خشونت برای دیدهشدن
جهان صنعت _ انتشار ویدئوهایی از یک بلاگر جوان که در جریان پخش زنده اینستاگرامی زنان را مقابل دوربین مورد ضربوشتم قرار میداد در روزهای اخیر موجی از خشم و واکنش در شبکههای اجتماعی بهراه انداخت. در این ویدئوها مردی با نام نوید درحالی دیده میشود که رفتارهای خشونتآمیز خود را بهصورت زنده برای هزاران دنبالکننده بهنمایش میگذارد. انتشار گسترده این تصاویر علاوه بر واکنش شدید کاربران مطالبه برای ورود فوری پلیس و دستگاه قضایی را نیز بهدنبال داشت.
ماجرا زمانی ابعاد گستردهتری پیدا کرد که بخشهایی از این لایوها در شبکههای اجتماعی بارها بازنشر شد. بسیاری از کاربران این پرسش را مطرح کردند که چگونه چنین رفتارهایی توانسته برای مدت طولانی در فضای مجازی ادامه پیدا کند و حتی بهابزاری برای جذب مخاطب و افزایش بازدید تبدیل شود. کاربران بسیاری هشدار دادند که تکرار نمایش خشونت درقالب سرگرمی یا تولید محتوا میتواند حساسیت جامعه نسبتبه چنین رفتارهایی را کاهش دهد. بهباور آنها زمانی که خشونت بهیک ابزار برای دیدهشدن و کسب دنبالکننده تبدیل شود خطر عادیسازی آن در میان بخشی از مخاطبان بهویژه نوجوانان و جوانان افزایش مییابد.
ورود پلیس و پایان فعالیت بلاگر جنجالی
درپی افزایش واکنشها پلیس اعلام کرد شناسایی این فرد بهصورت ویژه در دستور کار قرار گرفته است. بررسیها نشان داد فردی که در فضای مجازی با نام نوید شناخته میشود با انتشار ویدئوها و لایوهای جنجالی و رفتارهای هنجارشکن دنبالکنندگان زیادی جذب کرده و بخش مهمی از فعالیت خود را بر همین محتوای پرحاشیه بنا گذاشته بود. تحقیقات پلیس سرانجام بهشناسایی مخفیگاه متهم منجر شد. بر اساس اعلام پلیس ماموران هنگام اجرای عملیات با مقاومت این فرد روبهرو شدند و در جریان دستگیری برای کنترل شرایط ناچار بهاستفاده از سلاح شدند. درنهایت متهم بازداشت و برای ادامه روند رسیدگی در اختیار مرجع قضایی قرار گرفت. پس از انتشار خبر بازداشت ویدئویی از این فرد منتشر شد که در آن درباره رفتارهای خود توضیح میدهد. او مدعی شد هدفش صرفا تولید محتوا برای فضای مجازی بوده و از اتفاقات رخ داده ابراز پشیمانی کرد. با این حال این اظهارات نتوانست از شدت انتقادها بکاهد و بسیاری از کاربران تاکید کردند که هیچهدفی حتی افزایش بازدید یا جذب مخاطب نمیتواند توجیهکننده اعمال خشونت علیه انسانها باشد.
مطالبه حمایت از قربانیان
درکنار درخواست برای برخورد قانونی با متهم گروهی از کاربران و فعالان اجتماعی خواستار توجه جدی بهوضعیت زنانی شدند که در این ویدئوها هدف خشونت قرار گرفته بودند. از نگاه آنها رسیدگی بهچنین پروندهای تنها نباید بهبازداشت عامل انتشار محتوا محدود شود بلکه لازم است وضعیت جسمی، روحی و حقوقی قربانیان نیز مورد بررسی قرار گیرد و درصورت نیاز حمایتهای قانونی و روانی در اختیار آنها قرار گیرد.
