معادن هرمزگان، سنگرهایی نفوذناپذیر
جهان صنعت – در حالی که استان هرمزگان با طوفان تحریمها و گرههای لجستیکی دستوپنجه نرم میکند، ذخایری معدنی ۲/۲میلیارد تنی در دل خاک این استان ساحلی، نویدبخش افقهای تازهای از خودکفایی و اقتدار صنعتی برای ایران است.
استان هرمزگان این روزها فراتر از یک قطب تجاری و صنعتی، با تکیه بر تنوع شگفتانگیز مواد معدنی، نقشی جدید را در قامت سنگر استراتژیک پدافند اقتصادی کشور ایفا میکند؛ نقشی که تحقق آن، نیازمند عبور فوری از خامفروشی بهسوی زنجیره ارزش صنعتی است تا این ثروت خفته، به سپری مستحکم در برابر فشارهای برونمرزی تبدیل شود.
استانی که بهدلیل همجواری با آبهای آزاد، همواره پیشانی تجارت دریایی ایران محسوب میشد، امروز در سایه تحریمهای اقتصادی، درحال تحول در ماهیت خود است؛ هرمزگان با بیش از ۳۰۰معدن فعال، دیگر فقط یک گلوگاه ترانزیتی نیست بلکه یکی از ستونهای اصلی تامین مواد اولیه و خودکفایی صنعتی ایران بهشمار میرود.
هرمزگان در نقطه برخورد دوپهنه زمینشناسی مهم، از گنجینهای زیرزمینی کمنظیر بهرهمند است؛ تنوع کانیها از سنگآهن، گچ، نمک و کرومیت گرفته تا ۲۰نوع مادهمعدنی دیگر، این استان را به یکی از مستعدترین مناطق معدنی در نیمکره تبدیل کرده است. آمارها نشان میدهد هرمزگان با در اختیار داشتن ۲۰نوع ماده معدنی متنوع از سنگآهن و گچ گرفته تا دولومیت، منگنز، مرمریت و سنگهای تزئینی، ظرفیتی بینظیر برای ایجاد صنایع فرآوری ایجاد کرده؛ این تنوع، بستر مناسبی برای جلوگیری از خامفروشی و خلق ارزشافزوده در داخل کشور فراهم آورده است.تحلیلگران حوزه معدن هشدار میدهند که باوجود استخراج سالانه ۲۳میلیون تن موادمعدنی، فاصله زیادی میان «ظرفیتهایزمین» و «سهم واقعی استان از ثروت ملی» وجود دارد؛ اگر در گذشته، معدن در حاشیه درآمدهای نفتی دیده میشد، امروز تحریمها این نگاه را بهکلی دگرگون کرده است.
در شرایطی که هزینه بیمه و ریسکهای امنیتی، تجارت دریایی را با چالش مواجه کرده، معادن هرمزگان از یک منبع درآمدی صرف، به سنگرهای راهبردی پدافند اقتصادی ارتقا یافتهاند؛ تکیه بر این سرمایههای بومی، راهکار عملیاتی تثبیت تولید و اشتغال در منطقهای است که در خطمقدم فشارهایاقتصادی ایستاده است.
صدور نخستین گواهی کشف ژاسپر
استان هرمزگان که تاکنون بیشتر با ظرفیتهایبندری و صنایعسنگین شناخته میشد، اکنون بهگفته ابراهیم سعدینی، معاون امور معادن و صنایعمعدنی ادارهکل صنعت، معدن و تجارت هرمزگان، با صدور نخستین گواهی کشف «ژاسپر» در شرق استان، فصل جدیدی را در نقشه معدنی کشور آغاز کرده است.
«ژاسپر» سنگی سیلیسی و از محبوبترین سنگهای نیمهقیمتی در بازارهای جهانی است که بهدلیل سختی بالا، جلای خیرهکننده و نقشونگارهای منحصربهفرد طبیعی، در صنعت جواهرسازی و دکوراتیو جایگاهی ممتاز دارد.
معاون امور معادن و صنایعمعدنی هرمزگان اظهار کرد: این دستاورد که حاصل مطالعات دقیق زمینشناسی و کانیشناسی است، نقطه عطفی در شناسایی ظرفیتهای پنهان سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی استان محسوب میشود.
