سناریوهای پیش‌ روی صنایع بورسی

جهان صنعت- یک تحلیلگر بازارهای مالی گفت اکنون که گردوغبار هیجانات اولیه فرو نشسته بازارسرمایه در یک نقطه عطف قرار گرفته و سه‌سناریوی اصلی شامل جهش بازسازی، رکود فرسایشی و تورم هزینه پیش‌روی صنایع بورسی و بازار وجود دارد.

هلن عصمت‌پناه درباره روند بازارسرمایه بعد از بازگشایی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در جهان اقتصاد هیچ متغیری به‌اندازه عدم قطعیت برخاسته از جنگ توان دگرگونی معادلات را ندارد. بازگشایی بازار بورس تهران بعد از یک برهه زمانی سخت تنها یک رویداد معاملاتی نیست بلکه نمایشی از تقابل منطق سرمایه با واقعیت‌های زیرساختی است. وقتی بازارها پس از یک وقفه پرمخاطره بازگشایی می‌شوند شاخص‌ها نه‌تنها آینه‌ تمام‌نمای وضعیت موجود بلکه نبض انتظارات جمعی یک ملت و تصویری از امیدها و نگرانی‌های مردم برای فردا هستند.

وی ادامه داد: رفتار غیرمنتظره بازارسهام پس از بازگشایی اخیر آنجا که شاخص‌ها در واکنش به‌آسیب‌های گسترده به‌پتروشیمی و فولاد به‌جای فروپاشی مسیر صعودی را در پیش گرفتند یک خطای محاسباتی نیست بلکه یک سازوکار بقا در اقتصاد ایران است.

عصمت‌پناه تصریح کرد که این جهش خلاف جریان آب حاصل همگرایی سه‌نیروی پنهان است: تغییر مقیاس ارزشگذاری(تجدید ارزیابی تورمی) بازارسرمایه ایران در دوران پساجنگ از مدل «سودآوری عملیاتی» به‌مدل «حفظ ارزش دارایی» شیفت کرد. وقتی ارزش پول ملی کاهش می‌یابد هزینه ساخت دوباره‌ کارخانه‌ها به‌شدت بالا می‌رود درنتیجه ارزش واقعی دارایی‌ها و کارخانه‌های موجود در بورس به‌صورت خودکار با قیمت‌های جدید و تورمی بازار تطبیق پیدا کرده و قیمت سهام رشد می‌کند.

او افزود: دیگر اینکه پدیده کمیابی تحمیلی آسیب به‌زیرساخت‌های پتروشیمی و فولاد به‌منزله حذف عرضه است. در ذهن سرمایه‌گذاران این کمبود عرضه به‌معنای افزایش قدرت قیمت‌گذاری شرکت‌های باقی‌مانده و رشد حاشیه سود در محصولات داخلی است.

نیروی دیگر، حمایت ساختاری برای بازسازی

عصمت پناه گفت: نقدینگی انباشته‌شده در دوران تعطیلی با تکیه بر سیگنال‌های دولتی مبنی بر احیای صنایع استراتژیک به‌جای خروج به‌سمت سهم‌های بزرگ‌مقیاس حرکت کرد تا عملا بخشی از تامین مالی بازسازی را پیش‌خور کند.

این کارشناس بازارسرمایه توضیح داد: اکنون که گردوغبار هیجانات اولیه فرو نشسته بازار در یک نقطه عطف قرار گرفته و حرکت بعدی آن در یکی از سه‌مسیر زیر شکل خواهد گرفت: حالت اول جهش بازسازی(خوشبینانه) است یعنی تامین بودجه برای خرید تجهیزات و سرعت‌بخشیدن به‌تعمیرات اساسی کارخانه‌ها جهت بازگشت سریع به‌چرخه تولید. حالت دوم رکود فرسایشی(واقع‌بینانه) یعنی طولانی‌شدن زمان رفع موانع عملیاتی و محدودیت‌های زنجیره تامین بوده و حالت سوم تورم هزینه‌ای(بدبینانه)  یعنی کاهش سود خالص شرکت‌ها به‌دلیل صرف درآمدها برای تعمیر و نوسازی کارخانه‌هاست. آنچه امروز در بازار شاهد هستید بورس عادی نبوده بلکه یک بورس بازسازی است. در این شرایط بزرگ‌ترین اشتباه اتکا تک‌بعدی بر نسبت‌های مالی سنتی است.

