میدهد. برخلاف تصور رایج، رشد اخیر شاخص کل هنوز نتوانسته بورس را به سطوحی مشابه دوران رونق سال۱۳۹۹ برساند. به بیان دیگر، بازار از نظر قیمت اسمی رشد کرده اما از منظر ارزش واقعی همچنان در محدودهای پایینتر از میانگینهای تاریخی قرار دارد.
این همان پارادوکسی است که بسیاری از سرمایهگذاران را با ابهام مواجه میکند؛ چگونه ممکن است شاخص بورس افزایش یابد اما بازار همچنان ارزنده تلقی شود؟
۳ شاخص، یک روایت مشترک
برای سنجش جایگاه واقعی بورس، تحلیلگران معمولا از سه ابزار مهم استفاده میکنند؛ نسبت قیمت به سود دوازدهماهه PTTM / E، نسبت ارزش بازار به تولید ناخالص داخلی یا شاخص بافت و ارزش دلاری بازار سرمایه.
هریک از این شاخصها بازار را از زاویهای متفاوت بررسی میکنند اما نکته قابلتوجه آن است که هر سه، امروز به نتیجهای تقریبا یکسان رسیدهاند.
نسبت PTTM / E بازار اکنون در محدودهای پایینتر از میانگین تاریخی خود قرار دارد. این موضوع نشان میدهد سرمایهگذاران برای هر واحد سود شرکتها، نسبت به دورههای رونق گذشته، قیمت پایینتری پرداخت میکنند و بازار هنوز وارد محدودههای هیجانی ارزشگذاری نشده است.
از سوی دیگر شاخص بافت که ارزش بازار سرمایه را با تولید ناخالص داخلی مقایسه میکند نیز فاصله محسوسی با اوج تاریخی خود دارد. این نسبت در سال۱۳۹۹ حتی از مرز یک عبور کرده بود اما اکنون همچنان پایینتر از میانگین تاریخی قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد اندازه بازار سرمایه نسبتبه اقتصاد کشور هنوز به سطوح دوران رونق بازنگشته است. سومین معیار نیز ارزش دلاری بازار است؛ شاخصی که اثر تورم و افت ارزش ریال را از تحلیل حذف میکند. بررسی این متغیر نشان میدهد ارزش واقعی بورس تهران همچنان فاصله قابلتوجهی با اوج تاریخی خود دارد و رشد سالهای اخیر هنوز نتوانسته این شکاف را پر کند.
چرا بازار هنوز ارزنده است؟
همگرایی این سه شاخص یک پیام روشن دارد؛ رشد اخیر بورس اگرچه بخشی از عقبماندگی سالهای گذشته را جبران کرده، اما هنوز بازار را وارد محدوده بیشارزشگذاری نکرده است. به بیان دیگر اگر تورم، رشد نقدینگی و کاهش ارزش پول ملی را از تحلیل حذف کنیم، مشخص میشود بورس تهران همچنان پایینتر از ارزشگذاریهایی قرار دارد که در دورههای رونق تاریخی تجربه کرده بود. این موضوع توضیح میدهد که چرا بسیاری از تحلیلگران حتی پس از رشد اخیر بازار، همچنان از ارزندگی بورس سخن میگویند.
بورسنیوز
