درد عوارض بر شانههای مس
جهان صنعت – مس یککالای استراتژیک شناخته میشود و عاملی کلیدی برای توسعه روابط اقتصادی و صنعتی کشورهاست. امروز کشورهایی مانند هند، عربستان، کنگو و زامبیا درکنار غولهای سنتی آمریکای لاتین در تکاپو هستند تا سهم بیشتری از این بازار روبهرشد را بهدست آورند. درچنینشرایطی ایران باتکیهبر ذخایر عظیم و متنوعی که جایگاهششم جهانی را از نظر منابع معدنی برایش رقم زده میتواند بازیگری بسیار تاثیر گذار باشد البته مشروط بر آنکه از مرحله ذخایر غنی به مرحله تولید متناسب و توسعه هوشمندانه گذر کند. مس سومینفلز پرکاربرد برای انسان بعداز سنگآهن و آلومینیوم است. این فلز طی مدتهای طولانی تنها در ساختوساز، سیمکشی خودروها و لوازمخانگی کاربرد داشته درحالیکه امروز طیف وسیعی از محصولات را در برمی گیرد؛ از انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی گرفته تا دیتاسنترها و نیمهرساناها که به مصرفکنندگان جدید تبدیل شدند. امروز اینفلز صنعتی بهمثابه یکیاز شاهرگهای حیاتی اقتصادی عمل میکند چراکه ضمن برخورداری از خواص منحصربهفردی همچون رسانای بالای الکتریکی و حرارتی قابلیت شکلپذیری و مقاومت دربرابر خوردگی دارد. این فلز سرخ نهتنها در صنایعی همچون ساختمانسازی و زیرساختهای انرژی مورد استفاده قرار میگیرد بلکه در عرصههای نوظهوری نظیر احداث مراکز داده هوشمصنوعی، تولید خودروهای الکتریکی و توسعه صنایع الکترونیکی نیز در کانون توجه جوامع مختلف قرار گرفته است. طبق آمارها میزان تولید سالانه کاتد مس در کشور تا۳۵۰هزارتن و میزان مصرف سالانه این محصول ۱۷۰هزار است. کارشناسان باور دارند به جهت ارزآوری این فلز میتوان شرایط را طوری فراهم کرد که راه صادرات هموار شود اما در اینزمینه موانعی وجود دارد. نکته مهم در حوزه صادرات وضع عوارض بر مس(کنسانتره و کاتد) است و بحث شده که نباید هیچگونه عوارضی برای صادرات مس در نظر گرفته شود. در چنین شرایطی که با مازاد نیاز مصرف داخل و ارزآوری روبهرو هستیم انتظار میرود که عوارض صادراتی مس به صفر برسد تا آندسته از بنگاههای تولیدی که نیازمند ارزآوری از محل صادرات خود هستند بتوانند با آسودگی خاطر بیشتری در حوزه صادرات فعالیت کنند.
