تکرار یک سناریوی تلخ
پویا اصلباغ- چند روز پیش در حادثهای تلخ، زندگی دختر جوانی به شکل خشونتآمیزی به پایان رسید؛ اتفاقی که یادآور پرونده الهه حسیننژاد بود.
هفتم بهمنماه جاری «ملیکا»، دختر ۲۲ سالهای که پس از خروج از محل کار به طرز مشکوکی ناپدید و تلفن همراهش خاموش شد، چند روز بعد توسط راننده مسافرکش به قتل رسید. این حادثه بار دیگر یاد الهه حسیننژاد را در ذهن جامعه زنده کرد. قتل زنان در سال گذشته براساس برآوردها آمار بالایی داشته و نگرانیهایی درباره امنیت زنان در جامعه ایجاد کرده است.
ابعاد پرونده ملیکا
پدر دختر ۲۲سالهای که اخیرا همانند الهه حسیننژاد توسط راننده مسافربر یک خودرو به قتل رسیده است، جزئیات ربودن، ناپدید شدن و به قتل رسیدن دخترش را تشریح کرد. ملیکا ۲۲ساله عصر هفتم بهمن امسال از متروی جوانمرد قصاب خارج و با سوار شدن به پرایدی راهی خانهشان در قرچک شد اما راننده ۳۸ساله تغییر مسیر داد و با ربودن دختر جوان، او را به قتل رساند و اموالش را سرقت کرد. جسد او چند روز بعد کنار کانال آب در حوالی جاده حسنآباد فشافویه کشف شد. قاتل بعد از ۱۳روز فرار بازداشت شد اما منکر قتل بود. متهم که ۳ فرزند دارد با همسرش درگیری و اختلاف داشت. او در تحقیقات مدعی بود دختر جوان را اشتباهی سوار کرده اما بعد از مشاجره او را پیاده کرده و از سرنوشت آن دختر خبری ندارد اما آثار خون داخل خودرویش و دیگر شواهد موجود در پرونده نشان از قاتل بودن او دارد. ماموران در بررسی سوابق کیفری متهم پیبردند او دارای سوابقی در زمینه سرقت است. پلیس که احتمال میداد او مرتکب سرقت از زنان و دختران مسافر دیگری هم شده باشد، تحقیقات از وی را ادامه داد. بیش از دو هفته است که ملیکای۲۲ ساله در خاک سرد آرمیده و والدین، دو برادر و تنها خواهرش داغ سنگینی بر دلشان مانده است.
پدر داغدیده او در این باره گفت: «ملیکا فرزند چهارم و آخرین فرزندم بود. او گرافیست و درگیر پایاننامهاش بود. چند ماهی بود که بهعنوان طراح و گرافیست در یک شرکت مواد غذایی در حوالی میدان آرژانتین تهران کار میکرد. بیشتر مواقع خودم او را به خانه میبردم و گاهی نیز خودش میآمد. روز حادثه با مترو در ایستگاه جوانمرد قصاب پیاده شد. مسیر خانه ما طوری است که اتوبوس و تاکسی از ساعت ۱۸ عصر به بعد دیگر خدمات ندارد و مردم برای بازگشت مجبور به استفاده از خودروهای شخصی هستند. بارها مردم شهرمان به مسوولان گفته بودند که زمان حضور اتوبوس و تاکسی و سرویسدهی را بیشتر کنند اما این موضوع تاکنون به نتیجه نرسیده است. دخترم آن روز مجبور شده بود سوار خودروی شخصی شود.
ملیکا در مسیر پی برده بود راننده در مسیر اصلی به سمت قرچک نمیرود و به اعتراض او هم توجهی نمیکند. او به دوستش زنگ میزند و حتی برایش لوکیشن میفرستد و میگوید راننده رفتارهای عجیبی دارد. او سپس سعی میکند خودرو را متوقف کند و پیاده شود. دوستش در تماس دوباره با دخترم صدای مشاجره او و راننده را میشنود و بعد دیگر تلفن را جواب نمیدهد. او سپس تلفنی موضوع را به ما اطلاع داد. چند مرتبه به تلفن دخترم زنگ زدم اما جواب نداد و بعد گوشیاش خاموش شد.
