قرارداد ۲۵ساله روی لبه تیغ

جهان صنعت– زمان زیادی تا پایان قرارداد ۲۵ساله صادرات گاز ایران به‌‌ترکیه باقی نمانده است. آنکارا طی دوسال گذشته با اشتها قراردادهای جدید LNG امضا کرده؛ با شل، توتال‌انرژیز و اکسون‌موبیل. میدان گاز ساکاریا در دریای سیاه هم تولیدش بالا رفته است. در تراز ملی گاز ایران برای ترکیه دیگر «اختیاری» شده است و نه ضروری. این قرارداد از سال۲۰۰۱ پابرجا بود و سالانه تا ۹میلیاردو۶۰۰‌میلیون‌مترمکعب گاز از خط لوله تبریز-آنکارا منتقل می‌کند. وزیر انرژی ترکیه، آلپ‌ارسلان بایراکتار در حاشیه مجمع دیپلماسی آنتالیا تایید کرد که هیچ مذاکره رسمی برای تمدید آغاز نشده و این سکوت خودش یک پیام است.

مانع جدید برای قرارداد جدید

بایراکتار صراحتا گفت: ما مذاکره‌ای را در شرایط فعلی منطقه آغاز نکردیم. این جمله یعنی حتی اگر ترکیه بخواهد ادامه دهد شرایط اجازه نمی‌دهد اما دو نکته مهم را نباید نادیده گرفت: نخست آنکه بزرگ‌ترین قرارداد ترکیه از سال۲۰۲۷ وارد فاز تحویل می‌شود و دوم اینکه زیرساخت خطوط لوله شرق آناتولی همچنان بر پایه گاز ایران شکل گرفته و هنوز جایگزینی فوری ندارد.ازطرفی تمدید قرارداد با یک مانع مالی جدید روبه‌رو است: فعال‌شدن مکانیسم ماشه در سپتامبر۲۰۲۵ و توافق‌هالک‌بانک در۲۰۲۶ بانک‌های ترکیه را در پرداخت به‌‌شرکت ملی گاز ایران محتاط کرده است. مجوز آمریکا برای ایران نیز نفت و پتروشیمی را پوشش می‌دهد و گاز طبیعی را عمدا از آن خارج کرده است. کارشناسان معتقدند هر قرارداد جدیدی که شکل بگیرد احتمالا حجم کمتر، مدت کوتاه‌تر و بندهای انعطاف‌پذیرتر خواهد داشت تا ریسک تحریم و مشکل پرداخت را پوشش دهد.

ناترازی گاز در ایران

ایران اما خودش با کسری گاز مواجه است و اینجاست که ماجرا عجیب‌تر می‌شود. کسری گاز ایران پس از حمله آمریکا به‌‌پارس جنوبی به‌‌بیش از ۵۰۰‌میلیون‌مترمکعب در روز رسیده اما صادرات به‌‌ترکیه همچنان ادامه دارد. ایران باوجود این کسری همچنان به‌‌ترکیه گاز می‌فرستد.

این‌تصمیمی سیاسی است و نه اقتصادی. تهران می‌داند که اگر از بازار انرژی منطقه حذف شود یک اهرم ژئوپلیتیک کلیدی را از دست می‌دهد. گاز صادراتی به‌‌ترکیه هم درآمد ارزی است و هم حضور در معادله انرژی یک کشور عضو ناتو. ازدست‌دادن این قرارداد یعنی ازدست‌دادن هر دو.

باید منتظر ماند و دید آیا این قرارداد بازهم تمدید می‌شود یا خیر؟

منبع: انرژی پرس