معجزهای در کار نیست
روندهای رخداده در گفتوگوهای جمهوری اسلامی با دونالد ترامپ پس از آتشبس لرزان اتفاق افتاده و در مسیر توافق گونهای بوده و هست که حالا و در صورت ادامه وضعیت فعلی احتمال دوری از جنگ بیشتر از رویکرد جنگی شده است. این روند اگرچه برای ایرانیان بهویژه گروههای کمدرآمد که تابآوری آنها برای بردباری در برابر سختیها کاهش دارد خوشحالکننده است اما به نظر میرسد دولت در اینباره باید روشنگری کرده و به ایرانیان یادآوری شود نباید معجزه شگفتی و معجزه اقتصادی داشته باشند به این معنا که نمیتوان انتظار داشت از فردای توافق احتمالی درهای بهشت روی اقتصاد ایران باز شود. واقعیت این است که چالهها و چاههای پنهان و پیدا که در مسیر پیشرفت اقتصاد وجود دارد آنقدر پرشمار و گوناگون است که عبور از آنها نیازمند چشمهای باز است.
دولت چهاردهم در این روزها باید بیش از پیش با شهروندان سخن بگوید و تنگناها و گرههای کسبوکار و معیشت را بهطور شفاف و راستین بازگو کند. بهطور مثال دولت میتواند با شفافیت به شهروندان بگوید گره اصلی کار اقتصاد روند کاهنده سرمایهگذاری در کشور است و تا روزی که این روند برعکس نشود نباید منتظر گشایش اقتصاد باشیم. باید به شهروندان یادآور شد درهای اقتصاد روی سرمایههای خارجی بسته شده و باید این درها باز شود و سرمایهگذاران ایرانی خارج از کشور و نیز شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری به بازار ایران بیایند. این اتفاق نمیافتد مگر اینکه دایره تحریمهای اقتصاد ایران از سوی آمریکا بزرگتر و گستره محدودیتها کاهش یابد. از سوی دیگر میدانیم کاهش دامنه تحریمها اتفاق نمیافتد مگر اینکه در حوزه سیاست رخدادی بزرگتر از رخدادهای امروز را ببینیم.
از سوی دیگر میزان موجودی سرمایه در کشور نیز وضعیت مناسبی ندارد و سرمایه ریالی نزد صاحبان سرمایه به اندازهای نیست که اقتصاد در چاله رشدافتاده را تکان دهد. سرمایهگذاران ایرانی این روزها ترجیح میدهند اگر سرمایهای دارند آن را در فعالیتهای زود بازده و با درجه نقدشوندگی بیشتر و در بازارهای مالی و ارز و سکه سرمایهگذاری کنند. تقاضا برای سرمایهگذاری در بخش واقعی شامل بخش تولید صنعتی، بخش تولید و نیز تجارت خارجی و همچنین مسکن که رونق میآورند و اشتغالزا و امیدآفرین به حساب میآیند را باید با استفاده از راههای اقتصادی و سنجاقشده به سیاست خارجی جذاب کرد. نهادهای حاکمیتی باید در میان خود توافق کنند که میتوان با دور شدن از محیط بیرونی تنشآفرین و رویکرد به کشورهایی که دارای مازاد سرمایه هستند به این وضعیت پایان دهند. بهنظر میرسد در این مسیر انتخاب کشورهایی مثل ژاپن و کرهجنوبی به مراتب بهتر از سنجاق شدن به کشوری مثل روسیه با اقتصادی درهم شکسته است. در این شرایط سخت که مردم منتظر بهتر شدن کسبوکار و معیشت خود هستند تغییر رویکرد و پارادایم در انتخاب شرکای اقتصادی یک ضرورت تمامعیار است. ایرانیان امید دارند دورهای تازه در اداره کشور رخ دهد؛ دورهای دور از راهبردی یکسره سیاسی و بر پایه دشمنی همیشگی با غرب.
