چالش رهبرگزینی
علیرضا کیانپور- قریب به یک هفته از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به خاک ایران میگذرد و در حالی که این حملات در همان نخستین ساعات منجر به شهادت رهبری شد، زمزمهها درخصوص انتخاب رهبر بعدی جمهوری اسلامی به اوج رسیده است. بهویژه آنکه شامگاه سهشنبه اخباری درخصوص حمله به ساختمان دفتر مجلس خبرگان در قم و شامگاه دوشنبه نیز اخباری مشابه درخصوص حمله به ساختمان مجلس خبرگان در تهران منتشر شد. اخباری که اگرچه در ساعات اولیه ازسوی برخی منابع رسمی مورد تردید قرار گرفت اما درنهایت، چند منبع رسانهای رسمی همچون خبرگزاریهای فارس و تسنیم صحت این حملات را تایید کردند. هرچند ادعاهایی که در ساعات اولیه انتشار این اخبار درخصوص خسارات جانی ناشی از این حملات مطرح شده بود، در ادامه تکذیب و مشخص شد که برخلاف ادعاهای اولیه، در زمان حملات، جلسهای در مکانی که مورد حمله قرار گرفتند، تشکیل نشده بود. آنطورکه خبرگزاری فارس اعلام کرده، «بهدلیل ملاحظات امنیتی و حفاظت از جان اعضای مجلس خبرگان این افراد جلسات خود را بهصورت غیرحضوری و با شیوهای دیگر برای رایگیری دنبال کردهاند.»
ابهام در چگونگی برگزاری جلسه انتخاب رهبر
این اما تنها اخبار ضدونقیضی نبود که منجر به ایجاد نگرانیهایی درخصوص روند انتخاب رهبر آینده شده است. چه آنکه در ۴۸ تا ۲۴ ساعت گذشته، اخباری متناقض درخصوص چگونگی برگزاری جلسات انتخاب رهبر آینده نیز مخابره شده تا جایی که خبرگزاری فارس بلافاصله پس از آنکه مدعی شد اعضای خبرگان جلسات خود را بهصورت «غیرحضوری» برگزار کرده و روند «رایگیری» را نیز «بهشیوهای دیگر» دنبال کردهاند، به نقل از برخی منابع مطلع از «برگزاری منظم مذاکرات در فضایی امن» خبر داد و تاکید کرد که «مراحل پایانی در حال انجام و بهزودی ممکن است نتیجه انتخاب رهبر جدید اعلام شود.» این در حالی است که اعضای خبرگان -که وظیفه انتخاب رهبر را برعهده دارند- پیش از این در مذاکرات کمیسیون۱۰۷ مجلس خبرگان -که وظیفه بررسی منظم شاخص و گزینههای محتمل رهبری را برعهده دارد_ بهصورت خصوصی به بررسی گزینههای متعدد پرداخته بودند. خبرگزاری فارس همچنین در حالی اعلام کرده «این دور از مذاکرات با سرعت و بدون اتلاف وقت در حال پیگیری است و برخی اعضا از انتخاب «بسیار سریع» رهبر آینده خبر دادهاند» که در ادامه آورده است: «یکی از پرسشهای اساسی افکار عمومی این است که «آیا رهبر شهید در زمان حیات خود فرد یا افرادی را بهعنوان گزینههای جانشینی معرفی کرده بودند؟» در پاسخ به این سوال منابع مطلع و آگاه میگویند که آیتالله خامنهای هیچ گزینهای را مشخص نکردند و کار را به خبرگان سپردند.»
این خبرگزاری اصولگرا همچنین در روزهای گذشته اخبار متناقضی را درخصوص زمان اعلام نتایج انتخاب رهبر جدید نیز منتشر کرده است. تا جایی که یک روز با تاکید بر اینکه اعضای خبرگان «با توجه به شرایط حساس منطقهای و حملات نظامی، نتیجه انتخاب را در ساعات یا نهایتا روزهای آینده رسما اعلام میکنند»، روز دیگر به نقل از «یک مقام آگاه» اعلام کرده است که «ممکن است جلسه نهایی خبرگان درباره انتخاب رهبر بهصورت حضوری به بعد از مراسم خاکسپاری پیکر مطهر رهبر شهید در هفته آینده موکول شود.»
مواضع متناقض اعضای خبرگان درباره زمان انتخاب رهبر
این اما تنها منابع رسانهای نزدیک به برخی نهادهای نظامی نیستند که در روزهای گذشته با انتشار اخبار متناقض، خواسته یا ناخواسته به تشویش فضای رسانهای در این رابطه دامن زدهاند. چه آنکه همزمان شماری از اعضای مجلس خبرگان نیز در اظهارات خود، مواضع متفاوتی را اتخاذ کردهاند. چنانکه همین دیروز محمود رجبی که بهعنوان یکی از نمایندگان استان تهران در هیات رییسه مجلس خبرگان حضور دارد، با انتشار اطلاعیهای درباره فرآیند معرفی رهبر جدید جمهوری اسلامی، با تاکید بر اینکه معرفی رهبر جدید بلافاصله پس از اعلام خبر شهادت رهبری آغاز شده و اعضای خبرگان لحظهای از تلاش شبانهروزی فروگذار نکردهاند، اعلام کرده است: «انشاءالله خبر نهایی از طریق دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری و هیاترییسه اطلاعرسانی خواهد شد.» حال آنکه احمد خاتمی که یکی از دیگر نمایندگان استان تهران در مجلس خبرگان است و از قضا همچون رجبی در هیاترییسه این نهاد عضویت دارد، در گفتوگوی تلویزیونی روز گذشته خود، با اشاره به آنچه «شرایط جنگی» توصیف کرده، علت تاخیر در روند انتخاب را توضیح داده است. او با بیان اینکه «برخی عزیزان عنوان میکنند که چرا بلافاصله پس از درگذشت امام(ره)، رهبر را انتخاب کردید اما در این زمان، کار با کندی پیش میرود»، گفته است: «دلیل آن شرایط جنگی است.» خاتمی با تاکید بر لزوم رعایت قانون در مسیر انتخاب رهبر جدید میگوید: «در چنین شرایطی باید با تدبیر کار انجام شود و به مردم اطمینان میدهم به کوری چشم دشمنان کار پیش میرود و گزینهها مشخص شدند و در زمان تعیینشده رهبر انتخاب خواهد شد.»
