النینو؛ در کمین اقتصاد و امنیت غذایی جهان
جهان صنعت، پدیده در حال شکلگیری، در کنار دمای بسیار بالای آب اقیانوسهای جهان و احتمال شکلگیری وضعیت مثبت «دوقطبی اقیانوس هند»، میتواند در ماههای آینده بر الگوهای آبوهوایی بسیاری از مناطق جهان اثر بگذارد. بر این اساس، در برخی مناطق احتمال افزایش بارندگی و مرطوبتر شدن شرایط وجود دارد، در حالی که مناطق دیگر ممکن است با افزایش خطر خشکسالی مواجه شوند.
نتایج جدیدترین تحلیلها نشان میدهد که شوکهای ناشی از تغییرات اقلیمی میتوانند ناامنی غذایی را در ۴۵ کشور بهطور قابلتوجهی بدتر کند. همچنین نتایج تحلیلهای برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد (WFP) نشان میدهد که تشدید الگوی آبوهوایی ال نینو قرار است ناامنی غذایی را در برخی از آسیبپذیرترین کشورهای جهان تا سال ۲۰۲۷ بهطور قابلتوجهی بدتر کند. این آژانس در حال افزایش سطح آمادگی و تلاشهای خود برای واکنش به این وضعیت است، زیرا تاثیرات ال نینو در حال حاضر آسیبپذیرترین افراد در خط مقدم بحران گرسنگی را تحت تاثیر قرار میدهد.
بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا (wfp) پیشبینی میشود، پدیده «النینو» بین سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۶ به اوج خود برسد، اما در بسیاری از مناطق، به دلیل تاثیرات بر چرخههای برداشت محصول در آینده، پیامدهای آن در بسیاری از مناطق در سراسر سال ۲۰۲۷ نیز احساس خواهد شد. خشکسالی، سیل و دماهای شدید هماکنون جوامع را در معرض خطر قرار دادهاند.
دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، گفت: «النینو» یکی از پدیدههای اقلیمی جهان است که به دقت زیر نظر گرفته میشود. اما پیشبینیها به خودی خود از خطرات جلوگیری نمیکنند. این «النینو» که در پسزمینه گرمای بیسابقه اقیانوس و افزایش دما در حال توسعه است، به دولتها و جوامع فرصتی میدهد تا خطرات را پیشبینی کرده و قبل از بروز اثرات آن اقدام کنند. تصمیماتی که امروز میگیریم، تاثیراتی را که فردا تجربه خواهیم کرد، شکل خواهد داد.
«النینو» و «لانینو» فازهای متضاد پدیده «نوسان جنوبی النینو» (ENSO) هستند که یکی از قدرتمندترین عوامل موثر بر تغییرپذیری اقلیمی از سالی به سال دیگر به شمار میرود. این پدیده، الگوی اقلیمی طبیعی است که با دمای بالاتر از حد میانگین سطح آب در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شناخته میشود.
رویدادهای «النینو» معمولا هر دو تا هفت سال یکبار رخ میدهند و اغلب بین ۹ تا ۱۲ ماه به طول میانجامند. این پدیدهها غالبا در بازه زمانی مارس تا ژوئن شکل میگیرند، بین ماههای نوامبر و فوریه به اوج شدت خود میرسند و در طول سال پس از شروع، بیشترین تاثیر خود را بر دمای جهانی اعمال میکنند.
پیامدهای هر رویداد «النینو» با توجه به شدت، مدتزمان، زمانِ وقوع در طول سال و همچنین نحوه تعامل آن با سایر الگوهای تغییرپذیری اقلیمی (مانند «دوقطبی اقیانوس هند») متفاوت است. همه مناطق جهان تحت تاثیر این پدیده قرار نمیگیرند و حتی در یک منطقه واحد نیز ممکن است اثرات آن متفاوت باشد. حتی در شرایط خنثی «انسو» (ENSO) نیز ممکن است پدیدههای آبوهوایی شدید رخ دهند.
چشمانداز دما
«بهروزرسانی جهانی اقلیم فصلی» احتمال بسیار زیاد ثبت دماهای بالاتر از حد میانگین را در بیشتر مناطق خشکی پیشبینی میکند. بارزترین نشانههای این روند در مناطق آفریقا، جنوب اروپا، شبهجزیره عربستان، شبهقاره هند، شرق آسیا، آمریکای مرکزی، منطقه کارائیب، جنوب آفریقا، بخشهای وسیعی از آمریکای جنوبی و نیوزیلند مشاهده میشود. بر فراز اقیانوسها نیز، منطقه استوایی اقیانوس آرام همچنان بازتابدهنده اثرات پدیده در حال تشدید «النینو» است.
