پیشبینی خرید ۱۱میلیون تن گندم
جهان صنعت– گندم از جمله محصولات استراتژیکی است که تولید آن در سراسر جهان از اهمیت بالایی برخوردار است و ارتباط مستقیمی با تامین امنیت غذایی کشور دارد. ایران نیز جزو تولیدکنندگان این محصول محسوب میشود که بخشی از تولیدات بهصورت آبی و بخشی دیگر بهصورت دیم رقم میخورد. این در حالی است که سال گذشته به دلیل خشکسالیها راندمان در بخش دیم بسیار پایین بود و بخشی از نیاز کشور از طریق واردات تامین شد. با این وجود بهنظر میرسد در سال زراعی جاری به واسطه بارندگیهای اسفند و فروردین وضعیت تولید گندم در کشور آماری امیدوارکننده را رقم بزند.
خرید و واردات گندم در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۳
عطاالله هاشمی، رییس بنیاد ملی گندمکاران کشور در خصوص وضعیت گندم و گندمکاران در سال قبل میگوید: با توجه به اینکه وضعیت بارندگی در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۳تا زمان برداشت مناسب نبود متاسفانه میزان تولید ما نسبت به سالهای قبل کاهش یافت و میزان خرید نیز بالطبع کاهشی بود و به ۷میلیون و ۵۰۰هزار تن رسید که نسبت به سال قبلتر که ۱۲ و نیممیلیون تن خرید داشتیم کاهش ۵میلیون تنی داشت.
وی افزود: در حوزه خرید نیز همانطور که میدانید قیمت خرید تضمینی گندم هم ۲۰هزار و ۵۰۰تومان بود و کشاورزان باوجود اینکه تلاش کرده بودند به دلیل کمبود بارندگی در مزارع دیم تقریبا ۸۰تا ۸۵درصد از مزارع دیم کشور بلااستفاده شد و قابل برداشت هم نبود، با این وجود تولید شد و خرید هم از سوی دولت انجام گرفت.
هاشمی در خصوص میزان وارداتی که سال قبل رقم خورد نیز اذعان داشت: کل نیاز کشور در رابطه با گندم خبازی و صنف و صنعت حدود ۱۲ و نیممیلیون تن است و با توجه به کاهش تولید، سال گذشته حدود ۵میلیون تن باید واردات انجام میدادیم که هم ذخایر استراتژیکمان تامین شود و هم کسری گندمی که در تولید گندم به واسطه خشکسالی اتفاق افتاده بود جبران شود بنابراین در رابطه با بحث گندم، آرد و نان هیچگونه مشکلی نداریم. در سیلوها به اندازه چندین ماه ذخایر استراتژیک موجود است. در کنار آن فصل برداشت گندم نیز آغاز شده است بنابراین نگرانی در این حوزه نداریم.
پیشبینی تولید حدود ۱۴میلیون تن گندم
هاشمی در خصوص شرایط حاکم بر مزارع گندم در سال جاری زراعی نیز گفت: برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ که الان فصل خرید شروع شده است نیز ما تا اواخر دی ماه نگران بودیم چون بارندگی پاییز نداشتیم و وضعیت مزارع دیم در سراسر کشور نگرانکننده بود با این وجود بارندگیهایی که در اسفندماه اتفاق افتاد وضعیت را بهطور کلی تغییر داد و الان سبزینگی مزارع و کل مزارع از نظر راندمان وضعیت خوبی به خود گرفته است.
وی خاطر نشان کرد: با این تفاسیر پیشبینی ما این است که امسال بالای ۱۳میلیون تن و به عبارت دیگر نزدیک به ۱۴میلیون تن گندم تولید داشته باشیم. مضاف بر آن اگر بتوانیم خوب خریداری کنیم و پول را به موقع به گندمکاران پرداخت کنیم که گندم خوراک انسان صرف خوراک دام نشود احتمال میدهم که بتوانیم حدود ۱۱میلیون تن خرید داشته باشیم که این اتفاق اگر محقق شود ما را از گندم نان بینیاز خواهد کرد.
هاشمی در خصوص وضعیت گندم صنف و صنعت نیز اذعان داشت: در رابطه با گندم صنف و صنعت هم بخشی را بهصورت توافقی کارخانه داران از گندمکاران خریداری میکنند و در صورت نیاز بخشی را هم میتوانند خودشان شخصا وارد کنند.
