پرشدگی سدها، تنها ۳۵درصد
جهان صنعت– بارندگیهای گسترده هفتههای اخیر اگرچه روند افت منابع آب کشور را تا حدی کند کرده اما دادههای رسمی نشان میدهد اثر این بارشها کوتاهمدت بوده و وضعیت کلی منابع آب همچنان در محدوده هشدار قرار دارد. براساس آخرین آمار تا ۱۳دیماه متوسط پرشدگی سدهای کشور به حدود ۳۵درصد رسیده؛ رقمی که فاصله معناداری با وضعیت نرمال این مقطع از سال آبی دارد.
بررسی آخرین دادههای شبکه ایستگاههای مبنای وزارت نیرو نشان میدهدکه میزان بارش کشور در سال آبی جاری تا ۱۳دیماه نسبت به متوسط بلندمدت ۱۱درصد افزایش یافته و این در حالی بوده که بارشها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۷۶درصد بیشتر گزارش شده است. از سویی با وجود این افزایش ۱۹استان همچنان زیر نرمال بارشی قرار دارند. درواقع این آمار نشان میدهد بارندگیهای اخیر بیشاز آنکه به بهبود پایدار منابع آب منجر شود نقش تعدیلکننده کوتاهمدت داشته است. براساس دادههای منتشرشده استانهای هرمزگان، کرمان، خراسانجنوبی، خراسانرضوی و فارس افزایش بیش از ۵۰درصدی بارش نسبت به میانگین بلندمدت را ثبت کردند. درمقابل استانهای تهران و البرز با کاهش بیش از ۷۰درصدی بارش همچنان در زمره مناطق با کمبارشی شدید قرار دارند؛ موضوعی که مستقیما بر منابع تامین آب شرب این مناطق اثرگذار است. با وجود ثبت روانابهای مقطعی ناشی از سامانههای بارشی اخیر ورودی سدهای کشور از ابتدای سال آبی تا ۱۳دیماه نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۴تا۱۷درصد کاهش داشته است. درنتیجه سطح ذخایر سدها بهطور متوسط در محدوده ۳۵درصد باقی مانده درحالیکه در شرایط نرمال این شاخص باید بیش از ۴۰درصد باشد. کاهش ذخایر سدها بهویژه در استانهای تهران، اصفهان، خراسان رضوی، قم و مرکزی نگرانیها درباره پایداری تامین آب در ماههای پیشرو را افزایش داده است. فیروز قاسمزاده، مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور با اشاره به اثرگذاری محدود بارشهای اخیر گفت: بارشهای هفتههای گذشته اگرچه در کوتاهمدت موجب بهبود شرایط رطوبتی و افزایش روانابها شده اما از منظر مدیریت منابع آب این بارشها نتوانسته کسری انباشته ناشی از چند سال خشکسالی را جبران کند.
تداوم خشکسالی در سالهای اخیر باعث کاهش جدی آورد رودخانهها، ورودی سدها و منابع آب زیرزمینی شده و همین موضوع سبب شده حتی افزایش مقطعی بارشها نیز تاثیر پایداری بر ذخایر آبی نداشته باشد. به گفته قاسمزاده، در شرایط کنونی اولویت تامین آب با بخش شرب بوده و وزارت نیرو با رصد مناطق دارای تنش آبی بهدنبال حفظ پایداری شبکه تامین آب در کلانشهرهاست. وی تاکید کرد: در تابستان گذشته تنها با اقدامات مدیریتی و نرمافزاری حدود ۱۵درصد مصرف آب شهر تهران کنترل شد که نشان میدهد مدیریت مصرف همچنان موثرترین ابزار عبور از شرایط فعلی است.
این مقام وزارت نیرو میگوید که شدت خشکسالی سالهای اخیر به گونهای بوده که برخی مناطق کشور از نظر کمیت و کیفیت منابع آب سطحی و زیرزمینی تنزل جدی داشتند و تامین آب در این مناطق بسیار سخت شده اما براساس قانون در شرایط کمبود منابع آب اولویت تامین آب با بخش شرب بوده و وزارت نیرو با رصد کامل مناطق با شدت خشکسالی قویتر ازجمله تهران، خراسان رضوی، استان مرکزی و غیره دنبال تامین مطمئن آب شرب در این مناطق است. در بخش کشاورزی نیز براساس جلسات کارشناسی و مدیریتی بین دو وزارتخانه نیرو و جهاد کشاورزی درخصوص آب قابل تامین مفاهمه شده و هر دو بخش دنبال کاهش ریسک خشکسالی برای بخش کشاورزی هستند.
اگرچه بارندگیهای اخیر تا ۱۳دیماه از شدت افت منابع آب کاسته اما دادههای رسمی نشان میدهد بحران آب در کشور همچنان پابرجاست. افت ورودی سدها، پایینبودن سطح ذخایر و نابرابری بارش در استانها مدیریت مصرف و آمادگی برای ماههای کمبارش پیشرو را به یکضرورت فوری تبدیل کرده است.
