امنیت غذایی جهان بر لبه پرتگاه

جهان صنعت– براساس آخرین معیار منتشرشده توسط سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) قیمت جهانی کالاهای غذایی در ماه مارس برای دومین ماه متوالی افزایش یافت که عمدتا به دلیل افزایش قیمت انرژی مرتبط با تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه بود.

بنا‌بر این گزارش، شاخص قیمت مواد غذایی فائو که تغییرات ماهانه قیمت‌های بین‌‌المللی سبدی از کالاهای غذایی مورد معامله در سطح جهان را دنبال می‌کند، در ماه مارس به‌طور متوسط ۵/۱۲۸‌واحد بود که نسبت به فوریه ۴/۲‌درصد و نسبت به سطح سال گذشته ۰/۱‌درصد افزایش یافته است.

افزایش شاخص قیمت غلات

در این گزارش سازمان فائو آمده است: شاخص قیمت غلات فائو نسبت به ماه قبل ۵/۱‌درصد افزایش یافت که عمدتا ناشی از افزایش قیمت جهانی گندم بود که به‌دلیل وخامت چشم‌‌انداز محصولات کشاورزی در ایالات‌متحده آمریکا به دلیل خشکسالی و انتظارات برای کاهش کشت در استرالیا به‌خاطر افزایش هزینه‌های کود ۳/۴‌درصد افزایش یافت. قیمت جهانی ذرت اندکی افزایش یافت زیرا فراوانی جهانی نگرانی‌ها در مورد مقرون‌به‌صرفه بودن کود و حمایت غیرمستقیم از چشم‌انداز تقاضای بیشتر اتانول مرتبط با افزایش قیمت انرژی را جبران کرد.

با این وجود شاخص قیمت کل برنج فائو در ماه مارس ۰/۳‌درصد کاهش یافت که ناشی از زمان برداشت، تقاضای ضعیف‌‌تر برای واردات و کاهش ارزش پول در برابر دلار ایالات‌متحده بود. ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد فائو گفت: «افزایش قیمت‌ها از زمان شروع درگیری در خاورمیانه ملایم بوده که عمدتا ناشی از افزایش قیمت نفت بوده و با عرضه فراوان غلات جهانی جبران شده است اما اگر درگیری با هزینه‌های بالای نهاده‌ها با حاشیه سود پایین فعلی، بیش از ۴۰‌روز طول بکشد، کشاورزان باید انتخاب کنند که «با نهاده‌های کمتر به همان روش قبلی کشت کنند، کمتر بکارند یا به محصولات کودی با شدت کمتر» روی آورند. این انتخاب‌ها به بازده آینده ضربه خواهد زد و عرضه مواد غذایی و قیمت کالاها را برای بقیه امسال و سال آینده شکل خواهد داد.»

بنا بر داده‌های این گزارش، شاخص قیمت روغن نباتی فائو از فوریه ۱/۵‌درصد افزایش یافت و ۲/۱۳‌درصد بالاتر از سطح سال قبل خود قرار گرفت. قیمت‌های بین‌المللی برای «روغن پالم، سویا، آفتابگردان و کلزا» همگی افزایش یافتند که نشان‌دهنده اثرات سرریز ناشی از افزایش شدید قیمت نفت‌خام است که انتظارات برای تقاضای بیشتر برای سوخت‌های زیستی را تسریع کرد.

وضعیت بازار گوشت

از سوی دیگر شاخص قیمت گوشت فائو نسبت‌به ماه قبل ۰/۱‌درصد افزایش یافت که ناشی از افزایش قیمت گوشت خوک در اتحادیه اروپا پیش از تقویت تقاضای فصلی، همراه با افزایش قیمت جهانی گوشت گاو به‌ویژه در برزیل، جایی که عرضه قابل صادرات به دلیل کاهش موجودی گاو محدود شده است، بود. قیمت گوشت گوسفند و مرغ کاهش یافت که تا حدودی به دلیل محدودیت‌های لجستیکی و محدود کردن دسترسی به بازارها در خاورمیانه بود.

در بخش دیگری از این گزارش به بررسی قیمت محصولات لبنی پرداخته شده که نشان می‌دهد شاخص قیمت لبنیات فائو ۲/۱‌درصد افزایش یافت که عمدتا به دلیل افزایش قیمت پودر شیر در بحبوحه کاهش فصلی عرضه در اقیانوسیه بود. قیمت‌های بین‌المللی پنیر در اتحادیه اروپا به دلیل تولید بیشتر و تقاضای ضعیف صادرات، کاهش بیشتری یافت در حالی که در اقیانوسیه به دلایل مخالف افزایش یافت.