نقش بورس کالا
کوروش شعبانی، رییس کمیته اکتشاف خانه معدن در اینخصوص گفته است: صنعت مس در ایران بهعنوان یکی از کشورهای برتر معدنی و فلزی جهان با پیشرفت قابلتوجهی طی سالیان اخیر همراه شده و اقدامات متعددی باهدف توسعه روزافزون این صنعت توسط بخشهای مرتبط انجام شده است. ازجمله ایناقدامات میتوان به انجام معامله گواهی سپرده کالایی کاتد مس در بورس کالای ایران اشاره کرد. عضو هیاتمدیره انجمن مس ایران تصریح کرد: نظر به استقبال بالای سرمایهگذاران از معاملات گواهی سپرده کالایی فلزات گرانبهایی همچون طلا و نقره ۲۴مهرماه۱۴۰۴ معامله گواهی سپرده کالایی مس با ابتکار انجمن مس ایران و بورس کالای ایران همزمان با برگزاری همایش تجلیل از برترینهای بورس کالا و با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی و مدیران ارشد اقتصادی کشور آغاز شد. این دستاورد مهم در همان ابتدای امر با استقبال چشمگیر سرمایهگذاران همراه شد؛ به نحوی که تنها در دوهفته ابتدایی اجرای آن ارزش معاملات گواهی سپرده کاتد مس به بیشاز ۴۲۰میلیاردتومان رسید و این درحالی بود که مجموع ارزش معاملات گواهی سپرده فلزات دیگر شامل فولاد(میلگرد و گندله) و روی درمجموع تنها به ۶۳میلیاردتومان در آن بازه زمانی رسید. اینفعال معدنی تصریح کرد: فراهمسازی زمینه معامله گواهی سپرده کالایی کاتد مس درحالی برای سرمایهگذاران صورت پذیرفت که تا پیشاز آن معامله(خریدوفروش) کاتد بهصورت هفتگی ازطریق بورس کالای ایران انجام میشد اما همزمان با این اقدام مهم زمینه خریدوفروش کاتد بهصورت روزانه(بهغیر از پنجشنبهوجمعه) بهمیزان یککیلوگرم تا ۲۱هزارکیلوگرم و معاف از مالیات از دوانبار رسمی شرکت ملی صنایع مس ایران و شرکتهای بخش خصوصی فراهم شد. عضو هیاتمدیره انجمن مس ایران تصریح داشت: بازار مس کشور پیشتر صرفا در اختیار صنایع بزرگ و فعالان حرفهای این صنعت بود اما همگام با راهاندازی این ابزار شاهد مشارکت درخور توجه سرمایهگذاران حقیقی در یکی از بازارهای راهبردی جهان طی بیشاز سهماه اخیر بودیم. لازم به ذکر است که ورود کاتد مس به بازار گواهی سپرده زمینهساز شفافیت قیمت و ایجاد مرجع داخلی برای نرخ فلز سرخ در کشور شده و بیشک در ادامه به تصمیمگیری کارشناسانهتر فعالان صنایع وابسته نیز کمک شایانی خواهد کرد.
لزوم حذف عوارض صادراتی
اما بهدنبال نتایج مطلوبی که از معامله گواهی سپرده کالایی کاتد مس در بورس کالای ایران حاصل شده اما قرار بر این است که فرآیند صادرات این محصول از ۱۵بهمنماه سال جاری نیز صرفا ازطریق گواهی صادرات بورس کالای ایران صورت پذیرد. اینمساله که به تصویب کارگروه مدیریت بازار کالاهای وزارت صمت رسیده بهمنظور کنترل و پایش و نظارت بر صادرات کاتد مس و جلوگیری از خروج غیررسمی(قاچاق) این کالا انجام خواهد شد اما نکته مهمتر در حوزه صادرات وضع عوارض صادراتی بر مس(کنسانتره و کاتد) است که باید تحلیلها و بررسیهای کارشناسانه بیشتری در اینزمینه توسط بخشهای مرتبط انجام و بهعبارتی نباید هیچگونه عوارضی برای صادرات مس در نظر گرفته شود. طبق ارزیابی کارشناسان صنعت مس ایران بیشاز ۵۰میلیاردتن ذخیره معدنی در اختیار دارد که ارزش بالقوه آن نزدیکبه ۷۵۰میلیارد دلار برآورد میشود. وجود ذخایر کلاس جهانی ایران را در شمار کشورهای دارای مزیت راهبردی قرار داده است. بااینحال همانطور که فعالان صنعت تاکید میکنند جایگاه تولید با میزان ذخایر همخوانی ندارد و بخش اکتشاف، فرآوری، صنایع پاییندستی و قوانین سرمایهگذاری نیازمند بازنگری جدی بوده بهویژه در شرایطی که جهان مسیر رشد تقاضا را تا سال۲۰۳۰ شتابان پیشبینی میکند و حتی تحلیلگران از رسیدن قیمت کاتد به مرز ۱۵هزاردلار خبر میدهند.
