حریم خصوصی زیر فشار تهدید
جهانصنعت– اطلاعات شخصی و مالی مردم امروز ارزشمندترین دارایی دیجیتال آنهاست. هر فردی که گوشی هوشمند در دست دارد، بخشی از زندگی روزمره خود را روی یک دستگاه کوچک ذخیره میکند؛ عکسها، پیامها، رمزهای بانکی، سوابق مالی و حتی اطلاعات تماس و موقعیت مکانی همه در معرض دسترسی غیرمجاز قرار دارند. زمانی که بانکها در اجرای امنیت سایبری کوتاهی میکنند، این اطلاعات نهتنها در معرض خطر قرار میگیرند بلکه زندگی روزمره مردم نیز تحتتاثیر مستقیم قرار میگیرد. بررسیها نشان میدهد امنیت مجازی در کشور به شکل جدی مورد توجه قرار نمیگیرد و این بیتوجهی به مشکلات گستردهای مانند کلاهبرداری، هک شدن حسابها و از دست رفتن اعتماد عمومی منجر میشود.
کمبود سرمایهگذاری در فناوریهای امنیتی، ضعف آموزش کارکنان و نبود چارچوبهای مشخص برای مقابله با تهدیدات سایبری، زیرساختهای بانکی را نیز آسیبپذیر کرده است. مهاجمان سایبری با استفاده از این ضعفها قادرند به راحتی به اطلاعات حسابها، شماره کارتها و رمزهای عبور دسترسی پیدا کرده و حتی تراکنشهای مالی را دستکاری کنند. این نفوذها فقط به ضرر مالی ختم نمیشوند بلکه اعتماد مردم به سیستمهای دیجیتال و احساس امنیت آنها نیز آسیب میبیند. تصور کنید کسی که پسانداز زندگی خود را در بانک نگه میدارد، با یک حمله سایبری ساده، پول خود را از دست بدهد. در این شرایط علاوهبر ضرر مالی، اعتماد او به امنیت دیجیتال و آرامش روانی نیز از بین میرود.
از طرفی رییس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور در آخرین سخنان خود اعلام کرده که با وجود دستورالعملها و چکلیستهای امنیتی که توسط بانک مرکزی و سایر نهادها تدوین شده و بانکها ملزم به اجرای آنها هستند، هنوز عملکرد قابل قبولی در عمل مشاهده نمیشود.
علی حکیمجوادی ادامه داد: یکی از بزرگترین چالشهای شبکه بانکی کشور به نظر من، کمتوجهی به آموزش و نیروی انسانی است. بسیاری از آسیبپذیریها ناشی از عدم اشراف کاربران در سطوح مختلف، از کاربران عادی گرفته تا راهبران سیستمهاست. او افزود: تجربه سازمان نظام صنفی رایانهای نشان میدهد بسیاری از مسائل گذشته در حوزه افشای اطلاعات برطرف شده و بخشهای نظارتی دیگر نگرانی چندانی از این بابت ندارند. با این حال بخش قابلتوجهی از حملات ناشی از سادگی اقدامات کاربران مانند استفاده از رمز عبور مشترک رخ میدهد.
گسترش گوشیهای هوشمند و اینترنت همراه زندگی روزمره مردم را بهشدت به فضای دیجیتال وابسته کرده است. این وابستگی یعنی تقریبا تمام اطلاعات حساس هر فرد روی یک دستگاه کوچک ذخیره میشود. در صورتی که امنیت سایبری بانکها و نهادهای مالی کافی نباشد، هر فردی میتواند هدف هک، سرقت هویت یا کلاهبرداری قرار گیرد. این وضعیت نشان میدهد کمکاری بانکها یک مشکل صرفا تکنیکی نیست بلکه یک مساله اجتماعی و انسانی است که آرامش، امنیت و اعتماد مردم را در زندگی روزمره تحتتاثیر قرار میدهد. ضعف امنیت سایبری محدود به بانکها نیست و اغلب ناشی از نبود نظارت مستمر و چارچوبهای قانونی جامع است. بسیاری از موسسات مالی کشور هنوز از سیستمهای قدیمی استفاده میکنند و برنامههای بهروزرسانی امنیتی به طور کامل اجرا نمیشوند. کارکنان بانکها آموزش کافی برای مقابله با حملات سایبری ندارند و فرهنگ امنیت دیجیتال در سطح جامعه هنوز به شکل جدی توسعه نیافته است. این شرایط باعث میشود شبکه بانکی در برابر تهدیدات پیچیده آسیبپذیر باشد و مردم به ناچار باید اطلاعات خود را در معرض خطر قرار دهند. پیچیدگی حملات سایبری، تنوع روشهای نفوذ و سرعت بالای تغییر تکنولوژیهای هک، مقابله با این تهدیدات را دشوار کرده است. بانکها و نهادهای مالی باید نگاه پیشگیرانه داشته باشند و سرمایهگذاری گستردهای در زمینه فناوریهای پیشرفته امنیتی انجام دهند. استفاده از رمزگذاری قوی، احراز هویت چند مرحلهای، پایش مداوم تراکنشهای مشکوک و توسعه برنامههای آموزشی برای کارکنان تنها بخشی از اقدامات لازم است. عدم اجرای این اصول زمینه بروز فجایع مالی، از دست رفتن اطلاعات شخصی و کاهش اعتماد عمومی را فراهم میکند.
