روایت یک رشد محتاطانه
جهان صنعت- انجمن جهانی فولاد پیشبینی کرده است: تقاضای جهانی فولاد در سال جاری ۳/۰درصد رشد کند و به ۷۲/۱میلیارد تن برسد و از آنطرف در سال۲۰۲۷ نیز با ثبت رشدی ۲/۲درصدی به ۷۶/۱میلیارد تن برسد. فولاد یکی از آن بازارهایی است که آن را نمیتوان صرفا بهعنوان یک بخش صنعتی در میان سایر صنایع در نظر گرفت؛ این بازار در واقع یکی از ستونهای بنیادین اقتصاد جهانی است که نبض توسعه، زیرساخت و حتی توازنهای ژئوپلیتیکی را در دست دارد. فولاد بهعنوان پرکاربردترین فلز مهندسی جهان، نقشی حیاتی در شکلدهی به تمدن مدرن ایفا کرده و از ساخت پلها و آسمانخراشها گرفته تا تولید خودرو، تجهیزات صنعتی، خطوط انتقال انرژی و حتی صنایع پیشرفته، حضوری فراگیر و تعیینکننده دارد. به همین دلیل هرگونه تغییر در عرضه، تقاضا یا قیمت فولاد، بازتابی گسترده در سایر بخشهای اقتصادی و صنعتی به همراه خواهد داشت.
صنعت فولاد بهطور مستقیم با شاخصهای کلان اقتصادی نظیر رشد تولید ناخالص داخلی، سرمایهگذاری در زیرساختها، توسعه شهری و صنعتیشدن کشورها در ارتباط است. در واقع مصرف سرانه فولاد در بسیاری از تحلیلهای اقتصادی بهعنوان یکی از شاخصهای کلیدی توسعهیافتگی کشورها در نظر گرفته میشود. کشورهایی که در مسیر صنعتیشدن قرار دارند، معمولا افزایش قابلتوجهی در تقاضای فولاد را تجربه میکنند چراکه پروژههای عمرانی، ساختوساز، توسعه حملونقل و گسترش صنایع تولیدی همگی وابسته به این ماده استراتژیک هستند.
دینامیکهای عرضه و تقاضای جهانی
این بازار بهشدت تحتتاثیر دینامیکهای عرضه و تقاضای جهانی قرار دارد. تولیدکنندگان بزرگ فولاد که عمدتا در آسیا متمرکز هستند، با توجه به هزینههای تولید، دسترسی به مواد اولیه مانند سنگآهن و زغالسنگ و سیاستهای دولتی، نقش مهمی در تعیین قیمتها و جریان تجارت جهانی ایفا میکنند. در مقابل، کشورهای مصرفکننده عمده نیز با توجه به نیازهای زیرساختی و صنعتی خود، جهتگیری بازار را شکل میدهند. این تعامل پیچیده میان تولیدکنندگان و مصرفکنندگان، بازار فولاد را به یکی از پویاترین و در عین حال حساسترین بازارهای جهانی تبدیل کرده است.
یکی از مهمترین ابعاد بازار فولاد، تاثیر آن بر صنایع پاییندستی است. صنعت خودروسازی بهعنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان فولاد بهشدت وابسته به نوسانات قیمت و کیفیت این ماده است. افزایش قیمت فولاد میتواند هزینه تولید خودرو را بالا ببرد و در نهایت به افزایش قیمت برای مصرفکننده منجر شود. بهطور مشابه صنعت ساختوساز نیز که سهم قابلتوجهی از مصرف فولاد را به خود اختصاص میدهد، مستقیما تحتتاثیر شرایط این بازار قرار دارد. در پروژههای عمرانی بزرگ حتی تغییرات جزئی در قیمت فولاد میتواند میلیاردها دلار تفاوت در هزینه نهایی ایجاد کند.
علاوه بر این، بازار فولاد با صنایع بالادستی نیز ارتباطی تنگاتنگ دارد. تامین مواد اولیه مانند سنگآهن و زغالسنگ که برای تولید فولاد ضروری هستند، خود به بازارهایی بزرگ و پیچیده وابستهاند. هرگونه اختلال در این زنجیره تامین- چه به دلیل تنشهای ژئوپلیتیکی، چه محدودیتهای زیستمحیطی یا مشکلات لجستیکی- میتواند تاثیرات زنجیرهای بر تولید و قیمت فولاد داشته باشد. به همین ترتیب هزینه انرژی نیز بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در فرآیند تولید فولاد نقشی تعیینکننده در رقابتپذیری تولیدکنندگان ایفا میکند.
جدیدترین گزارش انجمن جهانی فولاد
چنانچه گفته شد انجمن جهانی فولاد(worldsteel) پیشبینی میکند که تقاضای جهانی فولاد در سال جاری ۳/۰درصد رشد خواهد کرد و به ۷۲/۱میلیارد تن خواهد رسید. این موضوع در چشمانداز کوتاهمدت ماه آوریل این انجمن نیز آمده است.
