ترکش جنگ بر بورسهای جهان
جهان صنعت– با گسترش درگیریها میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران بازارهای مالی جهان در نخستین واکنشها دچار نوسان شدند. همزمان با ارزیابی سرمایهگذاران از پیامدهای احتمالی اختلال در عرضه انرژی شاخصهای سهام در ساعات ابتدایی معاملات روزگذشته کاهش یافتند و سپس بخشی از زیانها جبران شد.
در نیویورک شاخص S&P 500 پس از افت آغازین تا میانه روز بهمحدوده مثبت بازگشت و درنهایت بدون تغییر محسوس بسته شد. شاخص نزدک نیز با رشد ۴/۰درصدی روز را بهپایان رساند؛ رشدی که تا حدی ناشی از بازگشت برخی سهام فناوری بود که پیشتر تحت فشار قرار داشتند. ایندرحالی است که بازارهای اروپا و آسیا پیشتر واکنش تندتری نشان داده بودند؛ شاخص Stoxx Europe 600 حدود ۷/۱درصد افت کرد و شاخص هنگسنگ هنگکنگ بیش از ۲درصد کاهش یافت.
در سالهای اخیر بازارهای مالی آمریکا تاحد زیادی تحولات ژئوپلیتیک را نادیده گرفته بودند زیرا درگیریها اثر مستقیم و پایداری بر سودآوری شرکتهای بزرگ بورسی نداشت. حتی دومداخله نظامی پیشین آمریکا(بازداشت نیکولاس مادورو در ونزوئلا و بمباران تاسیسات هستهای ایران) تاثیر قابلتوجهی بر بازارها نگذاشتند. بااینحال شرایط کنونی از منظر زمانی حساستر تلقی میشود.
تغییر ساختار بازار و افزایش نوسانات
در سال۲۰۲۶ وزن و سلطه شرکتهای فناوری در بازارسهام کاهش یافته و نگرانیهایی درباره هوشمصنوعی مطرح شده است. درمقابل صنایع و شرکتهای انرژی که پیوند مستقیمتری با اقتصاد جهانی و رویدادهای ژئوپلیتیک دارند نقش پررنگتری یافتند. برخی تحلیلگران معتقدند همین جابهجایی بازار را دربرابر شوکهای مرتبط با جنگ ایران آسیبپذیرتر کرده است. درهمینحال سرمایهگذاران بهداراییهای امن پناه بردند. قیمت طلا که بهعنوان پناهگاه امن شناخته میشود پساز جهش اولیه دورقمی درنهایت با افزایشی حدود یکدرصدی در محدوده ۵هزارو۳۳۳دلار بهازای هراونس بسته شد. در بازار ارز نیز موجی از خرید اضطراری دلار شکل گرفت. شاخص دلار در برابر سبدی از ارزهای اصلی حدود یکدرصد افزایش یافت که بالاترین سطح آن در بیش از یکماه اخیر محسوب میشود. اینافزایش ارزهای منطقهای ازجمله ین ژاپن را دربرابر دلار تضعیف کرد. پساز کاهش تردد کشتیها در تنگه هرمز بیشترین اثر فوری در بازار انرژی مشاهده شد. قیمت نفتخام بینالمللی در آغاز معاملات تا بیش از ۸۰دلار درهربشکه پیش رفت. بازار گاز طبیعی اروپا واکنش شدیدتری داشت. قراردادهای آتی گاز طبیعی با جهشی حدود ۵۰درصدی روبهرو شدند زیرا بخش قابلتوجهی از گاز طبیعی مایع جهان عمدتا از قطر ازطریق تنگه هرمز حمل میشود. شرکت دولتی انرژی قطر نیز اعلام کرد پساز حملات نظامی بهدوتاسیسات خود تولید گاز طبیعی مایع و محصولات مرتبط را متوقف کرده است.
در اینمیان ائتلاف اوپکپلاس اعلام کرد قصد دارد در ماه آینده تولید نفت را برای حمایت از ثبات بازار افزایش دهد.
بازندگان و برندگان بازار
افزایش قیمت نفتوگاز بهطور معمول بهضرر بسیاری از شرکتهاست زیرا انرژی یکی از هزینههای اصلی تولید و حملونقل محسوب میشود. درصورت تداوم اختلال در بازار نفت شرکتهایی با وابستگی بالا بهسوخت مانند خطوط هوایی آسیبپذیر خواهند بود.
سهام شرکتهای مسافرتی و گردشگری روز دوشنبه افت چشمگیری را تجربه کردند. سهام شرکتهای هواپیمایی آمریکا بیش از ۲درصد کاهش یافت. سهام شرکتهای کشتیرانی تفریحی بیش از ۷درصد سقوط کرد. در اروپا سهم مالک بریتیش ایرویز بیش از ۵درصد افت کرد و شرکت گردشگری آلمانی بیش از ۹درصد کاهش یافت.
درمقابل شرکتهای نفتی که پیشتر نیز از افزایش قیمت نفت منتفع شده بودند انتظار میرود از اینوضعیت سود ببرند. برخی تحلیلگران بر اینباورند که شوک اخیر میتواند بهجابهجایی سرمایه از سهام فناوری بهسایر بخشهای بازار دامن بزند.
بازگشت نگرانیهای تورمی
افزایش قیمت انرژی میتواند نگرانیها درباره بازگشت موج تورمی در اقتصادهای پیشرفته را احیا کند؛ عاملی که بهافزایش نرخهای بهره منجر میشود. بازده اوراق قرضه دولتی در آمریکا و اروپا افزایش یافت. بازده اوراق دهساله خزانهداری آمریکا حدود ۱/۰واحددرصد افزایش یافت و به۵/۴درصد رسید.
بااینحال اثر کلی شوک بر بازار گستردهتر نسبتا محدود باقی ماند. از آنجاکه اینبحران ریسکهایی برای رشد اقتصاد جهانی ایجاد میکند ممکن است انتظارات برای کاهش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی در صورت آسیب اقتصادی تقویت شود اما در مقطع فعلی نگرانیهای تورمی در اولویت سرمایهگذاران قرار گرفته و احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرالرزرو طی هفته گذشته کاهش یافته است.
در سال گذشته استراتژی خرید در کف برای بسیاری از سرمایهگذاران سودآور بوده بهاین معنا که افتهای بازار سریع جبران شدند. بااینحال برخی تحلیلگران هشدار میدهند که درگیری با ایران میتواند دورهای طولانیتر از نااطمینانی ایجاد کند زیرا مسیر کاهش تنش بهروشنی مشخص نیست.
به اعتقاد برخی کارشناسان درحالحاضر توصیه بهخرید فوری در زمان افت قیمتها جذابیت ریسک بازدهی کافی ندارد و ممکن است بازار طی روزهای آینده با افت بیشتری مواجه شود هرچند در مقطعی فرصت ورود مجدد فراهم خواهد شد.