هک شدن حسابهای بانکی، افشای اطلاعات خصوصی و سرقت هویت نمونههای ملموس پیامدهای ضعف امنیت سایبری هستند. هر فردی که گوشی هوشمند دارد در صورت کوتاهی بانکها ممکن است قربانی شود. تصور کنید اطلاعات مالی یک خانواده، سوابق تراکنشها، رمزهای کارت بانکی و حتی جزئیات زندگی شخصی آنها با یک نفوذ ساده به دست مهاجمان بیفتد؛ تجربهای که آثار روانی، اجتماعی و مالی شدیدی به همراه دارد. این موضوع نشان میدهد امنیت سایبری فراتر از یک مساله تکنیکی است و ارتباط مستقیم با امنیت، آرامش و اعتماد مردم دارد.
امنیت اطلاعات، مسوولیتی انسانی و اجتماعی است. بانکها به عنوان نهادهایی که دسترسی به سرمایه و اطلاعات میلیونها نفر دارند باید بالاترین استانداردهای محافظتی را رعایت کنند. کوتاهی در این زمینه، مردم را در موقعیت آسیبپذیر قرار میدهد و باعث کاهش اعتماد عمومی به سیستمهای دیجیتال میشود. امنیت سایبری تنها یک الزام فناوری نیست بلکه امنیت زندگی روزمره و آرامش روانی جامعه را نیز تضمین میکند. سرمایهگذاری در امنیت سایبری بانکها، نه هزینه اضافی بلکه تضمین حفاظت از سرمایههای مردم و اعتماد عمومی است. هرچه بانکها نسبت به این مساله کوتاهی کنند، احتمال بروز بحرانهای مالی و کلاهبرداریهای گسترده بیشتر میشود. تجربه جهانی نشان داده بانکهایی که امنیت سایبری خود را جدی گرفتهاند نهتنها از حملات جلوگیری کردهاند بلکه اعتماد مشتریان را نیز حفظ کرده و رشد پایدار داشتهاند.
اهمیت حفاظت از اطلاعات مردم با توجه به نفوذ گوشیهای هوشمند دوچندان شده است. گوشیها اکنون تبدیل به بخشی جداییناپذیر از زندگی شخصی و حرفهای افراد شدهاند. هر پیام، هر عکس و هر تراکنش مالی، بخشی از هویت دیجیتال انسانها است. هک شدن این اطلاعات یعنی هک شدن هویت، حریم خصوصی و حتی آرامش روانی فرد. کمکاری بانکها در تامین امنیت سایبری، این خطر را به سطحی ملموس و روزمره رسانده است و نشان میدهد که هر لحظه امکان نفوذ و سوءاستفاده وجود دارد. اقدامات پیشگیرانه تنها محدود به فناوری نیستند. فرهنگسازی، آموزش کاربران و آگاهسازی درباره تهدیدات دیجیتال، اهمیت به مراتب بالاتری دارد. مردم باید بدانند چگونه اطلاعات خود را ایمن نگه دارند، چگونه از خدمات بانکی دیجیتال امن استفاده کنند و چه نشانههایی از حملات سایبری میتواند آنها را تهدید کند. بانکها با نادیده گرفتن این مسوولیت نهتنها خود را در معرض خطر قرار میدهند بلکه امنیت میلیونها نفر از مردم را به مخاطره میاندازند.
ضرورت اقدام فوری و جدی بانکها روشن است. بهروزرسانی مداوم سیستمها، آموزش مستمر کارکنان، استفاده از فناوریهای نوین و ایجاد فرهنگ امنیتی در میان کاربران، گامهای اساسی برای کاهش آسیبپذیریها هستند. هرگونه کوتاهی در این مسیر، خطر دسترسی غیرمجاز به اطلاعات میلیونها نفر، کلاهبرداریهای گسترده و آسیبهای مالی و روانی جبرانناپذیر را افزایش میدهد. امنیت سایبری یک مسوولیت جمعی است که بانکها باید آن را با جدیت پیگیری کنند. اطلاعات مردم، سرمایه دیجیتال آنها و بخشی از هویت شخصیشان است و محافظت از آن تنها با برنامهریزی، سرمایهگذاری و تعهد واقعی به اصول امنیتی ممکن میشود. هر لحظه غفلت میتواند به ضرر مردم تمام شود و پیامدهای گستردهای برای کل جامعه به همراه داشته باشد.
