تناقض در رسانه ملی
محمدرضا رسولی– مرور شاخصهای متعدد در حوزه جمعیت و فرزندآوری نشانگر آن است که کاهش فرزندآوری به یک الگوی غالب و سبک زندگی در کشور تبدیل شده است.
هرچند کاهش فرزندآوری یک الگوی غالب جهانی است اما نکته حائز اهمیت اینکه روند کاهش باروری در ایران موفق به ثبت سریعترین و بزرگترین رکوردهای کاهش باروری شده است. به باور کارشناسان عوامل مختلفی در کاهش نرخ فرزندآوری در کشور دخیل هستند که میبایست در سطوح مختلف و در سطح کلان و توسط همه دستگاهها مورد رسیدگی و حمایت قرار گیرد.
در این میان تاثیر عوامل فرهنگی در تغییر روند جمعیتی کشور غیرقابل انکار است و در این زمینه صداوسیما بهعنوان یکی از مهمترین ارگانهای جریانساز فرهنگی کشور نقش بسزایی دارد اما شوربختانه کارنامه این نقش اول رسانهای نشاندهنده آن است که در این امر چندان موفق نبوده است. صداوسیما در برنامههای خشک کارشناسی که مخاطبان کمتری دارد، تاکید بر تشکیل خانواده و فرزندآوری میکند اما در سایر برنامههای پرمخاطب که دست بر قضا به روی ذائقه مخاطب اثرگذارند به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر خلاف سیاستهای جمعیتی و در نقطه مقابل تشویق به فرزندآوری عمل میکند. خانوادههای کم جمعیت در فیلمها و سریالها و آگهیهای بازرگانی با زندگی لاکچری و خانههای بزرگ و زندگیهای پرزرق و برق بهعنوان یک الگوی ایدهآل خانواده امروزی و از طرفی دیگر خانوادههای پرجمعیت بهطور معمول ناموفق و با مشکلات و معضلات اجتماعی بسیار بهعنوان نمونهای از خانوادههایی که دچار فقر فرهنگی هستند، به تصویر کشیده میشود. ضمن اینکه در برنامههای سرگرم کننده که با حضور سلبریتیها ساخته میشود، اغلب افراد مشهوری که دعوت میشوند، معمولا نسبت به تشکیل خانواده و امر ازدواج بیاهمیت هستند.
در حالی که این افراد به الگویی که ابعاد مختلف زندگی آنها روی ضمیر ناخودآگاه عموم جامعه بهویژه نسل جوان تاثیرگذار است، تبدیل شدهاند. این چنین است که در شرایط کنونی، زوجهای جوان با داشتن بیش از یک فرزند، مورد سرزنش اطرافیان قرار میگیرند و به نوعی اگر حتی علاقهای به فرزندآوری هم داشته باشند، هیچ اقدامی در این زمینه انجام نمیدهند تا مبادا از سوی آنان مورد انتقاد قرار بگیرند.
چکیده کلام اینکه کاهش جمعیت و فرزندآوری یک تهدید جدی برای کشور محسوب شود و حل آن مستلزم یک اقدام چندبعدی فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است. بر این اساس با توجه به تاثیر غیرقابل انکار رسانه ملی بر فرهنگ جامعه، لازم و ضروری است. رسانه ملی با تغییر رویکرد، از تمام ظرفیت بالقوه خود در جهت اصلاح سبک زندگی و تغییر نگرش نسبت به ازدواج و فرزندآوری استفاده کند تا شاید از این طریق بتوان تا حدودی کشور را از بنبست سقوط جمعیتی نجات داد.
