تصمیم معقول شورای رهبری
جهان صنعت – مسعود پزشکیان، رییس جمهور که حالا نهتنها بهعنوان رییس قوه مجریه، بالاترین مقام اجرایی مملکت است و بهواسطه عضویتش در شورای موقت رهبری، ظاهرا مسوولیت اداره جنگ را نیز دوشادوش دو عضو دیگر این شورا برعهده دارد، روز گذشته در پیامی ویدئویی از کشورهای همسایه پوزش خواست و به نیروهای مسلح دستور داد که دیگر به این کشورها حمله نکنند؛ دستوری که اگرچه پزشکیان بر پشتوانه حقوقی آنکه همان مصوبه شورای موقت رهبری باشد، تاکید کرد اما با واکنشهایی مواجه شد که چندان نشانی از همسویی نداشتند.
بر این اساس در حالی که بلافاصله پس از انتشار این پیام ویدئویی پزشکیان، تندروهای فعال در فضای مجازی که خود را «ارزشی» معرفی میکنند، بهشدت به پزشکیان تاختند، در ادامه برخی مقامها و نهادهای رسمی نظامی نیز با لحن و موضعی بهنسبت آرامتر، سخنان رییسجمهور را زیرسوال بردند. مواضعی که بهویژه در این روزها که آتش جنگ هرروز در گوشهای از مملکت زبانه میکشد، به هیچ عنوان پیام معقولی را به آن سوی جبهههای جنگ در وانشگتن و تلآویو مخابره نمیکند.
پیام ویدئویی پزشکیان؛ پوزش از همسایگان، توقف حملات
مسعود پزشکیان که در پیام تلویزیونی روز گذشته خود، پیش از ورود به موضوع اصلی، از همگان خواست تا «همه اختلافات و نگرانیها و دلخوریهایی را که از هم داریم، کنار بگذاریم و از خاک سرزمین خود دفاع کنیم تا ایران را سربلند از این بحران بیرون بکشیم»، تصریح کرد: «از هر کسی که ایرانی است و از هر کسی که در ایران زندگی میکند، بدون توجه به اینکه چه مذهبی دارد، چه وضعیتی دارد و چه ظاهری دارد، میخواهم که حضورشان را برای دفاع از تمامیت خاک ایران نشان دهند.»
او پس از تاکید بر «قدردانی از مردم بزرگوار ایران»، بهسراغ موضوع اصلی رفت و با بیان اینکه «شورای موقت رهبری دیروز تصویب کرد که دیگر به کشورهای همسایه حمله نشود»، خاطرنشان کرد: «دیگر موشکی به این کشورها شلیک نمیشود؛ مگر از مبدا آن کشورها حملهای به ایران شود.»
پزشکیان در بخش دیگر سخنانش به اظهارات اخیر دونالد ترامپ که خواستار تسلیم بیقید و شرط مسوولان ارشد جمهوری اسلامی شده بود نیز پاسخ داد و گفت: «باید به گور ببرند این خواب را که بدون قید و شرط بخواهیم تسلیم شویم.» او سپس بار دیگر به موضوع اصلی این پیام ویدئویی بازگشت و با تاکید بر اینکه «طبیعتا دشمنان حق ندارند حق ایران ما را نادیده بگیرند»، خاطرنشان کرد: «از کشورهای همسایه که مورد حمله قرار گرفتند از طرف ایران، از طرف خودم عذرخواهی میکنم.»
پزشکیان که در ادامه سعی داشت با اشاره به آنچه در یک هفته نخست حملات آمریکا و اسرائیل به خاک ایران رقم خورد، توضیح دهد که چرا در این مدت شاهد حملاتی به برخی کشورهای همسایه بودیم، در این رابطه گفت: «نیروهای مسلح ما که قهرمانانی هستند که جان و زندگی خود را کف دستشان گذاشتند تا از تمامیت ارضی دفاع کنند، وقتی فرماندهان نبودند، آتش به اختیار تمام اقداماتی را که لازم بود، انجام دادند و با عزت و قدرت از سرزمین ما دفاع کردند.»
او سپس تصریح کرد: «ما قصد تجاوز به کشورهای همسایه را نداریم؛ همانگونه که بارها و بارها گفتهام آنان برادران ما هستند، ما با این عزیزان در منطقه باید دست به دست هم بدهیم و صلح و آرامش را برقرار کنیم. فکر میکنم باید موضوع را با دیپلماسی حل کنیم نه با دعوا کردن با کشورهای همسایه و به مشکل رسیدن.»