خودم را به اداره پلیس شهرستان ری رساندم. ماجرا را اطلاع دادم و برای نجات دخترم کمک خواستم.
دولوکیشن آخر را که دخترم با گوشیاش ارسال کرده بود بررسی کردیم که یکی به سمت یک روستا در اطراف شهر ری بود و دیگری لوکیشن سمت قوچ حصار را نشان میداد. تا صبح آنجا را جستوجو کردیم اما دخترم پیدا نشد. بعد هم پلیس تهران در جریان قرار گرفت و تحقیقات را ادامه دادند. تصور کردیم شاید راننده اموال دخترم را سرقت کرده و او را در جایی رها میکند. امید داشتیم او زنده باشد تا اینکه روز سوم دایی ملیکا به من زنگ زد و گفت در کانال آب حوالی جاده حسنآباد فشافویه یکی از اهالی روستا جسدی را یافته و به پلیس اطلاع داده و جسد در پزشکی قانونی است.
چون مقتول جثهریزی دارد پلیس گمان برده بود مقتول یک نوجوان است. پس پروندههای نوجوانان گمشده را بررسی کرده بودند و سپس با استعلام از پلیس تهران پیبردند دختری ۲۲ ساله گم شده است. به پزشکی قانونی رفتیم و دخترم را شناسایی کردم. به ما گفتند بر اثر خفگی به قتل رسیده است. آثار خراش با کاتر هم زیر گلویش مشخص بود. گویی قاتل قبل از جنایت با کاتر او را تهدید و زخمی کرده بود. قاتل کیف دخترم را شامل کارتهای بانکی، گوشی و مدارک او به همراه زنجیر طلای دور گردنش به سرقت برده بود. هنوز قاتل را ندیدهام. ما از مرجع قضایی میخواهیم قاتل زودتر مجازات و حکمش در ملاعام اجرا شود تا والدین دیگر داغدار فرزندانشان نشوند.»
اعتراف قاتل ملیکا
آثار خراش با کاتر زیر گلویش به چشم میخورد و بر اثر خفگی به قتل رسیده بود. تحقیقات ماموران اداره دهم پلیس آگاهی تهران برای یافتن ردی از راننده قاتل ادامه داشت تا اینکه چند روز پیش او بازداشت و منکر ربودن و قتل دختر جوان شد اما شواهد علیه او بود تا اینکه روز گذشته،متهم لب به اعتراف گشود و گفت: «این دختر جوان را بهعنوان مسافر سوار کردم اما به جای مقصد اصلی قرچک او را به سمت باقرشهر بردم. او وقتی متوجه شد مسیر را تغییر دادم با من جروبحث کرد و خواست توقف کنم. حتی وقتی داشت لوکیشن به فردی میفرستاد. درگیر شدیم و با کاتر خراشی روی گردنش انداختم تا بترسد. سپس او را خفه کردم. بعد اموالش را برداشتم و جسد را صندوق عقب اتومبیل انداختم و در خیابان به راه افتادم تا سر از جاده حسنآباد درآوردم. آنجا جسد را کنار کانال آب انداختم و به خانهام بازگشتم. چند روزی به شهرستان رفتم و بعد دستگیر شدم .با اعترافهای اولیه متهم، تحقیقات از او همچنان ادامه دارد.»
