امپراطوری هستهای در دل کوهستان
جهان صنعت – عکسهای ماهوارهای تلاشهای مخفیانه پکن برای گسترش زرادخانهاش را نشان میدهد آنهم زمانی که آخرین موانعهای جهانی مربوط بهگسترش سلاحهای هستهای از بین رفتند. عکسهای ماهوارهای از درههای سرسبز جنوب غربی چین افزایش سریع توان هستهای اینکشور را نشان میدهد؛ اقداماتی که برای عصر جدیدی از رقابت ابرقدرتها طراحی شده است.
یکی از ایندرهها بهنام زیتونگ در استان سیچوان قرار دارد؛ جاییکه مهندسان درحال ساخت سنگرگاهها و سدهای جدید بودند. یکمجموعه جدید با لولههایی پوشیده شده که نشان میدهد اینتاسیسات مواد بسیار خطرناکی را مدیریت میکند.
دره دیگر محل تاسیسات با حصار دوجداره بهنام پینگتونگ است؛ جایی که کارشناسان معتقدند چین هستههای کلاهکهای هستهای مملو از پلوتونیوم را در آن میسازد. سازه اصلی که فضای بیشتر آن یکدودکش تهویه بهارتفاع ۳۶۰فوت بوده در سالهای اخیر با دریچههای جدید بازسازی شده است. ساختوسازهای بیشتری هم درکنار آن درحال انجام است.
بالای ورودی تاسیسات پینگتونگ یکجملهی برجسته از شی جین پینگ، رهبر چین با حروف بسیار بزرگی که از فضا قابل مشاهده بوده قرار دارد: «به نهضت بنیانگذار وفادار بمانید و همیشه ماموریت ما را بهخاطر داشته باشید.» روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز گزارش داد اینها ازجمله چندین سایت مخفی مرتبط با فعالیتهای هستهای در استان سیچوان هستند که در سالهای اخیر گسترش و ارتقا یافتند.
این اقدامات چین تلاشها برای احیای کنترلهای تسلیحاتی در جهان پس از انقضای آخرین پیمان تسلیحات هستهای بین آمریکا و روسیه را پیچیده میکند. واشنگتن معتقد است که هرگونه توافقنامهی جایگزین باید چین را نیز شامل شود اما پکن هیچ علاقهای بهاین موضوع نشان نداده است.
رنی بابیارز، کارشناس اطلاعات جغرافیایی که تصاویر ماهوارهای و سایر شواهد بصری اینسایتها را تجزیه و تحلیل کرده و یافتههای خود را با نیویورک تایمز بهاشتراک گذاشته، گفت: تغییراتی که در اینمکانها میبینیم با اهداف وسیع چین برای تبدیلشدن بهیک ابرقدرت جهانی همسو است. سلاحهای هستهای بخش جداییناپذیری از آن هستند.
او هرمکان هستهای در چین را بهقطعهای از یکموزاییک تشبیه کرد که بهطورکلی الگویی از رشد سریع را نشان میدهد. او در ادامه گفت: در همه اینسایتها تکامل وجود داشته اما بهطورکلی اینتغییرات از سال۲۰۱۹ سرعت گرفتند. گسترش برنامههای هستهای چین منبع روزافزون تنش بین اینکشور و آمریکا بوده است. توماس جی.دیناننو معاون وزیر امور خارجه در امور کنترل تسلیحات و امنیت بینالملل اینماه علنا چین را بهانجام مخفیانه آزمایشهای انفجاری هستهای در نقض مهلت قانونی جهانی متهم کرد. پکن اینادعا را نادرست خوانده و کارشناسان در مورد صحت و دقت شواهد ادعاهای دیناننو بحث کردند.
طبق آخرین برآورد سالانه پنتاگون چین تا پایان سال۲۰۲۴ بیشاز ۶۰۰کلاهک هستهای داشته و میخواهد تا سال۲۰۳۰ بههزار کلاهک هستهای برسد.
متیو شارپ، یکی از مقامات سابق وزارت امور خارجه که اکنون عضو ارشد مرکز سیاست امنیت هستهای در موسسه فناوری ماساچوست بوده، گفت: اینذخایر چین بسیار کمتر از هزاران کلاهک هستهای بوده که آمریکا و روسیه در اختیار دارند اما گسترش آنها دردسرساز است. او در ادامه صحبتهایش گفت: فکر میکنم بدون گفتوگوی واقعی در مورد اینموضوعات که اکنون فاقد آن هستیم واقعا دشوار است که بگوییم بهشرایط بهکجا ختم میشود و ایناز نظر من خطرناک است چون اکنون مجبوریم واکنش نشان دهیم و براساس بدترین تفسیر از اینشرایط برنامهریزی کنیم.
