شهر زخمی، مردم آواره
پویا اصل باغ- ۵۰روز از لحظهای که کشور مورد حمله قرار گرفت میگذرد؛ روزی که آسمان ایران جای گنبد آبیاش میزبان بمب و موشکهای مرگبار شد. ۴۰روز متوالی شهرها نفس در سینه حبس کرده و بمبها یکی پس از دیگری بهاهدافی اصابت میکردند و بهخانههای مردم و جان افراد همه بهیکباره از بین میرفت. حال از همه اینها تنها تلی از خاکستر و آجر فرو ریخته مانده است. دیوارهایی که شاهد خندهها و اشکها بودند حالا شکسته و ترکخورده حکایت ویرانی را بر پیشانی شهر حک میکنند. خیابانها، شریانهای زندگی اینک در سکوتی غمآلود فرو رفتند گویی نبض شهر زیر آوار سنگین ویرانی بهکندی میزند.
غیرنظامیان، بیدفاعترین قربانیان این منازعهی خانمانسوز نه تنها شاهد نابودی خانههایشان بودند بلکه بهدلیل خانهنشینی اجباری ترس آینده را نیز بر دوش میکشیدند. این روزها خبر شروع دور دوم درگیریها و افزایش تنش میان طرفین اینک برای جامعه نماد اضطراب مداوم و سرگردانی مردمی است که سرپناهی جز این شهر ندارند. چهره شهر حالا خاکی و خاکستری و نقاب دود و غبار بر صورت بناها و نگاههای خالی و هراسان مردم داغ ننگین این جنگ بیرحمانه را بر تاروپود زندگیشان نشانده است.
زندگیهای بربادرفته
رییس سازمان پزشکی قانونی کشور از جان باختن ۳هزارو۳۷۵نفر در جنگ اخیر خبر داد و گفت: در این میان با پیکرهایی مواجه شدیم که حدود ۴۰درصد آنها بهدلیل نوع بمبها و موشکهای بهکارگرفتهشده قابل شناسایی نبودند.
عباس مسجدی، ضمن تشریح اقدامات این سازمان در جریان جنگ اظهار کرد: این جنگ از پایان سال۱۴۰۴ تا آغاز۱۴۰۵ سرشار از سختیها بود.
مسجدی افزود: در این دوره شاهد بهکشتهشدن شهروندان بیگناه، کودکان، سالمندان و افرادی بودیم که در مراکز اداری مشغول خدمت بودند.
وی بمباران مدرسه «شجره طیبه» در میناب را حادثهای دلخراش خواند و گفت: در این حادثه بیش از ۱۶۰کودک معصوم جانشان را از دست دادند.
رییس سازمان پزشکی قانونی تصریح کرد: بهدلیل نوع بمبها و موشکهای بهکارگرفتهشده حدود ۴۰درصد پیکرها در ابتدا قابل شناسایی نبودند اما همکاران ما در سراسر کشور بهویژه در تهران، اصفهان و هرمزگان با تلاش خود موفق شدند این پیکرها را شناسایی و بهخانوادهها تحویل دهند.
رییس سازمان پزشکی قانونی در تشریح آمار نهایی جانباختگان گفت: از آغاز جنگ تا آخرین ساعت روز ۲۱فروردین۱۴۰۵، مجموعا ۳هزارو۳۷۵نفر کشته شدند که از این تعداد ۲هزارو۸۷۵نفر مرد و ۴۹۶نفر زن بودند. درحال حاضر نیز چهارپیکر بهدلیل شدت و نوع آسیبها تعیینتکلیف نشدند.
وی افزود: از نظر سنی جانباختگان هفتنفر زیر یکسال ۲۵۵نفر یکتا۱۲سال، ۱۲۱نفر ۱۳تا۱۸سال، ۹۶۹نفر ۱۹تا۳۰سال، ۷۹۲نفر ۳۱تا۴۰سال، ۶۳۹ نفر ۴۱تا۵۰سال، ۲۶۷نفر ۵۱تا۶۰سال، ۱۶۳نفر ۶۱تا۷۰سال و ۶۰نفر ۷۱سال بهبالا داشتیم. ۱۰۹نفر از جانباختگان بهلحاظ سنی قابل شناسایی نبودند.
