روسیه؛ رفیق یا رقیب؟
جهان صنعت- چهارسال پس از جنگ درآمدهای انرژی روسیه کاهش یافته اما فروش نفت روسیه همچنان ادامه دارد. تنها کاری که اروپا انجام داده سوقدادن روسیه بهبازار نفت تحریم و تبدیلشدن آنها بهرقیب ایران است.
۲۴فوریه۲۰۲۶ چهارمینسالگرد حمله نظامی روسیه بهاوکراین است که غرب اتحادیه اروپا را با بحرانی طولانی مدت روبهرو کرد. تا اواخر سال۲۰۲۵ اتحادیه اروپا همچنان مسیر صادرات نفت روسیه را باز گذاشته بود اما آخرین بسته تحریمی اتحادیه اروپا بر آن است که تا اواخر۲۰۲۷ صادرات نفتی روسیه را بهطور کامل بهاروپا قطع کند. اینتحریمها که بهتازگی نیز اعمال شده بر روی نمودار درآمدهای نفت روسیه در ۱۲ماه گذشته تاثیر زیاد برجای گذاشته است.
بهطور طبیعی روسیه برای حمایت از جنگ خود در اوکراین بهشدت بهدرآمدهای انرژی متکی است؛ موضوعی که کشورهای غربی را بر آن داشت تا تحریمهای سختگیرانهتری را علیه سوخت روسیه اعمال کنند و بهدنبال تضعیف تلاشهای نظامی روسیه باشند.
۱۰سال پیش درمیانه دهه۲۰۱۰ روسیه بهمثابه ابرقدرت بیرقیب انرژی اروپا ظاهر شده بود. خطوط لوله گاز و نفت که از سیبری تا قلب قاره میرسید روزانهمیلیونها بشکه نفت خام اورالز را بهپالایشگاههای آلمان، لهستان و مجارستان سرازیر میکرد و درآمدهای سرشار بودجه کرملین را پر ازدلار و یورو میکرد. آن زمان کمتر کسی میتوانست تصور کند که در فوریه۲۰۲۶ همان روسیه در تنگنای بیسابقهای گرفتار شود. صادرات انرژی بهاروپا تقریبا بهصفر رسیده، هند بهعنوان دومین مشتری بزرگ خریدهای خود را بهشدت کاهش داده و بهسمت نفت سنگین ونزوئلا روی آورده و مسکو بیش از هر زمان دیگری بهپکن وابسته شده است.
براساس آخرین گزارشی که رویترز از تحلیل مرکز غیرانتفاعی «تحقیقات انرژی و هوای پاک» منتشر کرده درآمد روسیه از صادرات نفت، گاز، زغالسنگ و فرآوردههای نفتی در دوره ۱۲ماهه منتهی به۲۴فوریه۲۰۲۶ درمجموع ۱۹۳میلیاردیورو بوده که نسبتبه دوره مشابه قبل از حمله ۲۷درصد کاهش یافته است.
اینوضعیت نشان میدهد روسیه در حوزه صادرات گاز با مشکلات بیشتری روبهرو بوده اما باوجود تحریمها زیاد اما حجم صادرات نفت روسیه کاهش پیدا نکرده بلکه مسکو با دادن تخفیفات نفتی توانسته همچنان درآمد خود را حفظ کند.
مرکز تحقیقاتی «CREA » اعلام کرد که «درآمد روسیه از صادرات نفت خام در ۱۲ماه گذشته نسبتبه سال گذشته ۱۸درصد کاهش یافته است. درعینحال حجم صادرات نفت خام ۶درصد بالاتر از سطح قبل از حمله و در سطح ۲۱۵میلیونتن باقی مانده است.»
مسکو در پاسخ بهتحریمهای غرب بیشتر نفت خام دریایی خود را بهچین، هند و ترکیه منتقل کرده است و اغلب برای دورزدن تحریمهای غرب به«ناوگان سایه» تانکرهای قدیمی و بدون بیمه متکی است. اینموضوع آنها را بهرقیب جدی برای نفت ایران تبدیل کرده تا جایی که طبق آخرین گزارش کپلر، در ماه آینده میلادی نفت سبک ایران با حدود ۵/۱۰دلار درهربشکه تخفیف بهپالایشگاههای چینی فروخته شده است. کشورهای اروپایی معتقدند که محدودیتهای شدیدتر میتواند صادرات سوخت روسیه را امسال بیشتر تحتتاثیر قرار دهد. مدتی است که ترامپ، رییسجمهور آمریکا تنوعبخشی بهاقتصاد اینکشور و کاهش وابستگی بهنفت روسیه را شرط توافق تجاری با هند قرار داده است .
اتحادیه اروپا درحال بررسی ممنوعیت گسترده هر کسبوکاری است که از صادرات نفت خام دریایی روسیه پشتیبانی میکند و اینتحریمها بسیار فراتر از تحریمهای قبلی خواهد بود. البته اتحادیه اروپا روز دوشنبه نتوانست اینتحریمها را تصویب کند چراکه مجارستان بهدلیل اختلاف بر سر یکخط لوله نفت آسیبدیده اوکراین آنها را وتو کرد .
جالبتر اینکه روسیه بیش از یکسوم نفت خود را با کمک سرویسهای کشتیرانی غربی و با تانکرهای غربی صادر میکند. ممنوعیت برنامهریزیشده اتحادیه اروپا برای پایان همکاری با روسیه تا۲۰۲۷ بهاین رویه که عمدتا بههند و چین عرضه میشود پایان میدهد. اروپا عملا با اینکار میتواند نفت ارزانتر و در حجم زیاد را بهبازار تحریمی نفت وارد کند و اینیکی از مسیرهای اصلی کنترل کشورهایی است که صاحب منابع عظیم نفت هستند؛ از ایران گرفته تا روسیه و ونزوئلا و لیبی.
چهارسال پس از آغاز جنگ روسیه در بنبست صادرات ارزانقیمت گرفتار شده و اوکراین در میان شکافهای متحدان غربی بهدنبال خودکفایی نظامی است. جنگ بهنقطهای رسیده که در آن پیروزی نه در تصرف خاک بلکه در توانایی تحمل فشار درازمدت تعریف میشود.
منبع: نفت خبر