او با بیان اینکه در این مقطع باید تمام ابعاد بررسی شود و به‌دنبال شرکت‌هایی بود که دارایی‌های فیزیکی‌شان کمتر آسیب‌دیده اما ‌قیمت‌گذاری محصولاتشان به‌ارز و نرخ تورم گره خورده، گفت: این سهم‌ها درواقع سپر تورمی شما در دوران گذار خواهند بود و مدل کسب‌وکار آنها مبتنی بر تقاضای مصرفی‌مداوم است. شرکت‌های غذایی، دارویی و شرکت‌های خدماتی که فروش آنها به‌نوسانات زیرساختی صنایع سنگین وابسته نیست ازجمله صنایع مدنظر به‌حساب می‌آیند.

این‌کارشناس بورس تصریح کرد: مزیت این صنایع همگام‌شدن نرخ اسمی با تورم، پایداری در جریان نقدی، نوسانات کمتر در زمان‌های بحرانی و امنیت سبد دارایی دربرابر شوک‌های ناگهانی بوده و ریسک این صنایع بازدهی محدودتر درمقایسه با صنایع پرشتاب بازسازی و اما موضوع با اهمیت توجه به‌صنایع مبتنی بر معدن و استخراج فلزات گرانبهای بازار است که به‌عنوان «پناهگاه امن» عمل می‌کنند.

عصمت‌پناه گفت: در بررسی محصولات معدنی به‌ویژه طلا و فلزات گرانبها که در بازارهای جهانی ارزش ذاتی ثابتی دارند استخراج‌ آنها فارغ از شرایط نوسازی ‌زیرساخت‌های داخلی یک جریان درآمدی ارزی و قدرتمند ایجاد می‌کند که ریسک سبد شما را در دوران نوسان به‌شدت کاهش می‌دهد.

این‌کارشناس بازارسرمایه اضافه کرد: مزیت این صنایع پایداری در جریان نقدی همبستگی معکوس با تورم و امنیت بالای دارایی دربرابر شوک‌های اقتصادی بوده و ریسک این صنایع حساسیت به‌تغییرات جهانی قیمت جهانی فلزات و محدودیت‌های لجستیکی در انتقال محصول است. در زمان‌هایی که ابهامات ژئوپلیتیک و ریسک‌های تورمی بالا هستند تکیه صرف بر یک بازار منطقی نیست.

عصمت‌پناه ادامه داد: طلا و فلزات گرانبها(سنگر اصلی) در شرایط فعلی طلا به‌عنوان لنگرگاه امن عمل می‌کند. پیشنهاد می‌شود بخش اعظم به‌عنوان مثال حدود ۴۰تا۵۰درصد از سبد دارایی خود را به‌انواع دارایی‌های مبتنی بر طلا مانند صندوق‌های پشتوانه طلا در بورس یا طلای فیزیکی یا سهام مبتنی بر فلزات گرانبها اختصاص دهید تا دربرابر کاهش احتمالی ارزش پول ملی مصون بماند.

این‌کارشناس بازارسرمایه افزود: نگهداری بخشی از دارایی به‌صورت ارز یا سهام شرکت‌های صادرات‌محور که درآمدهای ارزی دارند یا دارایی‌های دلارمحور نقشی حیاتی در تعدیل اثرات تورم دارد. این دارایی‌ها همانند یک ضربه‌گیر دربرابر افت ارزش ریال عمل می‌کنند.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری بورس: باید برای کاهش ریسک سبد از صندوق‌های سهامی یا درآمدثابت یا مختلط بر وزن میزان پذیرش ریسک خود و میزان نقدینگی استفاده کنید. صندوق‌های سهامی و مختلط به‌شما اجازه می‌دهند بدون نیاز به‌تحلیل دقیق تک‌تک شرکت‌ها از رشد کلی بازار پسابحران بهره‌مند شوید و صندوق‌های درآمدثابت نیز نقدینگی شما را در روزهای پرنوسان بازار حفظ می‌کنند.