بورس در نقطه تصمیم
جهان صنعت – معاملات روز گذشته بورس در حالی بهپایان رسید که کاهش نسبی ریسکهای سیاسی و افت محدود نرخ دلار فضای دادوستدها را آرامتر کرد و درنهایت ۶۶درصد از نمادهای بازار با بازدهی مثبت در نخستینروز هفته بهکار خود پایان دادند.
معاملات بازارسرمایه روز گذشته در فضایی آرامتر نسبتبه روزهای گذشته دنبال شد. انتشار اخباری درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات و کاهش تنشهای نظامی توقف حملات آمریکا هب ایران تا حدی انتظارات فعالان اقتصادی را تغییر داد و بر روند سایر بازارها نیز اثر گذاشت.
همزمان با افت نسبی قیمت دلار و عقبنشینی طلا بخشی از نقدینگی بهسمت بورس حرکت کرد. هرچند این جریان پول برای شکلگیری یک موج صعودی قدرتمند کافی نبود اما توانست از شدت عرضهها بکاهد و معاملات را در مسیر متعادلتری قرار دهد.
انصراف شاخص کل از اوج
شاخص کل بورس در روز گذشته با افزایش ۱۰هزارو۴۳۲ واحدی معادل ۲۱/۰درصد در ارتفاع ۴میلیونو۸۹۴هزارو۴۳۴واحد قرار گرفت. این در حالی بود که در نخستین دقایق آغاز معاملات روزانه شاخص کل بورس تا ارتفاع ۴میلیونو۹۱۹هزارواحد بالا رفته بود اما بهتدریج از اوج روزانه انصراف داد.
در سوی دیگر بازار شاخص هموزن عملکرد مطلوبتری بهثبت رساند و با رشد هفتهزارو۸۵۴واحدی معادل ۵۸/۰درصد بهسطح یکمیلیونو۳۶۳هزارو۹۱۹ واحد رسید. بر این اساس پیداست که همچنان سهام کوچکتر و متوسط بازار از اقبال بیشتری برخوردار هستند هرچند فضای عمومی معاملات همچنان با احتیاط همراه است.
افزایش ارزش معاملات خرد
در جریان معاملات روز گذشته حجم دادوستد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به۳۳میلیاردبرگه سهم رسید و ارزش معاملات خرد نیز ۲۳هزارو۶۸۴میلیاردتومان ثبت شد. با وجود این ثبت ورود ۲۶۵میلیاردتومان پول حقیقی بهبازار نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران همچنان نسبتبه بهبود شرایط و تداوم روند متعادل معاملات خوشبین هستند و ترجیح دادند بخشی از سرمایه خود را دوباره وارد بازارسهام کنند.
چشمانداز بازار؛ همچنان وابسته بهمتغیرهای سیاسی
رفتار بورس در معاملات روز گذشته بیش از آنکه حاصل بهبود بنیادین متغیرهای اقتصادی باشد تحت تاثیر کاهش موقت ریسکهای سیاسی و تغییر انتظارات معاملهگران قرار داشت. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بازارسرمایه ایران نسبتبه اخبار سیاسی واکنش بسیار سریعی نشان میدهد اما ماندگاری این واکنشها بهتثبیت شرایط بستگی دارد. بههمین دلیل مثبتشدن فضای معاملات روز گذشته را نمیتوان بهمعنای آغاز یک روند صعودی پایدار تلقی کرد بلکه باید آن را نشانهای از افزایش موقت امید درمیان فعالان بازار دانست.
کاهش نسبی قیمت دلار یکی از مهمترین متغیرهایی بود که جریان نقدینگی را تا حدودی تغییر داد. در هفتههای اخیر بخش قابلتوجهی از سرمایههای خرد بهدلیل نگرانی از افزایش تنشهای سیاسی بهسمت بازار ارز و صندوقهای طلا حرکت کرده بود. اکنون که از شدت این نگرانیها تا حدی کاسته شده بخشی از این منابع دوباره بهسمت بورس بازگشته است. البته حجم این جابهجایی هنوز آنقدر بزرگ نیست که بتوان از تغییر کامل مسیر نقدینگی سخن گفت و سرمایهگذاران همچنان با احتیاط تصمیمگیری میکنند.
