شوک افزایش قیمت سوخت به گلخانهداران
جهان صنعت- کشت گلخانهای در سطح جهان بهویژه در کشورهای جنوب جهان رونق گرفته است. درواقع براساس آمار سازمان فائو کشت گلخانهای در ۱۱۹کشور مختلف گسترش یافته است.
از این میان، چین ۶۰.۴ درصد از کل مساحت را به خود اختصاص داده است. اسپانیا و ایتالیا به ترتیب با ۶/۵درصد و ۱/۴درصد از پوشش گلخانهای جهان، مقام دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. پس از آن نیز کشورهایی همچون «مکزیک، ترکیه، مراکش، کره جنوبی، ژاپن، هلند و فرانسه» در رتبههای دیگر قرار دارند.
این در شرایطی است که طبق گزارشات جهانی اندازه بازار جهانی محصولات کشاورزی تا پایان۲۰۲۵ به بیش از ۳۸میلیارددلار رسیده است و در این میان خاورمیانه حدود ۴درصد از سهم بازار را در اختیار دارد. همچنین برآورد میشود تا سال۲۰۳۳، به ثبت نرخ رشد مرکب سالانه حدود ۵درصد اندازه بازار محصولات گلخانهای به ۷۴۸/۵۶دلار برسد.
از سوی دیگر طبق سایت تحقیقی cognitivemarketresearch از ۳۸.۵میلیارددلار درآمد بازار جهانی در سال۲۰۲۵، بازار آسیا و اقیانوسیه ۲۱/۴۰درصد از سهم بازار را در اختیار دارد. در واقع صنعت محصولات گلخانهای آسیا و اقیانوسیه از ۶۸۵/۱۲میلیارددلار در سال۲۰۲۱ به ۴۸۱/۱۵میلیارددلار در سال۲۰۲۵ افزایش یافته و رشد ۹۴/۸۱درصدی را ثبت کرده است.
براساس این گزارش وقتی به درصد سهم بازار کشورهای برتر آسیا و اقیانوسیه برای سال۲۰۲۵ نگاه کنیم، درمییابیم که چین سهمی ۲۹درصد دارد، ژاپن ۱۶درصد، هند حدود ۱۷درصد، کره جنوبی ۱۲درصد، استرالیا حدود ۵درصد، سنگاپور نیز سهمی ۳.۲۵درصدی را داراست.
در این میان سهم آسیای جنوب شرقی حدود ۸درصد، تایوان حدود ۵/۲درصد است و بقیه کشورهای آسیا و اقیانوسیه نیز سهمی حدودا ۱۲درصدی از این بازار دارند.
چالش گلخانهداران با افزایش نرخ سوخت
ایران نیز جزو کشورهایی است که در حوزه کشت گلخانهای فعال است و بخش قابلتوجهی از محصولات صیفی و سبزیجات از طریق تولیدات این حوزه تامین میشود. این در شرایطی است که گلخانهداران نیز مانند دیگر بخشهای تولیدی با چالشهای بسیاری مواجه هستند. بهطوری که گلخانهداران نیز با چالش افزایش نرخ سوخت روبهرو هستند و این امر باعث افزایش هزینههای تولید در این حوزه شده است.
محمد بلاغی درخصوص افزایش قیمت سوخت(گاز) بخش گلخانهداران و اثراتی که بر این حوزه دارد به بازار گفت: طبق مصوبه هیات دولت که سال قبل اتفاق افتاد، قرار شد طی ۵-۳ سال به ۵درصد قیمت خوراک پتروشیمیها برسد امسال مرحله اول که افزایش یافت بسیار محسوس بود که این افزایش قیمت بسیاری از گلخانهداران را در شوک برد. در واقع علیرغم اعتراضاتی که روی آن انجام دادم که این امر عملی نشود اما این اتفاق افتاد و افزایش قیمت را داریم. وی افزود: قطعا این افزایش قیمت سوخت متعاقبا افزایش قیمت محصولات را در پی دارد از آن طرف هم گلخانهدار محصولات را باید گرانتر عرضه کند و در نهایت مردم متضرر میشوند. هرچند وقتی قیمت بالا برود احتمال کم شدن مصرف هم وجود دارد.
سهم ۱۵ تا ۲۰درصدی محصولات گلخانهای
بلاغی در پاسخ به این سوال که گلخانهداران کشور عمدتا چنددرصد تولیدات کشاورزی را بر عهده دارند، گفت: اگر خارج از فصل در نظر بگیریم تمام تولیدات محصولات صیفی را گلخانهها تولید میکنند البته در بهار و تابستان در فضای باز نیز تولیدات انجام میشود اما غالب تولیدات ما در فصل پاییز و زمستان (بهجز اراضی جنوب) از سوی گلخانهداران صورت میگیرد. وی درخصوص وضعیت صادرات محصولات گلخانهای کشور نیز اظهار کرد: صادرات فعلا بد نیست چون غالبا صادرات ما در مورد «فلفل دلمه رنگی» رقم میخورد که ۱۵ تا ۲۰درصد محصولات کشاورزی کشور است. بلاغی ادامه داد: البته با تصمیمی که برای کارت بازرگانی گرفته شده و از اول فروردین اجرایی میشود احتمالا مجددا کاهش محسوسی در حوزه صادرات خواهیم داشت. در این راستا به وزارت جهاد دادیم که متاسفانه نمی پذیرند و متعاقبا به وزارت صمت و برخی نهادهها اعلام کردیم که ما خود میتوانیم بحث صادرات را مدیریت کنیم؛ به این معنا که ما یک پلتفرم داریم و میتوانیم طبق پلتفرم رصد شده بحث صادرات را رصد کنیم که بهطور شفاف مشخص باشد چقدر صادرات از کدام شهر اتفاق افتاده است و فعلا در حال رایزنی در این خصوص هستیم. گفتنی است در حالی که سیاستهای جدید کارتهای بازرگانی و شفافسازی در این زمینه بهعنوان ابزار اصلی فعالیتهای تجاری و صادراتی نقش مهمی در توسعه اقتصاد کشور دارد، سازمان توسعه تجارت ایران، در چارچوب وظایف قانونی، براساس قوانین و آئیننامههای مرتبط از جمله قانون مقررات صادرات و واردات و قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، اقدام به ساماندهی کارتهای بازرگانی و ارتقای شفافیت در نظام تجارت خارجی کشور کرده است که از جمله مهم ترین این اقدامات میتوان به «کنترل شرایط صدور و تمدید کارتها، اعمال سقفهای حداقلی برای کارتهای اولیه و رتبهبندی دارندگان کارتها» اشاره کرد.
افزایش هزینههای تولید در پی حذف ارز ترجیحی
رییس انجمن گلخانهداران کشور در پایان با بیان اینکه مقصد صادراتی تولیدات ما غالبا فدراسیون روسیه است، درخصوص اثرات حذف ارز ترجیحی بر این بخش نیز افزود: بحث حذف ارز ترجیحی در حوزه صادراتی ما تاثیر چندانی نداشته است چون ما تولیدکننده هستیم و کارمان تولید است با این وجود این اقدام هزینههای تولید را بالا برد و روی بحث خرید نهادهها آسیب زد بنابراین سود این اقدام آزادسازی ارز نیز غالبا نصیب صادرکنندگان میشود.