مسجدی در پایان اضافه کرد: بهترتیب استانهای تهران، هرمزگان و اصفهان بیشترین آمار شهدا را بهخود اختصاص دادند.
تخریب بهروایت آمار
سخنگوی شهرداری تهران با تشریح آخرین آمار خسارات ناشی از جنگ اخیر در پایتخت گفت: از مجموع اصابتها به۶۴۹ نقطه شهری بیش از ۴۶هزارواحد مسکونی دچار آسیب شدند. عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران با اشاره بهاقدامات مدیریت شهری در روزهای جنگ تحمیلی اخیر گفت: در مجموع ۶۴۹مورد اصابت بهنقاط مختلف شهر تهران ثبت شده که برخی نقاط چندین بار هدف قرار گرفتند.
وی افزود: این حوادث منجر بهآسیبدیدن ۴۶هزارو۶۲۳واحد مسکونی شده است. بهگفته او بخشی از این آمار پس از پایان جنگ و با بازگشت شهروندان از سفر یا ثبت گزارشهای تکمیلی افزایش یافته است. محمدخانی با بیان اینکه بخش عمده آسیبها جزئی بوده اظهار کرد: از مجموع واحدهای آسیبدیده ۳۸هزارو۱۶۱واحد دچار خسارات جزئی مانند شکستگی شیشه دروپنجره بودند. تاکنون حدود ۶۵درصد از این واحدها تعمیر و بازسازی شدند و ساکنان بدون مشکل بهمنازل خود بازگشتند.
به گفته سخنگوی شهرداری تهران در دستهبندی خسارات: ۵۹۲۰واحد نیازمند تعمیرات متوسط هستند، ۱۸۲واحد نیاز بهمقاومسازی دارند و ۱۴۶۰واحد باید تخریب و نوسازی شوند. وی تاکید کرد این ارزیابیها با همکاری سازمان نظام مهندسی و توسط متخصصان سازه انجام شده و براساس بازدیدهای فنی نوع مداخله برای هر ساختمان تعیین شده است.
محمدخانی بهخسارات وسایل نقلیه اشاره کرد و گفت: در این حوادث ۹۱۱۴خودرو و ۵۸۷موتورسیکلت دچار خسارت شدند که ارزیابی آنها توسط شهرداری انجام شده است. ارزیابی خسارت با شهرداری است اما تامین هزینهها بر عهده دولت خواهد بود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره بهآمادگیهای شهرداری برای شرایط جنگی گفت: در جنگ ۱۲روزه اخیر حدود ۴هزارمیلیاردتومان تجهیزات خدمات شهری شامل ماشینآلات آتشنشانی و آواربرداری خریداری شد. بخشی از این تجهیزات در حوادث بعدی از بین رفت و درصورت در اختیار بودن آنها خدماترسانی سریعتر امکانپذیر بود.
سخنگوی شهرداری تهران اذعان کرد: شهرداری تهران در ۴۵مجموعه اقامتی شامل هتلها، مهمانسراها و هتلآپارتمانها مجموعا هزارو۹۶۶خانواده را اسکان داده است. آمار کل افراد مستقر در این مراکز اقامتی ۶هزارو۶۵۹نفر گزارش شده است. در تمامی این مجموعهها روزانه حداقل یکتادوساعت حضور پزشک عمومی جهت معاینه، تمدید نسخ و درصورت نیاز ارجاع بهآزمایشگاه یا بیمارستان پیشبینی شده است.
این مسوول شهرداری متذکر شد: از مجموع افراد اسکان داده شده تاکنون ۴هزارو۵۰۰نفر تحت غربالگری روانشناختی قرار گرفتند. اداره کل سلامت شهرداری تهران با همکاری متخصصان دانشگاهی برای تکتک این خانوادهها پرونده روانشناختی تشکیل داده است. هدف از این اقدام شناسایی و درمان آسیبهای جدی روحی ناشی از جنگ از جمله «اضطراب جدایی»، «تبعات سوگ» و «افسردگی» است تا مراحل درمانی تخصصی برای افراد واجد شرایط آغاز شود.