دادههای این گزارش حاکی از این است که انتظار میرود تقاضای فولاد در چین در سال۲۰۲۶ با نزدیک شدن به کف خود، ۵/۱درصد کاهش یابد زیرا اصلاح بازار مسکن به پایینترین سطح خود نزدیک میشود. در واقع در این گزارش آمده است انتظار میرود سرمایهگذاری در زیرساختها در این کشور امسال به لطف تلاشهای مقامات محلی برای حمایت از رشد تولید ناخالص داخلی افزایش یابد. تقاضای فولاد در بخش تولید این کشور در سال۲۰۲۶ با رشد متوسطی همراه خواهد بود زیرا صادرات همچنان در حال گسترش است. با این حال یک محیط تجارت جهانی چالش برانگیزتر همچنان یک ریسک قابلتوجه است و میتواند به طور بالقوه رشد را در سالهای آینده کُند کند.
نگاهی به جایگاه چین و هند
از سوی دیگر این انجمن انتظار دارد در سال۲۰۲۷، تقاضای فولاد در چین در مقایسه با سطح سال۲۰۲۶ عملا بدون تغییر باقی بماند. این پیشبینی براساس این فرض است که اصلاح طولانیمدت در بخش املاک و مستغلات تا آن زمان تا حد زیادی پایان یافته باشد و فشار نزولی شدیدی که از سال۲۰۲۱ بر این صنعت حاکم بوده است، کاهش یابد.
از سوی دیگر دادههای این گزارش حاکی از این است که هند جایگاه خود را بهعنوان سریعترین بازار بزرگ فولاد در حال رشد جهان حفظ میکند. انتظار میرود تقاضا در آنجا در سال۲۰۲۶ با ۴/۷درصد رشد و در سال ۲۰۲۷ به ۲/۹درصد افزایش یابد. این امر پتانسیل گستردهای را در تمام بخشهای کلیدی مصرفکننده فولاد ایجاد خواهد کرد. این بخشها شامل ساختوساز فولاد با تمرکز بر زیرساختها و بخش خودرو است که با افزایش تقاضا برای حملونقل بار پشتیبانی میشود.
مقایسه وضعیت در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته
بنابر این گزارش، رشد تقاضای فولاد در کشورهای در حال توسعه(به استثنای چین) در سال۲۰۲۶ به ۵/۲درصد کاهش خواهد یافت که به طور قابلتوجهی کمتر از رشد سالانه تقریبا ۵درصدی ثبت شده در سالهای اخیر است. این امر در درجه اول به دلیل کاهش شدید در خاورمیانه خواهد بود. چشمانداز سال۲۰۲۷ خوشبینانهتر است به طوری که انتظار میرود رشد به ۱/۵درصد بازگردد.
به گزارش بازار نکته قابلتوجه اینکه در سال۲۰۲۵ تقاضای فولاد در کشورهای توسعهیافته به میزان ۲/۰درصد افزایش یافت و به سه سال کاهش متوالی از سال۲۰۲۱ پایان داد. انجمن جهانی فولاد انتظار دارد این تثبیت راه را برای بهبود تدریجی (یکدرصد در سال۲۰۲۶ و ۳/۲درصد در سال ۲۰۲۷) هموار کند. با این حال حجم بازار در سال گذشته تقریبا ۶۰میلیون تن(۱۵درصد) کمتر از سطح سالهای۲۰۱۷-۲۰۱۸ باقی ماند که نشان میدهد بازگشت کامل به حجم قبل از بحران همچنان یک هدف بلندمدت است.
بهبود مورد انتظار در اتحادیه اروپا
از سوی دیگر این انجمن پیشبینی میکند که تقاضا در منطقه اتحادیه اروپا و بریتانیا در سال۲۰۲۶، ۳/۱درصد و در سال۲۰۲۷، ۳درصد رشد خواهد کرد. بهبود مورد انتظار در اتحادیه اروپا منعکسکننده تاثیر افزایش هزینههای زیرساختی و دفاعی در این قاره، همراه با بهبودهای مورد انتظار در شرایط اقتصاد کلان، مانند افزایش درآمد واقعی خانوارهاست. با این حال قرار گرفتن منطقه در معرض افزایش شدید قیمت انرژی همچنان یک ریسک نزولی قابلتوجه برای سال۲۰۲۶ است.
انجمن جهانی فولاد نیز انتظار دارد تقاضای فولاد در ایالات متحده در سال۲۰۲۶، ۷/۱درصد و در سال۲۰۲۷، ۲درصد رشد خواهد کرد که ناشی از سرمایهگذاریهای قوی، مبتنی بر فناوری و با حمایت سیاسی بخش خصوصی و همچنین ادامه هزینههای زیرساختهای عمومی است. همچنین انتظار میرود که بخش ساختوساز مسکونی نیز شاهد بهبود خوبی باشد، اگرچه سرعت آن به دلیل مسائل ساختاری مانند افزایش هزینههای مصالح و نرخ بالای وام مسکن احتمالا محدود خواهد بود. شایان ذکر است که براساس گزارشهای پیشین انجمن جهانی فولاد، تولید جهانی فولاد در سال۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۲درصد کاهش یافت و به ۸/۱میلیارد تن رسید.
