پاس گلِ پایداری بهترامپ
جهان صنعت – شامگاه نخستینروز هفتهای که گذشت محمدباقر قالیباف در اقدامی کمسابقه روبهروی دوربینهای صداوسیما نشست و درباره روند مذاکرات اسلامآباد و آنچه مانع از دستیابی ایران و امریکا بهیک توافق جامع و پایدار شد توضیح داد. رییس مجلسشورایاسلامی درحالی در قامت رییس هیات مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی مسئولیتی تاریخی را برعهده گرفت که باوجود عدم دستیابی بهتوافق تا بهامروز کماکان برخی ناظران امیدوارند که او بتواند همزمان با پایان دادن بههفتهها تهدید و جنگ تمامعیار علیه ایران مشکلات عمیق و اساسی میان تهران و واشنگتن را هم برای همیشه حلوفصل کند تا احیانا چندماه دیگر مجددا شاهد پرواز جنگندههای آمریکایی و اسرائیلی در آسمان ایران نباشیم؛ امیدی که البته بهخودیخود نیز چندان جدی نیست اما وقتی مخالفتها با قالیباف و جریانی را درنظر بگیریم که سعی دارد از کشور را مسیر دیپلماسی و مذاکره دور کند آنوقت امیدبستن بهاین مسیر عملا بهامری نامعقول تبدیل میشود. آنهم وقتی تندروهای مخالف هرگونه تلاش دیپلماتیک و مذاکره دیپلماتها را با عناوینی همچون «سازشکار» توصیف میکنند و هر آنکه را که در اینمسیر گام میگذارد علنا و صراحتا «خائن» میخوانند. دامنه مخالفخوانی اینتندروها در روزهای گذشته تاحدی ادامه یافت که حدود ۴۰تن از نمایندگان منتسببه جریان پایداری در مجلس در بیانیهای خواستار پایاندادن بهتلاشهای دیپلماتیک شده و هرازگاه در گوشه و کنار تجمعات شبانه نیز مواضع تندوتیزی علیه دیپلماتها اتخاذ کردند. همزمان شماری از چهرههای سیاسی منتسببه اینجریان تندرو که طی سالها و دهههای گذشته عملا کنترل شماری از تریبونهای رسمی همچون صداوسیما را نیز بهدست گرفتند با استفاده از اینتریبونها بهتیم مذاکرهکنندگان حمله کرده و فشار را بر دیپلماتها چنان افزایش دادند تا قالیباف سرانجام ناگزیر در آن برنامه تلویزیونی یکساعته هفته گذشته حاضر شود و بهبرخی انتقادها پاسخ دهد. هرچند درطول هفته گذشته و پس از توضیحات قالیباف نیز اگرچه نمود بیرونی آن انتقادها کاهش یافت اما بهنظر میرسد کماکان فشار بر دستگاه دیپلماسی ادامه دارد. فشارهایی که دستکم باعث شده قالیباف در اینچند روز گذشته کمتر از روزهای پیشاز آن فعال باشد.
ادعای ترامپ درباره «آشفتگی سیاسی در ایران»
احتمالا یکی از مهمترین دلایلی که باعث شد پنجشنبه گذشته دونالد ترامپ که حالا پس از هفتهها جنگ بیحاصل بهشدت تحت فشار رسانههای امریکایی و بینالمللی قرار گرفته با نوعی فرار بهجلو مدعی شده که «آشفتگی در ایران» مانع از دستیابی بهتوافق شده است. او ادعا کرده که «آنها (تیم مذاکرهکنندگان ایران) میخواهند توافق کنند. ما با آنها در حال گفتوگو هستیم اما آنها در آشفتگی هستند بنابراین ما فکر کردیم کمی بهآنها فرصت بدهیم تا بخشی از اینآشفتگی را برطرف کنند.» او با تاکید بر اینکه بنا ندارد در دستیابی بهنتیجه مذاکرات تعجیل کند، گفت: «نمیخواهم عجله کنم. چون همه میگویند ترامپ تحت فشار زمانی است. نه، نه! میدانید چه کسی تحت فشار زمانی است؟ [ایران] چون اگر نتوانند نفت خود را بهجریان بیندازند کل زیرساخت نفتی آنها از هم خواهد پاشید.»
