پیچیدگی شرایط امروز
محمدصادق جنان صفت
اقتصاد ایران در کلانترین سطح خود با شرایط تازهای مواجه شده که پیش از این تجربه نکرده بود. سیاست خارجی جمهوری اسلامی که تضاد و آشتیناپذیری با غرب و آمریکا اساس و ذات آن را تشکیل میدهد روزگار سختتری برای سیاستگذاران پیش آورده و دولت پزشکیان که در چنین شرایطی انقلاب ارزی کرده است باید بتواند راهی را برود که بر نارضایتی انبوه شهروندان چیزی اضافه نکند. آقای پزشکیان، رییس دولت چهاردهم که با دادن وعدههایی ویژه مثل برطرف کردن تحریم، حل مساله افایتیاف و حذف ناترازی انرژی و کارآمد کردن رفتار نظام بانکی توانست از شهروندان رای بگیرد، حالا و در این روزها باید با مردم گفتوگو کند و به آنها بگوید آیا شرایط برای انجام وعدههایش فراهم هست یا نه و نیز باید تا جایی که موقعیت امنیتی- اطلاعاتی اجازه میدهد به ایرانیان بگوید که هماکنون نهاد دولت در چه جایی ایستاده است. در این وضعیت که انقلاب ارزی رخ داده و قرار بر این است که قیمت هر دلار تخصیصیافته پس از این با قیمت دلار بازار دوم که حالا کمی بیشتر از ۱۲۰هزار تومان است، واردات اتفاق بیفتد و روزهایی که ابهام سیاسی در آن موج میزند کار دولت بسیار سختتر خواهد شد. اقتصاد ایران اما در سطح بنگاهها نیز با ابهامهایی روبهرو است که باید دید دولت چه طرحی جز طرح تامین ۷۰۰هزارمیلیاردتومان یارانه تولید دارد. واقعیت این است که بنگاهها علاوه بر کمبود اعتبارات بانکی با تقاضای رو به رکود مواجه شدهاند و این آزاردهندهتر است.
مدیران و صاحبان بنگاههای تولیدی ضمن درک مسائل مهم کشور اما باید بتوانند دخل و خرج خود را طوری تراز کنند که کارشان ادامه پیدا کند. دولت در این بخش نیز با دو راهی قیمتگذاری دستوری و آزادی قیمتگذاری روبهرو است. اگر بنگاهها در برابر اعتبارات بانکی مجبور شوند که قیمتگذاری دستوری را نیز اجرا کنند شرایط پیچیدهتر خواهد شد. از سوی دیگر بازرگانان ایرانی که در واردات و صادرات فعالیت داشته نیز در هالهای از پیچیدگی شرایط قرار دارند. آیا دلارهای صادرات در بازار آزاد باید عرضه شود یا در بازار دوم؟ آیا در شرایطی که محل دلارهای صادراتی با شرایط تازه مواجه شده بازهم زیر فشار قرار میگیرند؟
دادستان تهران اخطار یک هفتهای داده است که دلارهای صادراتی باید به بازار عرضه شوند اما درباره قیمت آن حرفی نزده است. آیا در وضعیت امروز ایران بخش تقاضای ارز آنقدر فعال است که عرضه بیش از اندازه را خریداری کند یا اینکه دلارهای صادراتی باید به قیمتهای پایین فروخته شوند. حالا جز این دو بخش اصلی اقتصاد باید شرایط جامعه و مردم را نیز کمی باز کنیم. واقعیت این است که جامعه مصرفکنندگان ایرانی هنوز از بهت جهش قیمت کالاهای اساسی بیرون نیامدهاند که با وضعیت سیاسی تازهای روبهرو شدهاند. ایرانیان نمیدانند با دستمزد ناچیز خود و نیز پسانداز اندکی که دارند دخل و خرج امروز و فردای خود را چگونه تراز کنند. ایرانیان هنوز خود را جمع و جور نکرده و استقبال از کالابرگ هم بنا به گفته آگاهان بهگونهای نیست که هزینههای افزایش قیمتها را بپوشاند.
کارشناسان و آگاهان باور دارند شرایط اقتصادی ایران در روزهای تازهسپریشده پیچیدهتر از اوایل همین ماه و نیز ماههای پیش شده است. تا روزی که دولت با مردم صریح و رک و راست سخن نگوید مردم با روحیهای نهچندان خوب روزها را سپری خواهند کرد. باید کاری کرد که مردم بدانند دولت در اندیشه بهتر شدن وضعیت است و اینطور نیست که هیچ کاری از دستش برنیاید.