اینمکانها در استان سیچوان ششدههپیش بهعنوان بخشی از «جبهه سوم» مائو تسهتونگ ساخته شدند؛ پروژهای برای محافظت از آزمایشگاهها و کارخانههای تولید سلاحهای هستهای چین برابر حملات آمریکا یا اتحاد جماهیر شوروی. دههاهزاردانشمند، مهندس و کارگر مخفیانه تلاش کردند تا در مرکز کوهستان چیزی بسازند که دنیبی.استیلمن، دانشمند هستهای آمریکایی که از اینمنطقه بازدید کرد در کتابی آن را یکامپراطوری هستهای درون مرزی نامید.
هنگامی که تنشها بین چین با واشنگتن و مسکو در دهه۱۹۸۰ فروکش کرد بسیاری از تاسیسات هستهای «جبهه سوم» بسته یا تقلیل یافتند و اغلب دانشمندان آنها بهیک آزمایشگاه سلاح جدید در شهر مجاور یعنی میانیانگ نقل مکان کردند.
دکتر بابیارز گفت سایتهایی مانند پینگتونگ و زیتونگ بهفعالیت خود ادامه دادند اما تغییرات در سالهای پس از آن تدریجی بوده و منعکسکننده سیاست آن زمان چین مبنی بر حفظ زرادخانه هستهای نسبتا کوچک بود.
اینساختوسازها شامل یکآزمایشگاه احتراق لیزر وسیع در میانیانگ است که میتواند برای بررسی و مطالعه کلاهکهاس هستهای بدون منفجرکردن سلاحهای واقعی استفاده شود.
بهگفته دکتر بابیارز، طراحی مجتمع پینگتونگ نشان میدهد که از آن برای ساخت گودالهای کلاهکهای هستهای(هسته فلزی که اغلب حاوی پلوتونیوم بوده) استفاده میشود. او در بخش بعدی افزود که معماری آن مشابه تاسیسات ساخت گودال در کشورهای دیگر ازجمله آزمایشگاه ملی لوس آلاموس در آمریکا است.
کارشناسان میگویند در زیتونگ، سنگرها و خاکریزهای جدید احتمالا برای آزمایش مواد منفجره قوی استفاده میشوند که بهترکیبات شیمیایی اشاره دارد که منفجر میشوند تا شرایط واکنش زنجیرهای در مواد هستهای را ایجاد کنند.
به گزارش ایسنا، هوی ژانگ، فیزیکدانی که در دانشکده کندی دانشگاه هاروارد در مورد برنامههای هستهای چین تحقیق میکند و یافتههای دکتر بابیارز را بررسی کرده گفت: شما یکلایه از مواد منفجره قوی دارید و همزمان موج شوک در مرکز آن منفجر میشود. اینامر نیاز بهآزمایشهای انفجاری برای تکمیل و بهودیافتن دارد.این مجموعه شامل یکمنطقه بیضی شکل بهاندازه تقریبا ۱۰زمین بسکتبال است.
هدف دقیق اینگسترشها همچنان موضوع بحث است. دکتر ژانگ گفت که تصاویر ماهوارهای بهتنهایی اطلاعات محدودی ارائه میدهند. او در اینزمینه گفت: ما نمیدانیم چه تعداد کلاهک تولید شده و تنها شاهد گسترش کارخانه هستیم.
دکتر ژانگ، نویسنده کتاب جدید «داستان ناگفته آزمایش و توسعه سلاح هستهای چین» گفت: برخی از تغییرات اخیر ممکن است صرفا نشاندهنده ارتقای ایمنی باشند. او گفت که مهندسان هستهای چین ممکن است بهتاسیسات و اماکن آزمایشی بیشتری در زیتونگ نیاز داشته باشند تا طرحهای کلاهک برای سلاحهای جدیدی مثل موشکهای پرتابشونده از زیردریایی را اصلاح کنند. یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن ایناست که چگونه اینزرادخانه بزرگتر و مدرنتر ممکن است رفتار چین را در یکبحران بهویژه سر تایوان تغییر دهد.
مایکل اس.چیس، معاون سابق وزیر دفاع آمریکا در امور چین که اکنون دانشمند ارشد علوم سیاسی در RAND است، گفت: چین میخواهد در موقعیتی قرار گیرد که باور داشته باشد تا حد زیادی از اجبار هستهای آمریکا مصون است. فکر میکنم آنها احتمالا معتقدند که اینمیتواند در درگیری احتمالی بر سر تایوان نقش داشته باشد.
