بورس و پیشخورکردن تنشها
حسین مریدسادات – بازار سرمایه ایران در روزهای اخیر آمیزهای از پیچیدگیهای سیاسی و اقتصادی را به نمایش گذاشته است. از یکسو تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و فضای ابهامآلودی که بر معادلات منطقهای سایه افکنده، بازار را در وضعیت آسیبپذیری قرار داده و از سوی دیگر جذابیتهای ذاتی و بنیادین بازار که ریشه در عملکرد مطلوب شرکتها و فاصله معنادار آن با سایر بازارهای موازی دارد، سرمایهگذاران را همچنان امیدوار نگه داشته است. یکی از کلیدیترین موضوعاتی که در شرایط فعلی میتواند راهگشای فعالان بازار باشد، بحث جاماندگی شاخص بورس نسبت به سایر بازارهای مالی است. دلار در روزهای گذشته با قیمتی در محدوده ۱۹۰هزارتومان معامله میشود و این عدد، نشاندهنده فاصله قابلتوجه ارزش بازار با ارزش ذاتی آن است. به عبارت دیگر با وجود رشد قیمتها در بازارهای موازی، شاخص بورس متناسب با آن افزایش نیافته و این خود بهتنهایی، یک فرصت مهم برای سرمایهگذاری محسوب میشود. در کنار این موضوع، انتشار صورتهای مالی شرکتها نشان میدهد که بسیاری از نهادها عملکرد قابلقبولی را به ثبت رساندهاند. این عملکرد مطلوب، طبیعتا واکنش مثبت بازار را در پی خواهد داشت و یکی از عواملی است که باوجود تمام ریسکهای موجود، تقاضا را در تابلو حفظ کرده است. با وجود تمام نکات مثبت ذکرشده، مهمترین عاملی که در حال حاضر مانع از شکلگیری روند صعودی پایدار در بازار شده، فضای بلاتکلیفی سیاسی است. بازار پس از رشد قابلتوجهی که در هفتههای اخیر تجربه کرد بهطور طبیعی وارد فاز اصلاحی شده است اما این اصلاح، به معنای پایان مسیر صعودی نیست و چنانچه ریسکهای سیاسی کاهش یابد، بازار پتانسیل بازگشت به روند صعودی را خواهد داشت. نکته تاملبرانگیز در شرایط فعلی، عادتپذیری بازار نسبت به تنشهای سیاسی است. ما از اسفندماه سال گذشته با موج جدیدی از ریسکهای سیاسی مواجه بودهایم و بازار در ابتدا واکنش نسبتا شدیدی نشان داد، اما به تدریج به این فضا عادت کرده است. تجربه نشان میدهد تا زمانی که تقابل نظامی گستردهای شکل نگیرد، بازار احتمالا مسیر خود را پیدا خواهد کرد و میتواند با تکیه بر عوامل بنیادین، روند صعودی خود را ادامه دهد. با وجود خوشبینی نسبی درباره آینده بازار نمیتوان از تاثیر مخرب جنگ و تقابل نظامی گسترده بر بازار سرمایه چشم پوشید. در صورتی که تنشها از سطح فعلی فراتر رفته و درگیری نظامی همهجانبهای شکل بگیرد، بازار سرمایه بدون تردید با فشار فروش سنگینی مواجه خواهد شد. برآوردها حاکی از آن است که در چنین سناریویی، اصلاحی در محدوده ۲۰ تا ۲۶درصدی برای شاخص بورس قابل پیشبینی خواهد بود. هرچند امیدواریم که چنین اتفاقی رخ ندهد اما سرمایهگذاران هوشمند باید برای تمام سناریوها برنامه داشته باشند. بازار سرمایه در شرایط کنونی، پیچیدهترین دوران خود را تجربه میکند. از یک سو جاماندگی بورس نسبت به سایر بازارها، عملکرد مطلوب شرکتها و عادتپذیری بازار نسبت به تنشها، عواملی هستند که میتوانند بهعنوان محرکهای صعودی عمل کنند. از سوی دیگر بلاتکلیفی سیاسی و احتمال تشدید تنشها، تهدیدهای جدی برای بازار محسوب میشوند. در نهایت آنچه میتواند سرمایهگذاران را در این شرایط یاری کند، مدیریت هوشمندانه ریسک، پرهیز از تصمیمات هیجانی و نگاه بلندمدت به بازار سرمایه است. بازار بورس همواره بهعنوان بازاری پویا و پیشرو، در صورت کاهش ریسکهای سیاسی، یکی از بهترین گزینههای سرمایهگذاری در اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.
کارشناس بازار سرمایه