روایت بقائی درباره دلیل انتخاب قالیباف بهعنوان نفر نخست دیپلماسی
درحالی شاهد تداوم فشار تندروها بر تیم مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی و حتی تشدید حملات بهشخص محمدباقر قالیباف هستیم که بهنظر میرسد دستکم یکی از دلایل انتخاب قالیباف بهعنوان رییس هیات مذاکرهکنندگان جلوگیری از بخشی از اینفشارها بوده است. درواقع اگرچه قالیباف در هفتههای گذشته بهعنوان یکدیپلمات وارد میدان شده اما بههر حال فردی است که از زمین نظامیگری و آنچه تحت عنوان «میدان» شناخته میشود وارد دنیای سیاست شده و کماکان نیز بهعنوان یکی از چهرههای شاخص جریان اصولگرایی مورد اعتماد بخشهایی از اینجریان سیاسی بوده اما ظاهرا اینپیشینه و کارنامه نیز نتوانسته مانع از هجمههای تندروها شود. احتمالا بههمین دلیل هم بود که روز گذشته اسماعیل بقائی در قامت سخنگوی وزارت امور خارجه در گفتوگویی با عنوان «از ژنو تا اسلامآباد» ضمن ارائه توضیحاتی مفصل درباره مذاکرات ایران و آمریکا و بهویژه حواشی ایجادشده پیرامون اینمذاکرات در اسلامآباد واگذاری ریاست تیم مذاکرهکننده بهقالیباف را «تصمیمی هوشمندانه» ارزیابی کرد و گفت: «آقای قالیباف هم سابقه رزمندگی در دوران دفاع مقدس را دارند و هم مسوولیتهای متعدد و موفقی در حوزههای مختلف برعهده داشتند. او بهعنوان منتخب مردم و رییس مجلس شورای اسلامی همزمان نماد و نشان مردمسالاری دینی نیز محسوب میشوند و از اینجهت انتخابی شایسته بودند. آقای قالیباف با همه بخشهای حاکمیت ارتباط بسیار خوبی دارند مورد وثوق جریانهای سیاسی و اجزای مختلف حاکمیت هستند و با وزارت امور خارجه نیز رابطه بسیار خوبی دارند.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی اضافه کرد: «کنار یکدیگر آقای عراقچی بهعنوان فردی که سابقه سربازی و پاسداری از کشور را در دوران دفاع مقدس داشتند و آقای قالیباف که از فرماندهان دفاع مقدس هستند درعرصه دیپلماسی نیز میتوانند بسیار موفق عمل کنند.»