عجیبتر آنکه در حالی احمد خاتمی از انتخاب رهبر جدید در «زمان تعیینشده» سخن گفته، سیدمجتبی حسینی، نماینده استان خراسان رضوی در مجلس خبرگان تاکید کرده که «هنوز مشخص نیست فرآیند انتخاب رهبر جدید چقدر زمان میبرد.» این عضو مجلس خبرگان که روز گذشته در این رابطه با ایرنا گفتوگو میکرد، با تاکید بر اینکه «این موضوع نیازمند بررسی مجموعه شرایط و مشورتهایی است که وقتی مهیا شود، این امر انجام خواهد شد»، گفته است: «با شرایط فعلی هنوز مشخص نیست که چطور این کار انجام شود.» سیدمجتبی حسینی که ازجمله اعضای کمیسیون۱۰۹ قانون اساسی مجلس خبرگان است، به نقش و مسوولیت کمیسیون متبوع خود و همچنین کمیسیون۱۱۱ قانون اساسی این نهاد در فرآیند انتخاب رهبر اشاره کرده و گفته است: «کمیسیونهای۱۰۹ و ۱۱۱ قانون اساسی مجلس خبرگان رهبری و نیز یک هیات سهنفره نیز درخصوص شناسایی افراد واجد شرایط کار خود را انجام میدهند.» او با ابراز امیدواری نسبتبه اینکه « مجلس خبرگان هرچه زودتر تشکیل و رای نهایی خود را در انتخاب رهبر اعلام کند»، گفته است: «نکته اصلی این است که مجلس خبرگان باید تشکیل جلسه دهد و کسانی که نزد این مجلس ارجحیت دارند، معرفی و رایگیری صورت گیرد. خبرگان رای میدهند و فرد منتخب باید با کسب دو سوم و بیشتر آرا؛ مسوولیت رهبری را برعهده بگیرد.»
بیاطلاعی بعضی آقازادهها از پیشینه برخی آقایان
در شرایطی که اما اخبار مربوط به زمان انتخاب رهبر جدید و چگونگی برگزاری جلسه مجلس خبرگان به این منظور در روزهای گذشته به یکی از سوژههای داغ رسانهای تبدیل شده، همزمان شاهد انتشار اخبار و گمانهزنیهایی درخصوص چهرههای شناخته شده یا بعضا ناشناسی هستیم که از آنان در فضای عمومی و رسانهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی نام برده میشود. عجیب آنکه در این میان، حتی از افرادی نام برده شده و میشود که نهتنها عموم شهروندان از آنان شناختی ندارند بلکه برخی از آنها حتی برای فرزند رییسجمهور مملکت نیز ناشناس هستند. نکتهای که یوسف پزشکیان روز گذشته در بخشی از آخرین یادداشت تلگرامی خود به آن اشاره کرد. فرزند رییسجمهور که احتمالا به دلیل همین خویشاوندی با بالاترین مقام اجرایی مملکت، در روزهایی که حتی بعضی از ما روزنامهنگاران هم از دسترسی به اینترنت جهانی محرومیم، هر روز کانال تلگرامی خود را بهروز میکند، در بخشی از یادداشت روز سهشنبه خود که البته صبح روز چهارشنبه، پس از بازنشر در خبرگزاریهای دولتی در اختیار عموم شهروندان قرار گرفت، نوشته است: «بخشی از گفتوگوها در جمعهای مختلف درباره انتخاب رهبر آینده است. چند نفرشان که مواضع آشکار و اکت رسانهای داشتهاند را میشناسم ولی بقیه اسامی مطرح برایم ناشناختهاند؛ هیچ شهودی از مواضع و دیدگاههایشان ندارم.» فرزند مسعود پزشکیان که معتقد است حمایت همگانی از رهبر آینده، توانایی او را در خارج کردن کشور از شرایط ناگوار کنونی افزایش خواهد داد، بر لزوم «حمایت از هر کسی که بهعنوان رهبر انتخاب شود، حتی اگر با انتخابش مخالف باشیم» تاکید کرده و نوشته است: «امروز هرگونه علامت تفرقه و انشقاق خطرناک است.» او در پایان این بخش از این یادداشت تلگرامی خود نوشته است: «لابد خبرگان توجه لازم را دارند که همراهی مردم یکی از ویژگیهایی است که باید در نظر گرفته شود.»