آمار بالای قتل زنان
ششماه نخست امسال قتل و خشونت علیه زنان رشد چشمگیری پیدا کرده است. براساس آمار موجود، دستکم ۱۳۲زن در کشور به قتل رسیدند. اگر بخواهیم بهصورت ماهانه آنها را تفکیک کنیم، باید گفت در فروردینماه سالجاری، ۱۷اردیبهشتماه، ۳۱خردادماه ۲۳تیرماه،۲۳مردادماه و ۲۳ شهریورماه امسال ۱۵زن توسط افراد مختلف و به دلایل گوناگون به قتل رسیدند. در تقسیمبندی استانی، شهرهای تهران، سیستانوبلوچستان، خراسانرضوی، لرستان، مازندران، فارس، خوزستان و اصفهان به نسبت استانهای دیگر موارد بالایی از قتل و خشونت علیه زنان را ثبت کردند. از سوی دیگر آمار خشونت(بهخصوص خشونت خانگی) نیز بهنسبت سالهای گذشته افزایش نسبی داشته است. بنابر یک گزارش غیررسمی حدود ۴۰درصد زنان کشور در ششماه ابتدایی امسال انواع خشونتها اعماز برخورد فیزیکی، جنسی و کلامی را شاهد بودند. از نگاه کارشناسان و مطالعات انجام شده، شکلگیری چنین پدیدهای نشان از بحران عمیقی در بطن جامعه است. طبق باور آنان در مجموع یکسری از عوامل ریشهای، شخصی و اقتصادی این مسائل را شامل میشود.
ضعف قانونی در برابر حمایت از زنان
در حالی که خشونت علیه زنان در کشور بهعنوان یک معضل اجتماعی جدی مطرح بوده، حمایتهای قانونی موجود در این زمینه با چالشهای متعددی مواجه است. اگرچه قوانین مختلفی برای مقابله با خشونت علیه زنان تدوین شده اما اجرای دقیق و جامع این قوانین همچنان با مشکلات زیادی روبهرو است. برای فهم این موضوع چندین قوانین حمایتی از زنان و مشکلات آن را تشریح خواهیم کرد.
قانون حمایت خانواده مصوب۱۳۹۱ بهعنوان یکی از مهمترین قوانین در این حوزه، اقداماتی مانند تشکیل دادگاههای ویژه خانواده و صدور دستور موقت جهت منع تماس یا نزدیک شدن همسر خشن را پیشبینی کرده است. همچنین در قانون مجازات اسلامی به ضرب و جرح، توهین و تهدید علیه زنان اشاره شده که میتواند منجربه مجازاتهایی مانند حبس، شلاق یا جریمه نقدی شود. با این حال بسیاری از زنان بهخاطر ترس از انتقام، خشونت دوباره و حتی حفظ جان خود ناچارا از شکایت خود صرفنظر میکنند.
یکی دیگر از قوانین حمایتی مهم در این زمینه، لایحه منع خشونت علیه زنان بوده که بیش از ۱۰سال است که همچنان به تصویب مجلس نرسیده است. هدف اصلی این لایحه پیشگیری از خشونت علیه زنان، تحکیم مبانی خانواده و حفاظت از آن و ارتقای سطح آگاهی عمومی در زمینه حقوق زنان و مقابله با خشونت است. از جمله اقدامات پیشبینی شده در این لایحه تشکیل کارگروه ملی حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت، تاسیس صندوق حمایت از زنان خشونتدیده و پیشبینی ضمانتهای اجرایی برای مقابله با خشونت علیه زنان است. اگر به مفاد این لایحه دقت کنیم؛ متوجه خواهیم شد که پیشنهاد مطرح شده موارد بسیار خوبی را داراست اما در به تصویب رسیدن آن تعلل زیادی انجام شده که شرایط را برای زنان خشونتدیده دشوار کرده است.
یکی از چالشهای بیان شده در این سازوکار، بحث عفاف و حجاب است. شنیدهها حاکی از آن بوده که این لایحه بهخاطر تندرویها همچنان پشت درهای بهارستان معطل مانده و دچار چالش شده است.
هفته گذشته برخی رسانهها عنوان کردند یکسری از نمایندگان مجلس به علت عدم وجود قوانین مربوط به پوشش و حجاب در این لایحه از به تصویب رساندن آن خودداری میکنند. در واقع موضعگیری تندرویان در بحث پوشش باعث شده که چنین لایحهای در کشور شکل نگیرد. باید گفت گرهزدن هر مسالهای از جمله «حمایت از زنان در برابر خشونت» به مقوله حجاب، عمل اشتباهی است که صورت گرفته است. چنین اقداماتی سبب میشود که برخی افراد با سوءاستفاده از ضعفهای قانونی بهراحتی دست به خشونت بزنند و همین امر موجب شده که امنیت زنان خدشهدار شود.
