ظرفیتهای یکبازار مغفول!
جهان صنعت- کودهای کشاورزی بهعنوان یکیاز اصلیترین نهادههای تولید در بخش کشاورزی همواره از اهمیت بالایی برای پایداری تولید برخوردار بوده و بهاین واسطه است که تحلیلگران و کارشناسان همیشه بر لزوم تامین کافی این نهاده تولید برای تامین امنیت غذایی جهان تاکید داشته و دارند.
بهعبارت دیگر درحالیکه کودها اصولا محرکهای حیاتی کشاورزی بوده که برای کشت محصولاتی که مردم را درسراسر جهان تغذیه میکنند ضروری هستند بهدلیل اختلالات و محدودیتهای ایجادشده در تنگههرمز سازمان جهانی فائو بارها درخصوص تبعات منفی این اتفاق بهجامعه جهانی هشدار داده است. بهویژه اینکه بهگفته این سازمان پیش از درگیریها این شریان حیاتی برای تجارت جهانی تا ۳۰درصد از کودهای شیمیایی تجارتشده بینالمللی را منتقل میکرده است. بنابراین بحران هرمز و اختلالات رخ داده یک شوک سیستماتیک است که سیستمهای غذایی را در سطح جهان تحت تاثیر قرار میدهد. بنا بهگفته سازمان فائو منطقه خلیجفارس تقریبا نیمیاز تجارت جهانی گوگرد را بهخود اختصاص داده آنهم در شرایطی که گوگرد یک نهاده حیاتی است که برای تولید اسید سولفوریک جهت فرآوری سنگ فسفات و تبدیل آن بهکود استفاده میشود. بنابراین اختلال در عرضه گوگرد تولید جهانی کودهای فسفات ازجمله در کشورهای تولیدکننده اصلی را با خطر شکست مواجه کرده است.
تاخیر در انتقال کودهای کشاورزی
بهعبارت دیگر تاخیر در نقلوانتقال کودهای کشاورزی ازطریق تنگههرمز کشاورزان سراسر جهان را مجبور بهکاهش مصرف کود میکند و بهتبع تاثیرات سوء این کاهش مصرف در فصل برداشت نمایان میشود و تبعاتی همچون کاهش عرضه مواد غذایی را بههمراه دارد.
کارشناسان میگویند: نکته قابل تامل اینکه کشورهای وابسته بهواردات در آفریقا، آسیا و بخشهایی از خاورمیانه ازجمله آسیبپذیرترین کشورها در برابر این اختلالات ایجاد شده هستند. با این وجود بازار جهانی کودهای کشاورزی پیشاز اختلالات ایجادشده روند پویایی داشت بهطوریکه طبق جدیدترین گزارش سایت تحقیقی worldtopexports کودهای صادرشده توسط همه کشورها در سال۲۰۲۵ ۴/۱۰۳میلیارد دلار از هزینههای جهانی را بهخود اختصاص دادند. این مبلغ دلاری ناشی از افزایش متوسط ۴/۲۲درصدی جمعآوریشده توسط همه صادرکنندگان کود در دوره پنجساله از سال۲۰۲۱ است که در آن صادرات کل کود ۵/۸۴میلیارد دلار بود.از سوی دیگر از سال۲۰۲۴تا۲۰۲۵ ارزش کودهای صادرشده ۸/۲۲درصد درمقایسه با ۲/۸۴میلیارد دلار افزایش یافت.
روسیه، چین و کانادا؛ پیشرو در صادرات جهانی
در بخشی از این گزارش بهکشورهای برتر در حوزه صادرات پرداخته شده که نشان میدهد: ششصادرکننده بزرگ کود در سال۲۰۲۵ روسیه، چین، کانادا، مراکش، کانادا، عربستانسعودی و ایالاتمتحدهآمریکا بودند. درمجموع این تامینکنندگان اصلی درطول سال۲۰۲۵ بهسهپنجم(۴/۵۶درصد) از کودهای صادراتی جهان نزدیک شدند که نسبتبه ۲/۵۳درصد در سال۲۰۲۴ افزایش یافته است.
درواقع درمورد ۳۰کشوری که بالاترین ارزش دلاری کود را در طول سال۲۰۲۵ صادر کردند در این گزارش آمده است: روسیه با صادراتی بهارزش حدود ۱۸میلیارد دلار که بیش از ۱۷درصد از کل کودهای صادراتی میشود در جایگاه نخست صادرات قرار دارد و پس از آن چین با رقمزدن صادراتی بهارزش ۵/۱۳میلیارد دلار و دارا بودن ۱۳درصد از کل کودهای صادراتی دومینصادرکننده بزرگ بهحساب میآید.
مراکش با صادراتی ۷/۷میلیارد دلاری که ۵/۷درصد از کل کودهای صادراتی میشود در جایگاه سوم قرار دارد. پس از آن کانادا با ۳/۷میلیارد دلار در جایگاه چهارم، عربستانسعودی با ۹/۶میلیارد دلار در جایگاه پنجم و ایالاتمتحده با رقمزدن صادراتی بهارزش ۵میلیارد دلار در جایگاهششم صادرات در سال۲۰۲۵ قرار دارد.
کشورهایی همچون بلژیک، هلند، عمان، مصر، قطر، اسپانیا، اسرائیل، آلمان، لهستان، الجزایر، نیجریه، اماراتمتحدهعربی، لیتوانی، اردن، بلاروس، لائوس، مالزی، اندونزی، فنلاند، ویتنام، ایتالیا، ترکمنستان، ترینیداد توباگو، و ترکیه در جایگاههای بعدی قرار دارند. بهاین ترتیب است که از نظر ارزش ۳۰کشور ذکرشده در این فهرست ۶/۸۸درصد از کودهای صادراتی جهان را در سال۲۰۲۵ صادر کردند.
کشورهایی با بیشترین افزایش و یا کاهش فروش بینالمللی کود
نکته قابلتامل اینکه درمیان صادرکنندگان برتر سریعترین رشد صادرکنندگان کود از سال۲۰۲۴ بهاین سو عبارت بودند از: اماراتمتحدهعربی با ۳۰۹۶درصد افزایش، عمان با ۴/۱۱۹درصد افزایش، نیجریه با ۶/۶۶درصد افزایش و ترینیداد و توباگو با ۸/۶۲درصد افزایش.
از آن طرف کشورهایی که کاهش سالانه در فروش بینالمللی کود خود را تجربه کردند عبارتند از: اردن با کاهش ۲۳-درصد، بلاروس با کاهش ۸/۱۳-درصد، ایالاتمتحدهآمریکا با کاهش ۴/۲-درصد، لائوس با کاهش ۹/۱-درصد و اسرائیل با کاهش ۸/۱-درصد.
منبع: بازار