از سوی دیگر شاخص قیمت شکر فائو در ماه مارس ۲/۷‌درصد افزایش یافت. انتظارات فزاینده مبنی بر اینکه برزیل، صادرکننده اصلی شکر، برای مقابله با قیمت‌های بالاتر نفت‌خام بین‌‌المللی از نیشکر بیشتری برای تولید اتانول استفاده خواهد کرد، بر چشم‌انداز عرضه جهانی عموما مطلوب برای فصل جاری که با پیشرفت خوب برداشت در هند و تایلند پشتیبانی می‌شود، غلبه کرد.

تناقضات کاشت گندم

نکته قابل تامل اینکه کارشناسان معتقدند کاشت بی‌‌سابقه گندم در جنوب آسیا تا حدودی کاهش در جاهای دیگر را جبران می‌کند. فائو همچنین  ارزیابی‌های به‌‌روز شده‌‌ای از تولید جهانی گندم و ذرت در سال ۲۰۲۶ منتشر کرد که به‌نظر می‌‌رسد هر دو در مسیر کاهش متوسطی از سطوح بالا هستند، اگرچه بالاتر از میانگین پنج سال گذشته خود باقی می‌‌مانند. باتوجه به اینکه بیشتر محصول گندم جهان قبلا کاشته شده است، فائو پیش‌‌بینی می‌کند که برداشت جهانی ۸۲۰‌میلیون تن باشد که ۷/۱‌درصد نسبت به سال قبل کاهش نشان می‌دهد. پیش‌‌بینی می‌‌شود قیمت‌های پایین‌‌تر و شرایط نامساعد آب و هوایی، تولید گندم را در اتحادیه اروپا، فدراسیون روسیه و ایالات‌متحده آمریکا محدود کند در حالی که انتظار می‌‌رود تولید در هند به رکورد بالایی برسد.

از سوی دیگر انتظار می‌‌رود افزایش بارندگی، عملکرد و تولید کلی را در جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و سراسر شمال آفریقا بهبود بخشد. با این حال تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه همراه با افزایش قیمت انرژی و کود و اختلال در مسیرهای تولید و زنجیره تامین و همچنین احتمال روی آوردن برخی کشاورزان به سمت محصولات کم‌‌مصرف‌‌تر از کود، عدم قطعیت بیشتری را در چشم‌‌انداز گندم و ذرت ایجاد کرده است.

تولید ۳۰۳۶‌میلیون تن غلات

در این گزارش آمده: برداشت ذرت در حال حاضر در جنوب خط استوا در حال انجام است و انتظار می‌‌رود تولید در آرژانتین، برزیل و آفریقای جنوبی بالاتر از حد متوسط ‌باشد. فائو همچنین چندین پیش‌‌بینی را به‌روزرسانی کرده و اکنون تولید جهانی غلات را در سال۲۰۲۵ به ۳۰۳۶‌میلیون تن پیش‌‌بینی می‌‌کند که ۸/۵‌درصد بیشتر از سال قبل است. به گزارش بازار، علاوه بر این پیش‌‌بینی می‌‌شود تولید جهانی برنج با افزایش ۲‌درصد به رهبری بنگلادش، برزیل، چین، هند و اندونزی به رکورد ۳/۵۶۳میلیون تن برسد، همچنین گفته می‌‌شود مصرف جهانی غلات در سال ۲۶-۲۰۲۵ با افزایش ۴/۲‌درصدی نسبت به سال قبل به ۲۹۴۵‌میلیون تن برسد در حالی که ذخایر جهانی غلات احتمالا با افزایش ۲/۹‌درصدی به ۵/۹۵۱‌میلیون تن خواهد رسید.

از سوی دیگر پیش‌‌بینی می‌‌شود نسبت ذخایر جهانی غلات به مصرف در پایان فصل زراعی ۲۰۲۵-۲۶ به ۲/۳۲‌درصد برسد که نشان‌‌دهنده وضعیت کلی مطلوب عرضه جهانی است. پیش‌‌بینی فائو برای تجارت جهانی غلات در سال ۲۶-۲۰۲۵ نیز ۳/۵۰۵‌میلیون تن است.