پزشکیان در بخش پایانی این پیام ویدئویی نیز تلویحا به تحرکاتی که ظاهرا در روزهای گذشته در برخی مناطق مرزی غرب کشور در حال رقم خوردن است، اشاره کرد و گفت: «به یکسری از گروهها یا جناحها در کشورهایی که در فکر این هستند از این فرصت بخواهند استفاده کرده و به خاک ما حمله کنند، این پیام را میدهم که بهتر است بازیچه دست امپریالیسم نشوند.»
او تصریح کرد: «ممکن است ما با هم اختلاف و از هم گلایههایی داشته باشیم ولی الان که اسرائیل نسلکشی و آمریکا قلدری میکند و حضورشان رنگ بیعزتی و بیغیرتی به همراه دارد (این گروهها مراقب باشند که) بازیچه دست استعمارگران و نسلکشان نشوند.»
پزشکیان در پایان گفت: «این امر برای کسانی که تصور میکنند آزادی و عزت خودشان را در کنار روباهها و دروغگویان بهدست میآورند، بسیار بد است. اگر ما اختلافی داریم، بهتر است باهم بشینیم و «مشکلات» را حل کنیم اما بازیچه اسرائیل و آمریکا نشویم.»
واکنش نیروهای مسلح به پیام ویدئویی پزشکیان
هنوز اما دقایقی از انتشار پیام ویدئویی پزشکیان نگذشته بود که تندروهای اصولگرا به این سخنان واکنش نشان داده و در شبکههای اجتماعی به پزشکیان تاختند. با این همه اما اتفاق مهمتر کمی بعد رقم خورد؛ زمانی که برخی مقامها و نهادهای ارشد نظامی در موضعگیریهای رسمی و علنی خود علیه آنچه پزشکیان مطرح کرده بود، اعلام موضع کردند. چنانکه قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا با انتشار اطلاعیهای ضمن تاکید بر اینکه نیروهای مسلح اساسا هیچ تعرضی به همسایگان نکردهاند، تاکید کرد که قرار نیست شاهد تغییری در مسیر عملیات نظامی نیروهای مسلح باشیم.
در متن این اطلاعیه مختصر و صریح آمده است: «پیرو فرمایشات ریاست محترم جمهوری، نیروهای مسلح برای چندمین بار اعلام میکنند منافع و حاکمیت ملی کشورهای همسایه را محترم میشمارند و تاکنون نیز هیچ تعرضی به آنها نداشتهاند لیکن در تداوم اقدامات هجومی قبلی، تمام پایگاههای نظامی و منافع آمریکای جنایتکار و رژیم جعلی صهیونیستی در زمین، دریا و فضا در منطقه بهعنوان هدف اصلی زیر ضربات کوبنده و سهمگین نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت.»
همزمان سردار ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح نیز ضمن تاکید بر اینکه نیروهای مسلح به کشورهای همسایه آسیب نمیزنند، تصریح کرد که «ضربات ما به آمریکا و صهیونیستها ادامه دارد.»
این مقام ارشد نظامی اعلام کرد: «از روز اول تجاوز آمریکای جنایتکار و رژیم کودککش صهیونیستی تاکنون همانطور که قبلا اعلام کرده بودیم که هرجا مبدا تجاوز علیه ما قرار بگیرد، بهعنوان هدف مشروع ما خواهد بود، تمام پایگاههایی را که بهعنوان مبدا تجاوز علیه جمهوری اسلامی بود و توسط آمریکای جنایتکار مورد استفاده قرار میگرفت، مورد هدف قرار دادیم ولی همه تلاشمان بر این بود که به کشورهای همسایه عزیزمان، همسایه مسلمانمان آسیبی وارد نشود، به حاکمیت ملی آنها تجاوز نشود و حسن همجواری ادامه داشته باشد و همچنان نیز بر این اصل پایبند هستیم.»
سردار شکارچی با تاکید بر اینکه تاکنون هم کشورهایی را که فضا و زمین در اختیار آمریکاییها برای تجاوز به ما قرار ندادند، مورد اصابت قرار ندادیم، تصریح کرد: «ما در مقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی به هیچ عنوان کوتاه نیامدهایم و نخواهیم آمد.»