عدم کمبود در حوزه کودهای کشاورزی
هاشمی ادامه داد: در مورد کودهایی که واردات داریم نیز غالبا کودهای فسفاته هستند که به کود سیاه مشهور هستند و زمان مصرف این کودها در «غلات و گندم» در زمان کاشت است و خوشبختانه ما مرحله کاشت را گذراندهایم و در چنین شرایطی نیاز به کودهای فسفاته نداریم.
وی افزود: از سوی دیگر نکته قابل توجه اینکه طبق آمارها شرکت خدمات حمایتی بهعنوان مسوول توزیع کودهای سَرَک، فسفاته و پتاسه یقین دارند که به اندازه کافی در استانها توزیع شده و در انبارها موجود است به این واسطه طبق پیگیریهایی که صورت دادیم به ما اطمینان دادند که هیچ کمبودی وجود نخواهد داشت.
رییس بنیاد ملی گندمکاران کشور در پاسخ به این پرسش که بخش زراعی ما چقدر تحتتاثیر این اختلالات ایجاد شده هرمز قرار خواهد گرفت، گفت: در رابطه با کودهای ازته بهطور کلی در داخل کشور خودکفا هستیم و همانطور که میدانید کود اوره، آمونیوم و نیتراتها در پتروشیمیهای کشور تولید میشود به نحوی که حتی در مورد کودهای اوره صادرات هم داریم ضمن اینکه اوج مصرف این کودها در بهار هر سال اتفاق میافتد بنابراین در مورد کود اوره هیچگونه وابستگی به تنگه هرمز نداریم و مسلما خللی ایجاد نخواهد شد.
شوک هرمز به بازار جهانی غلات
براساس این گزارش یکی از مسائل مربوط به غلات از جمله گندم که سازمان فائو در مورد آن نیز هشدار داده است بحث مسائل پیرامون تنگه هرمز و بسته شدن آن است که در گزارشی تحت عنوان «شوک هرمز به بازار جهانی غلات» نوشت: جنگ در خاورمیانه اگرچه حداقل هنوز از طریق فروپاشی مستقیم عرضه گندم یا ذرت به بازارهای جهانی غلات ضربه نمیزند. در عوض از طریق یک زنجیره پیچیدهتر و بالقوه پایدارتر عمل میکند: نفت، گاز، کود، حملونقل، بیمه و تقاضای واردات مواد غذایی. این امر این بحران را از نظر ساختاری با شوک دریای سیاه در سال ۲۰۲۲ متفاوت میکند. در این گزارش همچنین آمده است: شوک امروز ابتدا در قیمتهای بالاتر نفت، افزایش هزینههای گاز طبیعی، اختلال در جریان کود، افزایش بیمه دریایی و عدم قطعیت بیشتر در تدارکات مواد غذایی ظاهر میشود. شوک فردا، اگر بحران ادامه یابد، میتواند در مصرف کمتر کود، کاهش بازده و موج جدیدی از تورم موادغذایی ظاهر شود.
فائو همچنین هشدار داده است برای بازارهای غلات، کانال کود از اهمیت ویژهای برخوردار است. منطقه خلیجفارس تقریبا ۳۰تا ۳۵درصد از صادرات جهانی اوره و حدود ۲۰تا۳۰درصد از صادرات آمونیاک را تشکیل میدهد در حالی که تا ۳۰درصد از کودهای تجاری بینالمللی معمولا از تنگه هرمز ترانزیت میشوند.
به همین دلیل است که درگیری فعلی برای بازارهای گندم، ذرت، برنج و دانههای روغنی اهمیت دارد، هرچند خود خلیجفارس منطقه صادرکننده عمده غلات نیست اما با توجه به اینکه در کشاورزی مدرن کود یک مساله فرعی نیست و یکی از عوامل اصلی تعیینکننده عملکرد بهویژه برای محصولات با نیتروژن بالا است بنابراین وقتی قیمت آمونیاک و اوره افزایش مییابد، اقتصاد کاشت تغییر میکند و وقتی کشاورزان به دلیل عدم کارایی حاشیه سود، میزان کود را کاهش میدهند، تاثیر آن ممکن است یک شبه قابل مشاهده نباشد اما میتواند چند ماه بعد در بهرهوری پایینتر و عرضه محدودتر غلات ظاهر شود.