چشمانداز بارش
بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی (wmo)، پیشبینی بارش برای دوره اگوست تا اکتبر ۲۰۲۶، الگوهای رویداد کلاسیک و قدرتمند «النینو» را نشان میدهد. پیشبینی میشود شرایطی پربارانتر از حد معمول در مناطق «شاخ بزرگ آفریقا»، بخشهایی از آسیای مرکزی، جنوب اروپا، غرب آمریکای شمالی و جنوبشرقی آمریکای جنوبی حاکم باشد. در مقابل، احتمال وقوع شرایطی خشکتر از حد معمول در شبهقاره هند، جنوب و شرق استرالیا، جنوب آمریکای مرکزی و بخشهایی از منطقه کارائیب، شمالغربی آمریکای جنوبی و شمال اروپا بیشتر است.
پدیده اقلیمی «النینو» در سال جاری به شدتی بیسابقه میرسد و ممکن است با پیشی گرفتن از آثار رویداد سالهای ۱۹۹۷-۱۹۹۸ به شدیدترین نمونه در تاریخ ثبتشده تبدیل شود.
کارشناسان خاطرنشان کردند که روند کنونی این پدیده، سریعتر و شدیدتر از دورههای رکوردشکن پیشین در حال وقوع است. بیشتر مدلهای اقلیمی پیشبینی کردند که این ناهنجاری در اواخر سال ۲۰۲۶ به اوج خود خواهد رسید.
افزایش دمای اقیانوسها، خطر سفیدشدگی گسترده و مرگ صخرههای مرجانی را افزایش میدهد.
براساس گزارش یو ای نیوز(ua)، محققان تاکید کردند که «النینو» فعلی در پسزمینه گرمایش جهانی در حال وقوع است، بنابراین پیامدهای آن ممکن است بهطور قابلتوجهی شدیدتر از دهههای گذشته باشد. به گفته آنان، چرخه طبیعی آبوهوا همه ناهنجاریهای آبوهوایی را توضیح نمیدهد، بلکه فقط اثرات تغییرات آبوهوایی را تشدید میکند.
تاثیر «النینو» بر اقتصاد جهانی
پدیده «النینو» میتواند اقتصاد جهانی را حدود ۷۰۰ میلیارد یا ۳ تریلیون دلار کاهش دهد. اطلاعیه ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ «سازمان ملی هواشناسی» هشداری صریح بود. اگر شدت پدیده «النینو» به حدی مشابه «ابر النینو» سالهای ۱۹۹۷-۱۹۹۸ برسد، خسارات اقتصادی همزمان با آن حدود ۶۸۶ میلیارد دلار خواهد بود. مگر آنکه جامعه بینالمللی و سیاستگذاران در سطح ملی همین حالا اقدام کنند، این خسارات ممکن است طی پنج سال آینده به ۳.۱ تریلیون دلار افزایش یابد.
بر اساس گزارش پیآیآیای، پیامدهای این وضعیت، مناطق استوایی را بهشدت تحت تثیر قرار میدهد. کاهش ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی جهانی بهخودیخود رقم قابلتوجهی است، اما این برآورد کلی، تفاوتهای منطقهای گستردهای را در پس خود پنهان میکند.
تاثیر «النینو» بر کشاورزی
با توجه به این پدیده، تولیدات کشاورزی در سراسر جهان در برخی مناطق تحت تاثیر خشکسالی و در برخی دیگر تحت تاثیر بارندگی شدید قرار گرفته است. این امر بر تولید دام و بازده محصولات کشاورزی تاثیر میگذارد.
آسیا در مرکز بازار جهانی محصولات کشاورزی قرار دارد بنابراین، شوکهای آبوهوایی در این منطقه صرفا رویدادهایی نیستند که دیگر مناطق آن را جذب کنند، بلکه پیامدهای آن بهطور مستقیم در سراسر بازارهای جهانی بازتاب مییابد و خود منطقه نیز بخش قابلتوجهی از هزینههای آن را متحمل میشود.
«النینو» خطر بیشتری برای محصولاتی مانند برنج، روغن پالم و شکر ایجاد میکند زیرا تولید این محصولات در آسیا متمرکز است و همین موضوع آنها را در برابر اختلالات آبوهوایی منطقهای آسیبپذیرتر میکند. در مقابل، محصولاتی مانند گندم، ذرت و سویا آسیبپذیری کمتری دارند زیرا تولید گسترده آنها در نقاط مختلف جهان باعث میشود کاهش تولید در آسیا و استرالیا، در صورت بروز خشکسالی، تا حدی با افزایش برداشت در مناطقی مانند آرژانتین جبران شود.
منبع: ایسنا