سخنگوی ارشد نیروهای مسلح همچنین خاطرنشان کرد: «همانطورکه تا الان قدرتمندانه ضربات کوبندهای را بر پیکره آنها وارد کردیم، این ضربات تداوم خواهد داشت و مسوولان کشور از جمله رییسجمهور محترم نیز چنین نظری دارند.»
تحلیل علی صوفی درباره نزاع بر سر پیام ویدئویی پزشکیان
مخاطب اصلی این پیام ویدئویی رهبران کشورهای همسایه بودند. اما دستکم تا زمان نگارش این گزارش در حوالی غروب شنبه، شاهد واکنشی ازسوی این کشورها نبودیم و درعوض چنانکه اشاره شد این مقامها و نهادهای نظامی بودند که بهسرعت به پوزشخواهی پزشکیان واکنش نشان دادند. اتفاقی که دستکم به باور برخی ناظران، بخشی ناشی از نوع انتشار این پیام است.
صوفی که در این رابطه با «جهانصنعت» به گفتوگو پرداخته، میگوید: «بهطور کلی به نظر میرسد دشمنان در تلاش برای ایجاد فضایی علیه جمهوری اسلامی در کشورهای همسایه بودند که شاید مهمترین مصداق آن هم همان ماجرای پهپادی بود که در جمهوری آذربایجان منفجر شد و بهرغم تکذیب تهران، آقایان در باکو نپذیرفتند.»
او همچنین با اشاره به نوع ارسال پیام پوزشخواهی پزشکیان گفت: «باید توجه کنیم که آقای پزشکیان شخصا به این نتیجه نرسیده بلکه در شورای موقت رهبری به این نتیجه رسیده بودند که بهتر است در مقطع کنونی، چنین پیامی مخابره شود. اما شیوه اعلام این پیام، به نظرم چندان اصولی نبود.»
او توضیح داد: «در واقع انتظار میرفت پیام و دستوری با این میزان از اهمیت به شکل مکتوب و در قالب یک مصوبه رسمی صادر شود تا از پشتوانه حقوقی قدرتمندتری برخوردار باشد.
همچنین باتوجه به اینکه مخاطب اصلی پیام، رهبران و پایتختهای همسایه بودند، باید آقای پزشکیان بهعنوان رییسجمهور و عضو شورای موقت رهبری، این دستور را رسما به وزیر امور خارجه ابلاغ میکرد تا بهشکلی کاملا دیپلماتیک و رسمی تقدیم کشورهای همسایه شود.»
جایگاه نمادین شورای رهبری نزد نیروهای مسلح
صوفی در عین حال با تاکید بر اینکه «نفس این تصمیم درست بود و حرفی هم که مطرح شد، حرف معقولی بود»، گفت: «حرف آقای پزشکیان این است که ما به هیچ عنوان قصد تجاوز به کشورهای همسایه را نداریم مگر اینکه از آن کشور به کشور ما حمله شود.»
او که علاوهبر سالها فعالیت در قامت استاندار چند استان کشور، چند صباحی در دولت اصلاحات بهعنوان یکی از اعضای هیات وزیران نیز فعالیت کرده، در پاسخ به پرسش دیگر «جهانصنعت» درخصوص واکنشهایی که به تعبیر «آتش به اختیار» انجام شده، گفت: «ظاهرا نظر نیروهای مسلح این است که حملات یک هفته گذشته، آتش به اختیار نبوده بلکه تصمیم قبلی بوده که ازسوی رهبر شهیدمان اتخاذ شده بود و در این مدت نیز اجرا شد.»
او در عین حال تصریح کرد: «به هر حال تمام نیروهای مسلح خودشان را به اصطلاح آتش به اختیار میدانند و ظاهرا شورای رهبری را هم بهعنوان فرمانده کل قوا نمیشناسند.»
او در پاسخ به پرسشی دیگر درباره عملکرد شورای موقت رهبری در یک هفته گذشته گفت: «واقعیت این است که این شورا به شکل نمادین کار کرد و هیچ تصمیم تعیینکنندهای نگرفت. مگر همین تصمیم اخیر که آن هم بهخاطر این شیوه اعلام و سایر مسائل، تا این میزان بازتاب و سروصدا به همراه داشت.»
