صنایع گرفتار کمبود گاز نشدند
فرزین سوادکوهی– با وجود آسیب بخشی از زیرساختهای گازی کشور در جریان درگیریهای اخیر، گفته شده شبکه گازرسانی ایران با تکیه بر مدیریت متمرکز، اولویتبندی هوشمند و بهرهگیری از ظرفیتهای جایگزین، مانع از اختلال گسترده در تامین گاز صنایع شد.
در پی تحولات نظامی اخیر در منطقه و آسیب به بخشی از زیرساختهای انرژی کشور، نگرانیهایی درباره تامین پایدار گاز بهویژه در بخش صنایع شکل گرفت. با این حال بررسی دادههای رسمی و تحلیلهای بینالمللی نشان میدهد این نگرانیها به بحران فراگیر تبدیل نشد و شبکه گاز کشور توانست با مدیریت موثر ثبات نسبی خود را حفظ کند.
گزارشهای منتشرشده از منابع بینالمللی حاکی از آن است که بخشی از تاسیسات گازی بهویژه در میدان پارس جنوبی دچار آسیب شده و کاهش محدودی در ظرفیت تولید رخ داده است. با این وجود این افت تولید بهسرعت از طریق سازوکارهای جبرانی در شبکه توزیع مدیریت شد و اجازه داده نشد که فشار گاز در سطحی گسترده کاهش یابد یا جریان تامین صنایع مختل شود.
کارشناسان حوزه انرژی یکی از مهمترین عوامل این پایداری را توسعه شبکه یکپارچه گازرسانی کشور در سالهای گذشته میدانند. این شبکه گسترده امکان انتقال سریع گاز از مناطق دارای مازاد به نقاطی که با افت تولید مواجه شدهاند را فراهم کرده و عملا نقش یک سپر عملیاتی در شرایط بحران ایفا کرده است.
از سوی دیگر شرایط ویژه این ایام باعث شد اعمال سیاستهای مدیریت مصرف و اولویتبندی دقیق، نقش تعیینکنندهای در عبور از این شرایط داشته باشد. براساس این سیاستها، تامین گاز صنایع مادر، نیروگاهها و واحدهای تولیدی کلیدی در اولویت قرار گرفت و در مقابل، محدودیتهایی در برخی بخشهای غیرضروری اعمال شد تا تعادل شبکه حفظ شود.
در سطح کلان نیز تحولات منطقهای فشار قابلتوجهی بر بازار انرژی وارد کرده است. اختلال در برخی مسیرهای انتقال و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی، باعث نوسان قیمتها و نگرانی در بازارهای جهانی شده است. با این حال اتکای بالای ایران به منابع داخلی و ساختار بومی شبکه انرژی موجب شد اثرات این شوکها بر بخش تولید داخلی نسبتا کنترلشده باقی بماند.
تحلیلگران بر این باورند که تجربه سالهای گذشته در مواجهه با تحریمها و محدودیتهای خارجی به شکلگیری نوعی «تابآوری ساختاری» در صنعت گاز کشور منجر شده است. این تابآوری اکنون در شرایط جنگی نیز خود را نشان داده و امکان واکنش سریع و هماهنگ به اختلالات را فراهم کرده است.
در همین حال برخی گزارشها به کاهش محدود فعالیت در بخشهایی از اقتصاد اشاره دارند اما نکته قابلتوجه این است که این کاهشها بهصورت هدفمند مدیریت شده و از تبدیل شدن به بحران گسترده صنعتی جلوگیری کرده است. به بیان دیگر آنچه رخ داد نه قطع گسترده گاز صنایع بلکه بازتنظیم هوشمندانه شبکه برای حفظ پایداری تولید بود.
اگرچه درگیریهای اخیر بدون اثر بر زیرساختهای انرژی کشور نبوده اما تا امروز و تا پیش از مرحله دوم مذاکره با آمریکا در پاکستان، عملکرد شبکه گاز در تامین نیازهای حیاتی صنایع، نشاندهنده سطح بالایی از آمادگی، هماهنگی و مدیریت بحران است؛ عاملی که نقش مهمی در حفظ ثبات اقتصادی در شرایط حساس کنونی ایفا کرده است.
