جلب مشارکت دانشگاهیان برای عبور از بحران
جهان صنعت – مسعود پزشکیان دیروز راهی وزارت علوم شد؛ نشست تخصصی شورای همکاری دولت و دانشگاه که با موضوع مدیریت بحران آب برگزار شده و ازجمله حاشیههای جالب توجه آن نیز این بود که رییسجمهور در همان دقایق آغازین این نشست با اشاره بهضرورت مدیریت مصرف انرژی تاکید کرد که نیازی بهنشستن با کت در جلسه نیست و بجای کاهش دمای سیستم سرمایشی میتوان با رعایت برخی نکات ساده از مصرف بیشتر انرژی جلوگیری کرد. او سپس در اقدامی نمادین خود پیشگام شد و از حاضران خواست کتهایشان را درآورند.
اما این نشست جنبههای جدیتر فراوانی هم داشت. نشستی با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و جمعی از معاونان و مدیران ارشد این وزارتخانه که در آن ابتدا گزارش آخرین وضعیت آموزش عالی کشور در جریان جنگ اخیر و دوره پساجنگ برنامهریزیهای وزارت علوم برای بازآرایی سیاستهای علم، فناوری و آموزش عالی متناسب با شرایط جدید کشور برنامههای هوشمندسازی آموزش باهدف ارتقای کیفیت و کاهش هزینهها و اقدامات انجامشده در راستای مسالهمحور و ماموریتمحورکردن دانشگاهها ازطریق ایجاد دبیرخانه مدیریت حل کلان مسالهها(محکم) را مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و پزشکیان نیز در ادامه با اشاره بهشرایط پیچیده و چندوجهی کشور گفت: «امروز کشور ما با مجموعهای از چالشها و مسائل در حوزههای مختلف مواجه بوده و طبیعی است که بهترین و مناسبترین بستر برای شناسایی راهکارها تولید دانش مورد نیاز و ارائه راهحلهای اجرایی، نظام آموزش عالی و دانشگاههای کشور باشند.»
رییسجمهور با تاکید بر اینکه صرف برخورداری از دانش برای حل مسائل کشور کافی نیست، گفت: «کشور امروز بیش از هر زمان دیگری بهنخبگانی نیاز دارد که دانش خود را در خدمت رفع مشکلات جامعه قرار دهند.» پزشکیان خطاب بهمدیران آموزش عالی کشور تصریح کرد: «انتظار من از دانشگاهیان این است که هر دانشگاه متناسب با رشتهها و ظرفیتهای علمی خود نسبتبه مسائل و نیازهای جامعه پیرامونی احساس مسوولیت کند. هر دانشگاه در هر شهر و منطقهای که فعالیت میکند باید بتواند بخشی از مسائل آن منطقه را شناسایی کرده و برای حل آنها نقشآفرینی کند. دانشگاه نباید صرفا محل آموزش و انتقال دانش باشد بلکه باید بهنهادی اثرگذار در فرآیند توسعه و حل مسائل کشور تبدیل شود.»
رییسجمهور که معتقد است فشارها و چالشهایی که امروز جامعه با آن مواجه است ساده و تکبعدی نیستند و طبیعتا راهکارهای آن نیز نمیتواند ساده باشد، گفت: «حل این مسائل نیازمند نگاههای چندرشتهای، رویکردهای نوآورانه و حضور فعال نخبگان و دانشگاهیان در عرصه تصمیمسازی و اجراست.» پزشکیان در ادامه با تبیین نسبت میان دولت و دانشگاه در فرآیند حل مسائل کشور گفت: «گاهی دولت مسالهای را بهدانشگاه ارجاع میدهد و انتظار ارائه راهکار دارد اما در مواردی نیز این دانشگاه است که با رصد دقیق محیط مسالهای را شناسایی میکند که ممکن است هنوز در دستور کار دستگاههای اجرایی قرار نگرفته باشد. درچنینشرایطی دانشگاه باید پیشگام ورود بهمساله و ارائه راهحل باشد و نقش راهبری علمی خود را ایفا کند.»
رییسجمهور با انتقاد از توسعه غیرهدفمند برخی مراکز آموزش عالی در سالهای گذشته گفت: «متاسفانه در مقاطعی بدون توجه بهالزامات و زیرساختهای توسعه علمی، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی گسترش یافتند. امروز تعداد قابلتوجهی از مراکز دانشگاهی با خروجی محدود یا فاقد اثربخشی متناسب با ماموریت خود مواجه هستند.
درچنینشرایطی ضروری است نظام ارزیابی و تخصیص منابع بر پایه عملکرد واقعی، خروجیهای علمی، میزان اثرگذاری و تحقق ماموریتها بازطراحی شود.» او با تاکید بر اینکه در همه نظامهای علمی موفق دنیا، منابع برمبنای عملکرد، بهرهوری و نتایج حاصل از فعالیتها تخصیص مییابد نه صرفا براساس حضور یا ساختارهای موجود از وزارت علوم خواست که با بهرهگیری از اختیارات قانونی خود سازوکارهای عادلانه و مبتنی بر شایستگی را در نظام پرداختها و تخصیص منابع مستقر کند. او خواستار مشارکت دادن دانشجویان در حوزههایی نظیر اصلاح الگوهای رفتاری، کاهش مصرف، ارتقای بهرهوری، فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی و سایر عرصههای مورد نیاز کشور شد و با بیان اینکه حل مشکلات کشور از حاشیه و نظارهگری امکانپذیر نیست، تصریح کرد: «نباید در جایگاه تماشاگر و خارج از گود باقی ماند. حل مسائل نیازمند حضور در میدان، پذیرش مسوولیت و اقدام عملی است. بنده نیز این مسوولیت را نه برای کسب مقام و موقعیت بلکه با دغدغه خدمت بهمردم و رفع مشکلات آنانپذیرفتم.» پزشکیان تصریح کرد: «بخشهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، صنعتی، کشاورزی و انرژی همگی ظرفیتهای گستردهای برای نقشآفرینی دانشگاهها دارند. فرصتهای فراوانی برای ایجاد تحول، اصلاح روندها و ارتقای کارآمدی وجود دارد و همه باید در این مسیر بهکشور کمک کنند.» رییسجمهور تاکید کرد: «دانشگاهیان باید در اصلاح نگاههای نادرست، ارتقای سطح آگاهی عمومی و ترویج تحلیلهای علمی و مستند نقشآفرینی کنند. نباید اجازه داد فضای عمومی جامعه تحتتاثیر اطلاعات غیرمستند و برداشتهای فاقد پشتوانه علمی قرار گیرد. حقیقت مستقل از اشخاص است و در زبان علم، حقانیت بر پایه شواهد، استدلال و مستندات تعریف میشود.»
