تجارت خارجی در برزخ

ابزار و تجهیزات به کار گرفته در جنگ‌های امروز بسیار ویران‌کننده هستند و ژرفا و شدت ویرانی که به‌بار می‌آورند عمیق و گسترده است. در جنگ ۴۰‌روزه ایران با آمریکا و اسرائیل سلاح‌هایی به‌کار گرفته شدند که موثر و راسخ بودند. این ویرانی گاه در ساختار مادی اقتصاد و زندگی شهروندان نمود دارد و برخی نیز ساختار روانی جامعه را ویران می‌کند. تجربه نشان داده هرگاه یکی از بخش‌های جامعه بر اثر جنگ ویران می‌شوند داستان به درازا می‌کشد و پیامدهای جنگ به‌طور آرام و زیرپوستی و در جاهای گوناگون خود را نشان می‌دهند و شرایط زندگی و کسب‌و‌کار را به هم می‌زند. به طورمثال داستان جنگ ۴۰‌روزه را می‌توان در بخش‌های گوناگون بررسی کرد. یکی از متغیرهایی که در این جنگ آسیب دید بسته شدن رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری و نفت و فرآورده‌های نفت و گازوئیل و دیگر ماده‌های پتروشیمی و نیز فولاد بوده و هست.

برخی خبرها و گزارش‌ها نشان می‌دهد محاصره بندرهای ایران از سوی آمریکا برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه که گفته می‌شد تجارت خارجی را اندکی با ریسک و خطر روبه‌رو می‌کند با پیامدهای پرشمار و زنجیره‌ای روبه‌رو و چیزی که جایگزین سازمان پیشین شده بسیار ناکارآمد و متضمن انجام فعالیت‌های قابل اعتنایی است که تازه همه این فعالیت‌ها ممکن نیست. حمل‌ونقل دریایی محاصره‌شده جمهوری اسلامی در وضعیت فعلی یکی از بدترین وضعیت‌هاست به‌طوری که فعالان صنعتی و بازرگانی و نیز بخش تولید اکنون برای انتقال کالا به کشور ناگزیرند راه جاده‌ای پر‌پیچ‌و‌خم را پشت سر بگذارند به‌طور مثال گفته می‌شود بندرکراچی در پاکستان یا بندر گوادر که قرار است جایگزین بندرهای مستقر در دوبی شوند هزینه‌های سرباری را برای حمل کالا به داخل و بازارهای مصرف تحمیل می‌کند. این رخداد می‌تواند قیمت تمام‌شده واردات را بیش از این کند که هست و این موضوع بر دوش مصرف‌کننده می‌افتد. برای کالاهای صادراتی نیز چنین وضعیتی استیلا یافته است؛ بودن ضعف‌های فنی و نیز زیرساخت‌های ناکافی در بندرهای پاکستان و نیز ظرفیت‌های پایین در بندرهای شمالی که آنها نیز ناتوانی تاریخی و اقتصادی و زیرساختی خود را دارند و جابه‌جایی کالا به کالا را تجربه نکرده و بر ابعاد ناکارآمدی تجارت خارجی  می‌افزایند. از سوی دیگر با توجه به اینکه امارات یکی از مراکز تامین و تجهیز کالا و دلار برای ایران بود حالا با ازدست رفتن این مرکز برگشت دلارهای صادراتی داستان تازه‌ای پیدا می‌کند.

از دست رفتن اعتماد میان بازرگانان ایرانی با طرف‌های خارجی به دلایل گوناگون از دیگر آسیب‌های جدی در تجارت خارجی است که به آرامی پیامدهای منفی خود را بر زندگی و کسب‌وکار شهروندان می‌گذارد. بدترین بخش ماجرا این است که صادرات نفت و گاز ایران از تعادل قبلی خارج شده و در سنگلاخ افتاده و عرضه و تقاضای ارز را به هم خواهد زد. بهتر است جنگ تمام شود تا وضعیت بدتر از این نشود.