وی بیان کرد: تا پیش از این، اکتشاف چنین ذخایری در هرمزگان موردتوجه جدی قرار نگرفته بود اما اکنون این مادهمعدنی میتواند به موتور محرکی برای صنایع هنری و لوکس استان تبدیل شود.
سعدینی با بیان اینکه صدور این گواهی کشف، تنها یک رویداد زمینشناسی نیست بلکه یک فرصت اقتصادی است، افزود: هدف ما تنها خامفروشی نیست؛ ایجاد واحدهای فرآوری و کارگاههای تراشسنگ در استان، میتواند ارزشافزوده بسیار بالایی ایجاد کرده و فرصتهای شغلی جدیدی را برای جوانان و هنرمندان بومی فراهم کند.
سعدینی عنوان کرد: این گام نخست، نویدبخش وجود ذخایر ارزشمند دیگری در پهنههای معدنی هرمزگان است؛ با ادامه فعالیتهای اکتشافی، انتظار میرود هرمزگان نهتنها در حوزه صنایعمعدنی پایه بلکه به قطبی جدید در تولید و صادرات سنگهای نیمهقیمتی در جنوب کشور تبدیل شود.
استخراج بیش از ۷/۵میلیون تن موادمعدنی
استان هرمزگان با افزایش چشمگیر فعالیتهای معدنی و صدور پروانههای جدید، گامهای بلندی در مسیر صنعتیسازی و اشتغالزایی برداشته است.
معاون امور معادن و صنایعمعدنی صنعت، معدن و تجارت هرمزگان، از استخراج بیش از ۵میلیون و ۷۰۰هزارتن مواد معدنی از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و گفت: سنگآهن، کرومیت، سنگ لاشه، سنگ آهک، گچ، سنگهای تزئینی و مخلوط کوهی، مهمترین محصولات استخراجی هستند که به چرخه تولید وارد میشوند.
سعدینی تاکید کرد: این موادمعدنی علاوه بر نیازهایساختمانی، نقشی حیاتی در صنایع فولاد، سیمان، آجر و گچ ایفا میکنند و امنیت صنعتی کشور را دوچندان ساختهاند.
سعدینی با ارائه آماری از وضعیت زیرساختها، اعلام کرد: درحالحاضر ۲۶۰معدن فعال با سرمایهگذاری بیش از ۴۴هزارمیلیارد تومان در استان فعالیت دارند و ذخیره قطعی موادمعدنی استان بیش از ۲۲۰میلیون تن برآورد شده است.
وی همچنین از صدور هفتفقره پروانه بهرهبرداری جدید از ابتدای سال تاکنون خبر داد که برای ۹۰نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده؛مجموع مجوزهای برداشت صادره نیز به ۱۸فقره رسیده است که نشان از روند صعودی فعالیتهای قانونی و سازمانیافته در این بخش دارد.
سعدینی در ادامه با تبیین رویکردهای آینده گفت: احیای معادن کوچک، نوسازی تجهیزات و افزایش سرمایهگذاری در صنایعمعدنی، از مهمترین اولویتهای ماست.
وی خاطرنشان کرد: تاکنون ۹۹۰میلیاردریال در بخش معدن استان سرمایهگذاری شده و تلاش بر این است که با بهینهسازی فرآیندها، این رقم در ماههای آینده رشد چشمگیری یابد تا افزون بر حفظ اشتغال ۵هزار و ۷۰۶نفری فعلی، زمینه اشتغال گستردهتری برای جوانان استان فراهم شود.
از خامفروشی تا اقتدار اقتصادی
هرمزگان از نظر زمینشناسی، استانی بینظیر و پرظرفیت است اما تا امروز، بخشهای مرتبط نتوانستهاند آنچنان که باید، از این ظرفیت برای ثروتآفرینی پایدار بهره ببرند.
عبور از این چالشها، نیازمند رویکردی هوشمندانه در فرآوری موادمعدنی و تبدیل آنها به محصولاتی با ارزشافزوده بالا است؛ رویکردی که میتواند هرمزگان را از یک منطقه ترانزیتی صرف، به قطب صنعتی خودکفا و سنگری نفوذناپذیر در معادلات اقتصادی کشور تبدیل کند.
گفتنی است، براساس آمارهای رسمی سال گذشته نزدیک به ۲۳میلیونتن موادمعدنی مختلف در هرمزگان استخراج شده و ذخایر شناساییشده آن نیز بیش از ۲میلیارد و ۲۰۰میلیونتن برآورد شده است.