جالب آنکه بقائی بهاظهارات و پیامهای رسانهای ترامپ مبنیبر آشفتگی سیاسی و اختلافات داخلی در ایران نیز توضیح داده و گفته است: «یکی از مشکلات آمریکا در اینیکیدوسال و حتی پیش از آن عدم شناخت دقیق از مردم ایران و سازوکار تصمیمگیری در کشور است. بهنظر میرسد آمریکاییها و برخی کشورهای غربی بهدلیل کلیشههایی که درباره ساختار حاکمیتی ایران ساختند دچار سوءمحاسبههای پرتبعاتی شدند.» سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: «اکنون بهنظر میرسد طرف آمریکایی وارد مرحله جدیدی شده و تلاش دارد ازطریق جنگ رسانهای و روانی القای اختلاف در ساختار تصمیمگیری ایران را دنبال کند. این درحالی است که جمهوری اسلامی ایران پس از ۴۰روز نبرد با انسجام و چابکی تصمیم بهورود بهروند دیپلماتیک گرفت، هیات مذاکرهکننده خود را تعیین کرد و هماکنون نیز روند تصمیمگیری و بررسی گامهای بعدی را با انسجام دنبال میکند.» او همزمان بههجمهها و حملات تندروها و کسانی که ادعا میکنند مذاکرات دیپلماتیک در شرایط جنگی و فشارهای نظامی بیفایده بوده نیز پاسخ داد و گفت: «دیپلماسی ابزاری برای تامین، صیانت و تثبیت منافع ملی است.» بقائی با رد هرگونه دوگانگی میان دیپلماسی و میدان گفت: «هیچدوگانگی بین دیپلماسی و میدان وجود ندارد. دیپلماسی و میدان دوشادوش یکدیگر برای منافع و امنیت ملی تلاش میکنند.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی دیدگاه منتقدان و مخالفان دیلپماسی را که مدعی هستند در شرایط کنونی مذاکره نتیجهای ندارد «جفای بسیار خطرناک» توصیف کرد و افزود: «دیپلماسی در هر شرایطی وظیفه دارد برای تامین منافع ملی کشور تلاش کند. در زمان جنگ اتفاقا کار دیپلماتها بیشتر و سختتر میشود.»
انتقاد شدید حقیقتپور از تندروها
همزمان با اینحمایت رسمی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی از محمدباقر قالیباف اما برخی نیروهای سیاسی و نمایندگان مجلس نیز از تلاشهای دیپلماتیک دفاع کرده و بهمخالفان و تندروهایی که علیه قالیباف و تیم مذاکرهکنندگان هجمه میکنند نسبتبه پیامدهای مغایر منافع ملی ایناقدامات هشدار دادند. چنانکه همین دیروز نماینده اصولگرای ادوار مجلس، منصور حقیقتپور با سابقه عضویت در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس که علاوهبر سالها فعالیت سیاسی بهعنوان یکی از یاران علی لاریجانی بهواسطه سالها همکاری نزدیک با سردارسلیمانی در سپاه قدس هم تجربه فعالیت در «میدان» را دارد و هم در دیپلماسی صاحبتجربه بوده در رابطه با مخالفاتها با مذاکرات اظهارنظر کرده و گفته «هدف ما تامین منافع ملی است. تامین منافع ملی یا در میدان حاصل شود که دیگر نیازی بهمذاکره نداریم یا در مذاکره تامین شود که نیازی بهتامین هزینه در میدان نیست. مذاکره و میدان دوبال برای رسیدن بهیک هدف هستند و آن هدف هم تامین منافع ملی و رفع تهدید ملی است.» او بهخبرآنلاین گفته است: «امروز محمدباقر قالیباف که نماینده نظام برای مذاکره است با سردار سیدمجید موسوی نقطهزن معادل بوده و هیچ تفاوتی میان ایندو وجود ندارد چراکه هم سیدمجید موسوی، هم سردار عبداللهی، هم آقای باقر ذوالقدر و هم محمدباقر قالیباف زیر نظر رهبر انقلاب کار میکنند. رهبری تنظیمکننده است و مثل یکمربی در لحظه تصمیم میگیرد که کدام بازیکن را از زمین