حاکمیت منطق در بورس
جهان صنعت – بازار سرمایه هفته گذشته را در حالی به پایان رساند که از هیجان منفی دوره اصلاحی بورس عبور کرده و پا به عرصه معاملات متکی بر تحلیل گذاشته بود. تغییرات ایجاد شده در سیاستهای ارزی از یکسو و انتشار گزارش شرکتهای بورسی از کارنامه آذرماه، از سوی دیگر توانست بازار سرمایه را در مسیر صعودی متعادلی قرار دهد.
به این ترتیب بورس، هفته را در حالی به پایان برد که نماگر اصلی بازار با رشد ۱۴/ ۷درصدی تا سطح ۴میلیون و ۳۶۰هزار واحد بالا رفت. شاخص هموزن نیز حدود ۲درصد افزایش یافت و به یکمیلیون و ۱۲۷هزار واحد رسید. میانگین حجم معاملات به ۵۰میلیارد برگه سهم و میانگین ارزش دادوستدها به ۲۱هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان رسید. ورود ۶/ ۴همت پول حقیقی نیز بر شدت تقاضا و بازگشت خریداران به بازار سهام تاکید داشت.
اما آنچه در معاملات چند روز اخیر بازار سرمایه دیده شد، بیشتر از آنکه یک موج هیجانی مقطعی باشد، نشانهای از تغییر فاز بازار بود. بورس کار خود را با تردید آغاز کرد اما خیلی زود نشان داد که اینبار محرک رشد، نه شایعه و انتظار بلکه عدد و سودآوری واقعی شرکتهاست. تصمیمهای ارزی و نزدیکتر شدن نرخهای مبادلهای به بازار، بهویژه در صنایع دلاری برای نخستینبار پس از مدتها اثر مستقیم خود را در محاسبات سود شرکتها نشان داد. همین موضوع باعث شد ورود نقدینگی به گروههایی مانند پتروشیمیها، پالایشیها و تا حدی بانکها هدفمند و معنادار باشد.
گستردگی رشد بازار در دو روز میانی هفته – همراهی شاخصکل و هموزن و کاهش محسوس صفهای فروش – حاکی از آن بود که بازار تنها با چند نماد شاخصساز حرکت نمیکند. چهارشنبه اما صحنه تغییر رفتار معاملهگران بود؛ جایی که بخشی از بازار به استقبال شناسایی سود رفت و احتیاط جای هیجان را گرفت.
با این حال این مکث را نمیتوان نشانه ضعف دانست. ورود بازار به کانال بالاتر، همراه با افت کنترل شده و جابهجایی پول بین گروهها، بیشتر به بلوغ یک روند شباهت دارد تا پایان آن. در چنین فضایی، حرکت بخشی از نقدینگی به سمت صندوقهای طلا نیز بیشتر کارکرد پوشش ریسک دارد تا خروج از بورس. در مجموع، بازار این روزها کمتر به «امید» و بیشتر به «محاسبه» واکنش نشان میدهد و تا زمانی که این منطق سودآوری پابرجاست، اصلاحها احتمالا کوتاهمدت و درونگروهی خواهند بود، نه ریزشی و فراگیر.
ثبات ورود نقدینگی به بورس
در هفتهای که گذشت میانگین روزانه حجم معاملات در هفته سوم دیماه به ۵۰میلیارد برگه سهم رسید؛ سطحی که نشاندهنده افزایش مشارکت معاملهگران پس از یک دوره نوسان کمرمق است. میانگین ارزش معاملات نیز ۲۱هزارو ۸۰۰میلیارد تومان ثبت شد که از ثبات نقدینگی ورودی در روزهای پرنوسان حکایت دارد. در این هفته ۶/ ۴همت پول حقیقی وارد بازار شد. این جریان ورودی نشان داد که بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران دوباره بازار سهام را بهعنوان مقصد جذاب سرمایه تلقی کردهاند و باوجود هیجان عرضهها در برخی روزها، فشار فروش نتوانست جریان ورود نقدینگی تازه را متوقف کند.
تاثیر نوسان دلار بر رفتار معاملهگران
در بخش مهمی از این هفته، رفتار سهامداران تحتتاثیر توقف رشد دلار قرار گرفت. پس از افت نرخ ارز، بازار در مقطعی با افزایش عرضهها مواجه شد؛ موضوعی که در گزارشهای پیشبینی بورس نیز بارها مورد اشاره قرار گرفته بود. کاهش نرخ دلار سهامداران کوتاهمدت را در موقعیت فروش قرار داد اما از روز یکشنبه شدت عرضهها کاهش یافت و روند فروشندهها روبه آرامش گذاشت.
همانطور که انتظار میرفت، عرضههای سنگین در ابتدای هفته دوام نداشت و معاملات دوشنبه عملا نشان داد که فروشها به پایان رسیده است. در دو روز معاملاتی دوشنبه و سهشنبه تقاضای قابلتوجهی وارد بازار شد و بسیاری از نمادها با صف خرید یا تقاضای پرقدرت روبهرو بودند.
