خاورمیانه جدید پس از جنگ

جهان‌ صنعت‌ – آتش‌بس شکننده میان ایالات متحده و ایران نشان‌دهنده پایان یک درگیری است که سه تغییر بنیادین و ماندگار در خاورمیانه به جا می‌گذارد. این پیامدها شامل اثرات مخرب و طولانی‌مدت بر اقتصاد جهانی، وخیم‌تر شدن چشم‌انداز امنیتی خلیج فارس باوجود وابستگی بیشتر کشورهای عربی به واشنگتن و درنهایت پایان دوران ماجراجویی‌های نظامی اسرائیل همراه با بازبینی اساسی در روابط دفاعی و مالی تل‌آویو و واشنگتن است.

جنگ اخیر تبعات اقتصادی گسترده‌ای در سطح منطقه‌ای و جهانی به همراه دارد که اثرات آن برای سال‌ها احساس خواهد شد. اگرچه ایالات‌‌متحده به واسطه منابع طبیعی خود آسیب‌پذیری کمتری نسبت به اروپا و آسیا دارد اما تبعات تورمی این درگیری دامنگیر همه خواهد شد. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در سال‌های آینده ناگزیر به بازسازی زیرساخت‌ها و تجدید قوای نظامی خود خواهند بود. این امر به معنای تغییر مسیر سرمایه‌های این کشورهاست در حالی که پیش از این صندوق‌های ثروت ملی خلیج‌فارس سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در پروژه‌های هوش‌مصنوعی و صندوق‌های خطرپذیر در ایالات‌متحده انجام می‌دادند، اکنون باید این سرمایه‌ها را در داخل کشورهای خود هزینه کنند.علاوه بر این حتی با بازگشایی تنگه هرمز قیمت سوخت هواپیما، گازوئیل و فرآورده‌های پتروشیمی حداقل تا یک‌سال آینده بالا باقی خواهد ماند. تخریب زیرساخت‌های نفت و گاز، برخلاف خطوط لوله، نیازمند زمان طولانی برای بازسازی است. به‌عنوان نمونه حملات به تاسیسات گاز طبیعی مایع قطر در راس لفان، حدود ۴‌درصد از ظرفیت جهانی این محصول را حداقل برای سه سال از مدار خارج کرده است. کشورهای عربی همچنین باید سیستم‌های گران‌قیمت دفاع هوایی و موشکی خود را که در برابر پرتابه‌های ارزان‌قیمت تخلیه شده‌اند، جایگزین کنند و به دنبال راهکارهایی برای مقابله با پهپادها باشند.

معادله پیچیده امنیت در خلیج فارس

وضعیت سیاسی و امنیتی خلیج فارس برای تمامی طرف‌های درگیر وخیم‌تر از گذشته شده است. ایران با وجود آسیب‌های فراوان اکنون جسورتر شده و در پی بازسازی تسلیحات متعارف و تسریع برنامه هسته‌ای خود خواهد بود. جنگ نشان داد که ایران برای مسدود کردن تنگه هرمز نیازی به اقدام فیزیکی ندارد بلکه صرفا با غیرقابل بیمه کردن کشتی‌های عبوری توانست ترافیک دریایی را متوقف کند. این مساله برای ایالات متحده و شرکای آن یک فاجعه استراتژیک محسوب می‌شود.در این میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی به لطف سرمایه‌گذاری‌های پیشین در زیرساخت‌های میان‌دستی شرکت‌های آرامکو و ادنوک توانسته‌اند از این بحران عبور کنند اما شرایط برای عراق، کویت و قطر که موقعیت جغرافیایی دشوارتری دارند، فاجعه‌بار است. به‌طرز شگفت‌آوری، با وجود ناکامی‌های واشنگتن در این کارزار، وابستگی امنیتی کشورهای خلیج فارس به ایالات متحده در دهه آینده عمیق‌تر خواهد شد چرا که روسیه توانایی اعمال قدرت در خارج از مرزهایش را از دست داده و چین نیز تمایلی به پذیرش بار امنیتی منطقه ندارد.

پایان ماجراجویی نظامی اسرائیل

دوران ماجراجویی‌های نظامی اسرائیل که پس از حملات هفتم اکتبر آغاز شده بود، به پایان خود نزدیک می‌شود. با وجود همکاری با آمریکا و تضعیف قابل‌توجه حماس، حزب‌الله، شبه‌نظامیان منطقه و همچنین عقب انداختن برنامه هسته‌ای ایران به مدت حداقل یک‌سال، اسرائیل اکنون بیش از همیشه منزوی شده است. تلفات بالای غیرنظامیان در جنگ‌های اخیر انزوای جهانی این کشور را تشدید کرده است.در این انزوا نقش بنیامین نتانیاهو و رفتارهای او در قبال رهبران هر دو حزب اصلی آمریکا بسیار پررنگ است؛ تا جایی که اکثریت آمریکایی‌های زیر ۵۰ سال دیدگاه منفی نسبت به اسرائیل پیدا کرده‌اند. این نارضایتی‌ها موجب شده تا درخواست‌ها برای قطع کمک‌های نظامی به اسرائیل افزایش یابد. اختصاص سالانه ۸/۳‌میلیارد‌دلار از مالیات شهروندان آمریکایی به یک کشور ثروتمند، اکنون به شدت مورد پرسش قرار گرفته است. در حالی که قرار بود این کمک‌ها مانع از ورود مستقیم آمریکا به جنگ‌های اسرائیل شود، افکار عمومی آمریکا معتقدند دقیقا عکس این موضوع رخ داده است. این جنگ نقطه پایانی بر ساختار سنتی روابط دفاعی ایالات متحده و اسرائیل است و در آینده همکاری‌های آنها بیشتر به توسعه مشترک تسلیحات پیشرفته محدود خواهد شد.

جهان صنعت نیوز