خطر نفت ۱۵۰دلاری
جهان صنعت– اندیشکده بروکینگز در بررسی وضعیت بازار پس از انسداد تنگههرمز هشدار میدهد که با تخلیه کامل ضربهگیرهای موقت تا اواسط ماه جولای بازار باید کمبود روزانه ۱/۷میلیونبشکه نفت را تحمل کند؛ مسالهای که میتواند بهجهش غیرخطی قیمتها منجر شود.
کمبود عرضه جهانی نفت بهدلیل بستهشدن تنگههرمز بازارها را متلاطم کرده و بحث رکود جهانی را بهمیان آورده است. با این حال باوجود اینشوک عظیم(کاهش حدود ۲۰درصدی عرضه جهانی نفت) درگیریها در ایران تاکنون نتوانسته قیمت نفت را بهسطوح فاجعهبار برساند و شاخصهای نفتی همچنان پایینتر از اوج خود در سال۲۰۲۲(پس از حمله روسیه بهاوکراین) باقی ماندند. اندیشکده بروکینگز در تحلیل وضعیت بازار نفت خام دلیل عدم جهش ناگهانی قیمتها را تشریح کرده و زمانبندی رسیدن قیمتها بهسطوح نگرانکنندهتر را ارائه داده است. براساس این گزارش، کمبود عرضه در ماههای آینده و همزمان با تخلیه ضربهگیرهای موقت تشدید خواهد شد و درصورت افزایش بدبینی بازارها نسبتبه حل این بنبست قیمت نفت بهشکل قابلتوجهی افزایش خواهد یافت.
پیش از آغاز این درگیری روزانه حدود ۲۰میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد که اختلال فعلی بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ محسوب میشود. تجارت نفت خام از طریق این تنگه پیش از جنگ حدود ۱۵میلیون بشکه در روز بود که با احتساب تجارت جهانی ۴۵میلیون بشکهای نفت خام میتوان گفت تقریبا یکسوم تجارت جهانی درمعرض این اختلال قرار گرفته است.
عوامل ساختاری دربرابر محرکهای موقت
جهش شدید قیمت نفت خام تاکنون توسط سهعامل اصلی مهار شده است: نخست تنظیمات ساختاری در تجارت نفت خام(نظیر مسیرهای جایگزین خط لوله و منابع جدید عرضه)، دوم وجود ذخایر جهانی که برای تسکین موقت طراحی شدند و سوم باور حاکم بر بازار مبنی بر اینکه بنبست تنگه هرمز بهزودی حل خواهد شد. در حال حاضر بازار نفت در حال تجربه یک رقابت میان حجم ضربهگیرهای موقت و انتظارات نسبتبه مدتزمان این انسداد است.
عوامل ساختاری و دائمی بازار شامل خطوط لوله جایگزین عربستان سعودی(خط لوله شرق بهغرب منتهی بهبندر ینبع) و اماراتمتحدهعربی(منتهی بهبندر فجیره) میشود که ظرفیت افزوده آنها حدود ۷/۵میلیون بشکه در روز برآورد میشود. علاوه بر این مازاد عرضه پیش از جنگ(حدود ۷/۰میلیون بشکه در روز) ناشی از افزایش تولید قاره آمریکا(ازجمله ایالاتمتحده، گویان و برزیل) نیز بهجبران کمبودها کمک کرده است. این عوامل ساختاری در مجموع توانستند جایگزین حدود ۴/۶میلیون بشکه از جریان ازدسترفته هرمز شوند.
در بخش عوامل موقت آژانس بینالمللی انرژی بلافاصله پس از بستهشدن هرمز آزادسازی بیش از ۴۰۰میلیونبشکه از ذخایر اضطراری(شامل ۳۰۱میلیونبشکه نفت خام بهطور عمده از ذخایر استراتژیک آمریکا) را اعلام کرد. این اقدام معادل تزریق روزانه ۵/۲میلیونبشکه طی یک دوره چهارماهه است که یک ضربهگیر مهم محسوب میشود اما زمان آن محدود بوده و بهسرعت تخلیه خواهد شد. ذخایر شناور روی آب روسیه(تا ۹۰میلیون بشکه) و ایران(حدود ۶۰میلیون بشکه) بهعنوان ضربهگیر موقت عمل کردند اما استفاده از آنها محدود است. این محدودیت بهویژه پس از آنکه آمریکا در ماه آوریل با ارسال نامه بهنهادهای مالی کشورهای مختلف(از جمله چین) و تهدید بهاعمال تحریمهای ثانویه تلاش کرد فروش ذخایر شناور ایران را مسدود کند بیشتر شد.
زمانبندی اتمام ضربهگیرها و مسیر پیشروی قیمتها
بررسی روندهای زمانی نشان میدهد که جریان نفت خام عبوری از هرمز پس از حملات ۲۸ فوریه آمریکا از ۱۵میلیون بشکه به۵/۲میلیون بشکه در روز کاهش یافت و با آغاز محاصره آمریکا از ۱۳ آوریل این رقم به۵/۱میلیون بشکه تنزل پیدا کرد. در این میان ضربهگیرهای موقت نقش بزرگی در کاهش شوک ایفا کردند اما با سرعت روبهاتمام هستند بهطوریکه ذخایر شناور روسیه با میانگین جبران ۶/۱میلیون بشکه در روز تا پایان آوریل تخلیه شدند و ذخایر شناور ایران با میانگین جبران ۳/۱میلیون بشکه در روز نیز تا پایان ماه مه بهپایان رسیدند. ذخایر اضطراری آژانس بینالمللی انرژی تنها تا ۹جولای توانایی تزریق روزانه ۵/۲میلیون بشکه را خواهند داشت. با این محاسبات تا اواسط ماه جولای تمام ضربهگیرهای موقت بهطور کامل تخلیه خواهند شد و بازار باید با یک کمبود انباشته معادل ۱/۷میلیون بشکه در روز(حدود ۱۶درصد از کل تجارت جهانی نفت خام) دستوپنجه نرم کند.
بروکینگز براساس میزان حساسیتهای قیمتی پیشبینی میکند که در صورت بازنشدن تنگههرمز تا پایان ماه ژوئن و کاهش قطعی ۱۰درصدی عرضه بهای نفت خام برنت میتواند به۱۲۰ دلار در هر بشکه برسد. بهمحض اینکه بازار اطمینان یابد ضربهگیرهای موقت بهپایان رسیدند قیمت بازار پتانسیل جهش بهنزدیک ۱۵۰دلار در هر بشکه را خواهد داشت. این نهاد تحقیقاتی هشدار میدهد که هرچه انسداد تردد نفتکشها طولانیتر شود احتمال بروز پیامدهای غیرخطی و جهشهای ناگهانی و مهارنشدنی قیمتها افزایش مییابد.
منبع: نفت خبر