افزایش دوباره عرضهها در پایان هفته
با این حال در روز پایانی هفته، بار دیگر توقف رشد دلار به افزایش عرضهها در بورس منجر شد. معاملهگران کوتاهمدت در این روز ترجیح دادند بخشی از سود کسب شده خود را سیو کنند و همین اقدام فشار فروش را برای چند ساعت بالا برد. با این وجود، جریان کلی نقدینگی ورودی همچنان مثبت باقی ماند.
رشد بورس مهر تایید بر سیاست حذف رانت ارزی
در همین راستا یک کارشناس بازار سرمایه، گفت: رشد اخیر شاخص بورس واکنشی مثبت به تصمیمات اخیر دولت، بهویژه در راستای جمعآوری بساط رانت ناشی از چندنرخی بودن ارز و بهبود شرایط بنگاههاست.
همایون دارابی در گفتوگو با ایرنا، رشد پرشتاب روزهای اخیر شاخص بورس را ناشی از تغییر فاز در سیاستگذاریهای اقتصادی دولت دانست و افزود: شاخص بورس در عمل یک آینه است؛ اگر سیاستهای اقتصادی به نفع بنگاهها تدوین شود، شاخص با رشد خود این سیاستها را تایید میکند. وی اصلیترین عامل مثبت کنونی را تصمیمات اخیر دولت درخصوص مساله ارز چندنرخی و جمع کردن بساط رانت عنوان کرد و یادآورشد: این تصمیم برای بنگاهها خبر خوبی است و به همین دلیل شاهد رشد شاخص هستیم.
این کارشناس بازار سرمایه یادآور شد: در گذشته افت شاخص ناشی از آن بود که بنگاهها باوجود تحمل سختیهای صادرات، مجبور به واگذاری ارز خود با نرخهای نامناسب بودند اما اکنون این تصمیم دولت باعث رشد شاخص شده است.
ابهامات گروههای کلیدی و فشار بر سودآوری
دارابی در پاسخ به این پرسش که آیا روند رشد ادامه خواهد یافت یا خیر، تاکید کرد: بازار در حال تغییر فاز است و باید به دو مساله توجه کرد. نخست اینکه باوجود رشد کلی، ۶۴درصد از نمادها همچنان قرمز بودند که نشاندهنده عرضه از سوی معاملهگران کوتاهمدت و ابهامات باقیمانده در برخی صنایع است.
این کارشناس مهمترین ابهامات را در گروههای خودرویی، دارویی و غذایی دانست و گفت: ابهام اصلی این است که آیا قیمت فروش محصولات این گروهها آزاد شده یا خیر.
دارابی افزود: برای مثال، اگر گروه خودرویی مجبور باشد محصولات خود را با قیمتهای نازل بفروشد در حالی که هزینههایش دو برابر شده است، فشار قابل ملاحظهای به بنگاه وارد خواهد شد و باید رفتهرفته این ابهامات برطرف شود.
چالشهای بودجهای و تاثیر معافیتهای مالیاتی
دارابی با اشاره به مساله لایحه بودجه از دیگر چالشهایی پیش روی بورس، بر اهمیت تمدید معافیتهای مالیاتی، بهویژه معافیت افزایش سرمایه از محل سود انباشت، تاکید کرد. وی اظهار داشت: امیدواریم مجلس شورای اسلامی این معافیتها را تمدید کند و بنگاهها از این منظر دچار هزینه اضافی نشوند؛ بهخصوص در مورد بانکها که ارقام قابلتوجهی را برای افزایش سرمایه در نظر میگیرند.
وی با بیان اینکه درباره پیشبینی رسیدن شاخص به ۵میلیون واحد، باید محتاط بود، گفت: رسیدن به این سطح دشوار است زیرا تحتتاثیر عواملی چون عرضههای اولیه، قیمتگذاری دستوری، نرخ ارز و نرخ بهره بالا قرار دارد.
این کارشناس بازار سرمایه ناترازیها در حوزه انرژی را از دیگر چالشهای تاثیرگذار بر بازار برشمرد و نتیجهگیری کرد: اگر مشکلات مربوط به گروههای خودرویی، بانکی، دارویی و غذایی حل شود، بله، امکان رشد شاخص تا سطوح بالاتر وجود خواهد داشت.
دارابی در پاسخ به تاثیر یکپارچهسازی تالارهای اول و دوم ارزی بر بازار در بلندمدت اظهار داشت: این مسائل تاثیر چندانی بر شرایط بنیادی بازار ندارند. بازار از یکسری مسائل بنیادی پیروی میکند و مسائلی از این دست، تاثیرات قابل ملاحظهای در برابر وزن آن ندارند. ما امیدواریم در تحولات کلان شاهد سیاستهایی باشیم که به نفع بازار باشد.