خارج کند و کدام بازیکن دیگر را بهمیدان بفرستد.» او معتقدست «ما نمیتوانیم براساس میل و سلیقه خود طراحی کنیم و سپس بهفرمانده میدان ایراد بگیریم. هر کسی که امروز بخواهد جامعه را بهسمت دوقطبیسازی سوق دهد عملا در زمین اسرائیل بازی میکند ولو آنکه در پوشش یکفرد انقلابی خود را نشان دهد.» حقیقتپور که تاکید دارد «دوقطبیکردن جامعه ممنوع است» و «هرکسیکه بهسمت دوقطبیسازی جامعه حرکت کند خائن است»، میگوید: کف خیابان بهاین تندرویها معتقد نبوده بلکه بلندگوهایی مثل صداوسیما با شبکهسه و شبکه افق اینها را القا میکند. باید بلندگو را از دست اینافراد بگیریم وگرنه لطمه سنگینی بهنظام وارد میکنند.» ایننماینده اصولگرای ادوار میگوید: «تندروها بههیچکس دیگری که نظری مخالف با خود داشته باشند تریبون نمیدهند. اگر مرد هستند چه در صداوسیما و چه در میدان بهما هم تریبون بدهند و بگذارند ما هم حرفهایمان را بزنیم.» حقیقتپور تصریح کرد: «تندروها با هر کسی که مطابق نظرشان عمل نکند برخورد میکنند. اینها با شهید لاریجانی چه کار کردند؟! مگر همین بیادبها نبودند که بهایشان میگفتند «ساکت فتنه»؟! مگر همینها نبودند که او را «سازشکار» خواندند؟! همان آقای لاریجانی شهید شد. حالا اینافراد کجا هستند؟ اینافراد در کدام سوراخ موش هستند؟ چرا بیرون نمیآیند؟!»
پشتپرده بیانیه تندروهای مجلس علیه مذاکرات
همزمان محمد رشیدی که از نمایندگان اصولگرای کنونی مجلس است نیز در اینرابطه اظهارنظر کرده و با تاکید بر اهمیت شفافسازی واقعیات جنگ برای افکار عمومی میگوید: «مسلما در چارچوب جنگ نیز باید همیشه براساس واقعیتها تصمیم گرفت. اینطور نیست که تصور کنیم ما دشمن را کاملا حذف و نابود کردیم و تنها یکپله تا حذف نهایی او باقی مانده است. خیر، اینگونه نیست.» او با تاکید بر اینکه دشمن در اینجنگ شکستهایی فراوانی را متحمل شده میگوید: «دیپلماسی برای ایناست که درنهایت تثبیت دستاوردهای میدان و احقاق حقوق ملت ما محقق شود» اما شاید مهمترین بخش صحبتهای ایننماینده مجلس آنجا بود که او درباره بیانیه منتسببه حدود ۴۰تن از نمایندگان توضیح داد. رشیدی تلویحا از اینسخن گفته که اینبیانیه صرفا توسط «حمید رسایی» نوشته شده و شماری از نمایندگان هم باتوجه بهفضای جنگی کشور پای آن را امضا کردند.
نکته مهم درباره اینبیانیه اما اسامی امضاکنندگان آن بود؛ بیانیهای که بهعنوان موضع اعضای جبهه پایداری در مجلس در فضای رسانهای مخابره شد اما حتی برخی از چهرههای شاخص اینجریان سیاسی ازجمله محمود نبویان، مرتضی آقاتهرانی و علی خضریان نیز از امضای آن خودداری کردند. آنهم درحالیکه دستکم دوتن از اینچهرهها در تیم بیش از ۸۰نفره مذاکرهکنندگان ایران در اسلامآباد حاضر بودند. جالب آنکه بهباور برخی ناظران اساسا همراهکردن بیش از ۸۰تن در تیم مذاکرهکنندگان ایران که بهریاست قالیباف راهی اسلامآباد شد بهاین دلیل بوده که اینتندروها باحضور در جریان مذاکرات درصورت دستیابی بهتوافق قادر بهمخالفخوانی علیه آن نباشند هرچند حالا پس از چند روز تمدید آتشبس کماکان نهتنها خبری از توافق نبوده بلکه حتی نشانهای از برگزاری دور دوم مذاکرات اسلامآباد نیز رویت نمیشود و آنچه قابلرویت بوده صرفا کارشکنیها و مخالفخوانیهای تندروها علیه قالیباف و هر آن کسی است که از مذاکره و دیپلماسی سخن بگوید.