مرز باریک میان تولید محتوا و جرم
پرونده نوید اکنون در مراجع قضایی در حال رسیدگی است و جزئیات اتهامها و نتیجه نهایی آن پس از تکمیل تحقیقات اعلام خواهد شد اما این پرونده تنها بهیک بلاگر یا چند ویدئوی جنجالی محدود نمیشود بلکه بار دیگر پرسشهای جدی درباره مسوولیت پلتفرمهای اجتماعی، شیوه نظارت بر محتوای خشونتآمیز و مسوولیت تولیدکنندگان محتوا را مطرح کرده است.
کارشناسان بارها هشدار دادند که الگوریتم شبکههای اجتماعی معمولا محتوای جنجالی و پرتعامل را بیشتر درمعرض دید کاربران قرار میدهد؛ موضوعی که در برخی موارد میتواند تولیدکنندگان محتوا را بهسمت رفتارهای افراطی و هنجارشکن سوق دهد. هرچند مسوولیت اصلی چنین رفتارهایی بر عهده فرد مرتکب است اما بسیاری معتقدند پلتفرمها نیز باید سازوکارهای موثرتری برای شناسایی و حذف سریع محتوای خشونتآمیز در نظر بگیرند.
بهگزارش خبرآنلاین پرونده این بلاگر اگرچه با بازداشت او وارد مرحله تازهای شده اما بحث درباره مرز میان آزادی تولید محتوا و ارتکاب جرم، مسوولیت اجتماعی اینفلوئنسرها، حمایت از قربانیان خشونت و نقش شبکههای اجتماعی در جلوگیری از ترویج رفتارهای آسیبزا همچنان ادامه خواهد داشت؛ موضوعی که بهنظر میرسد با گسترش فعالیت در فضای مجازی بیشاز گذشته بهیکی از دغدغههای جدی جامعه تبدیل شده است.پرونده نوید شاید درنهایت با صدور حکم قضایی بهپایان برسد اما مساله خشونت علیه زنان بهمراتب گستردهتر از یک پرونده یا یک چهره فعال در فضای مجازی است. آنچه در این ویدئوها افکار عمومی را بیش از هر چیز جریحهدار کرد تنها تصاویر ضرب و شتم نبود بلکه این واقعیت بود که خشونت، مقابل چشم هزاراننفر بهنمایش گذاشته شد و حتی بهابزاری برای جلب توجه و افزایش مخاطب تبدیل شد. این اتفاق بار دیگر نشان داد که اگر جامعه نسبتبه هر شکل از خشونت حتی زمانی که در قالب شوخی، سرگرمی یا تولید محتوا عرضه میشود، حساسیت خود را از دست بدهد، مرز میان رفتار غیرقابل قبول و رفتار عادی بهتدریج کمرنگ خواهد شد.
خشونت علیه زنان صرفنظر از اینکه در خانه، خیابان یا فضای مجازی رخ دهد تنها یکآسیب فردی نیست بلکه پدیدهای اجتماعی است که احساس امنیت کرامت انسانی و اعتماد عمومی را تحت تاثیر قرار میدهد. بسیاری معتقدند مقابله با چنین پدیدهای تنها با برخورد قضایی با عاملان آن ممکن نیست و درکنار اجرای قانون باید فرهنگ احترام بهحقوق زنان، آموزش مهارتهای کنترل خشم، افزایش مسوولیتپذیری در فضای مجازی و حمایت موثر از قربانیان نیز مورد توجه قرار گیرد.
شاید بازداشت این بلاگر نقطه پایان فعالیت او در شبکههای اجتماعی باشد اما اگر این پرونده بهفرصتی برای گفتوگو درباره ریشههای خشونت علیه زنان، مسوولیت تولیدکنندگان محتوا و ضرورت مقابله با عادیسازی خشونت تبدیل نشود احتمال تکرار چنین اتفاقاتی همچنان وجود خواهد داشت. آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد این است که هیچ میزان از شهرت، بازدید یا کسب درآمد در فضای مجازی نتواند خشونت علیه انسانها بهویژه زنان را بهرفتاری قابل توجیه یا ابزاری برای دیدهشدن تبدیل کند.