نکته مهم دیگر اختلاف عملکرد شاخص کل و شاخص هموزن است. رشد بیشتر شاخص هموزن نسبتبه شاخص کل نشان میدهد که همچنان بخش عمده تقاضا بهسمت شرکتهای کوچک و متوسط متمایل است. این موضوع معمولا زمانی رخ میدهد که سرمایهگذاران نسبتبه آینده شرکتهای بزرگ صادراتمحور اطمینان کامل ندارند و ترجیح میدهند سرمایه خود را میان نمادهایی توزیع کنند که وابستگی کمتری بهنرخ ارز یا تحولات بینالمللی دارند. تداوم این وضعیت میتواند بهمعنای ادامه چرخش نقدینگی میان صنایع مختلف باشد و نه آغاز یک موج فراگیر صعودی.
بازگشایی مثبت نماد شپنا نیز نقش مهمی در سبز ماندن شاخص کل داشت. با این حال اتکای شاخص بهعملکرد چند نماد بزرگ همواره یکی از نقاط ضعف بازار محسوب میشود. زمانی میتوان از قدرت واقعی بورس سخن گفت که رشد شاخص کل با افزایش همزمان ارزش معاملات ورود قابلتوجه پول حقیقی و مشارکت گسترده اغلب صنایع همراه باشد. درغیراینصورت مثبتبودن شاخص کل بهتنهایی نمیتواند تصویر دقیقی از وضعیت کلی بازار ارائه دهد.
از سوی دیگر سرانه فروش بالاتر از سرانه خرید حقیقیها نشان میدهد که احتیاط همچنان بر رفتار معاملهگران سایه انداخته است. بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح میدهند درهرموج صعودی کوتاهمدت بخشی از دارایی خود را نقد کنند و منتظر روشنترشدن چشمانداز سیاسی و اقتصادی بمانند. این رفتار بیانگر آن است که اعتماد ازدسترفته بازار هنوز بهطور کامل بازسازی نشده و سرمایهگذاران برای پذیرش ریسکهای جدید بهمحرکهای قویتری نیاز دارند.
ورود پول حقیقی نیز اگرچه از منظر روانی اتفاق مثبتی محسوب میشود اما در مقایسه با ارزش معاملات بازار رقم بزرگی نیست. در دورههایی که بورس وارد روندهای صعودی قدرتمند شده معمولا شاهد ورود چندهزارمیلیاردتومان پول حقیقی در مدت کوتاه بودیم. بنابراین برای تایید تغییر روند لازم است ورود سرمایههای خرد در روزهای آینده نیز ادامه پیدا کند و ارزش معاملات در سطوح بالاتری تثبیت شود.
فاکتورهای بااهمیت برای بورس
در روزهای آینده چند عامل میتواند مسیر بورس را مشخص کند: نخست روند مذاکرات و تحولات سیاسی است که همچنان مهمترین متغیر اثرگذار بر انتظارات سرمایهگذاران بهشمار میرود. دوم وضعیت نرخ دلار است زیرا افت شدید ارز میتواند سودآوری بخشی از شرکتهای صادراتی را تحت فشار قرار دهد درحالیکه ثبات نسبی آن میتواند بهایجاد تعادل میان صنایع مختلف کمک کند.
سومین عامل نیز گزارشهای عملکرد شرکتها و صورتهای مالی دورهای است که مشخص خواهد کرد آیا رشد قیمت سهام از پشتوانه بنیادی برخوردار بوده یا صرفا بر پایه هیجانات کوتاهمدت شکل گرفته است.
درمجموع معاملات روز گذشته را میتوان نشانهای از کاهش نگرانیها و بازگشت نسبی آرامش بهبازار دانست اما هنوز نمیتوان از پایان دوره احتیاط سخن گفت. تا زمانی که ورود نقدینگی تقویت نشود، ارزش معاملات افزایش پیدا نکند و ریسکهای سیاسی و اقتصادی بهشکل پایدار کاهش نیابد بورس همچنان در فاز نوسانی باقی خواهد ماند.
بهنظر میرسد بازار اکنون در نقطه تصمیم قرار گرفته است؛ جایی که اخبار و متغیرهای کلان میتوانند مسیر هفتههای آینده را تعیین و مشخص کنند که این تعادل شکننده بهیک روند صعودی تبدیل خواهد شد یا بار دیگر جای خود را بهافزایش عرضهها و نوسانات منفی میدهد.