مدارس؛ زیر خط حملات
رییس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با بیان اینکه هزارو۱۹۵مدرسه درپی حملات ۴۰روز اخیر بهکشورمان آسیب دیده است گفت: برای کل بازسازیها ۴همت اعتبار نیاز است. امیدوار هستیم همچون گذشته حدود ۵۰درصد بازسازیها توسط خیران صورت گیرد.
حمیدرضا خان محمدی با بیان اینکه هزارو۱۹۵مدرسه درپی حملات هوایی بهکشورمان آسیب دیده گفت: حدود ۲۰مدرسه تخریبی و سایر مدارس از ۵تا۸۰درصد دچار آسیب شده است.
وی با بیان اینکه بهجز ۲۰مدرسه تخریبی سایر مدارس تا مهرماه آماده خواهد بود، افزود: بخش زیادی از این مدارس در صورت حضوریشدن مدارس آماده استفاده خواهند بود. حدود ۵۰۰مدرسه آماده و تا آخر هفته بیش از نصفی از مدارس آسیبی آماده تحویل میشود.
آمار مراکز درمانی و بیمارستانهای آسیبدیده
وزیر بهداشت نیز درباره میزان خسارتهای وارد شده بهحوزه درمان و دارو گفت: تا امروز بیش از ۱۰مرکز بهداشتی و درمانی، ۵۱بیمارستان و مرکز درمانگاهی، انستیتو پاستور، پایگاههای اورژانس و تعدادی از آمبولانسها آسیب دیدند. ۱۶مرکز تولید یا پخش دارو و تعدادی از انبارهای دارویی هدف حمله قرار گرفته است.
وزیر بهداشت درباره تامین دارو و تجهیزات پزشکی نیز توضیح داد: یکی از اولویتهای دولت این است که حوزه سلامت دچار کمبود نشود. با وجود آسیبها از مسیرهای مختلف برای تامین مواد اولیه دارویی اقدام میکنیم و اجازه نخواهیم داد کمبود در زنجیره دارو و تجهیزات ایجاد شود.
جنگ و درد ملت
در پایان این ۴۰روز نفسگیر که شهرها را دود بمبها فرا گرفت و آسمانشان را رد موشکها شکافت آنچه بیش از هر چیز برجای مانده زخمی عمیق بر پیکر مردمی است که در میانه این شعلهها تنها قربانیان بیدفاع بودند. در جدال میان قدرتها در بازی پیچیده دیپلماسی و استراتژیهای نظامی مردمان عادی، آن شهروندانی که تنها خواهان زندگی آرام و روزگاری خوش بودند بیشترین بهای سنگین را پرداختند. خانههایشان ویران شد، زیرساختهای حیاتی شهرشان که حاصل سالها تلاش بود در چشم بر هم زدنی بهتلی از خاکستر بدل شده و مهمتر از همه امنیت و آرامش ازدسترفتهشان زخمی است که التیامش سالها زمان خواهد برد.
ایندرگیری فارغ از هر نتیجه سیاسی یا نظامی احتمالی که در پشت درهای بسته رقم بخورد برای مردم عادی جز هزینههای جانی و مالی غیرقابل جبران ارمغان دیگری نداشت. گرانی سرسامآور کالاها، تعطیلی بازارها، ازدسترفتن مشاغل و درنهایت انهدام تدریجی بنیان معیشت خانوارها تنها بخشی از پیامدهای ملموس این منازعه بود. مردمی که پیش از این نیز با چالشهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکردند اکنون در گرداب ویرانی و تورم فزاینده شاهد بربادرفتن تمام داراییها و امیدهایشان بودند.
واقعیت تلخ این جنگ نه در بمباران شهرها که در خالیشدن سفرههای مردم، در ترس کودکان از صدای آژیرها و در نگاههای خسته و ناامید پدران و مادرانی است که آیندهای مبهم و پر از رنج را برای فرزندانشان متصورند. آیا این همه ویرانی، رنج انسانی و ازدستدادن در نهایت بههدف مشخصی منجر شد؟ شواهد عیان و وضعیت فعلی معیشت مردم پاسخی جز نه بهاین پرسش ندارد.
این درگیریها همانند شعلهای کور تنها خانهها و دلها را سوزاندند بی آنکه منطق پیروزی یا هدفی روشن را برای مردم بیگناه بهارمغان بیاورد.
