افت تجارت جهانی پنبه
جهان صنعت– بازار جهانی پنبه در سال۲۰۲۵ با کاهش ارزش تجارت روبهرو شد؛ موضوعی که از تداوم رکود در صنایع نساجی، کاهش تقاضای جهانی، نوسانات قیمت مواد اولیه و تغییر الگوی مصرف در بسیاری از بازارهای بینالمللی حکایت دارد. تازهترین آمارهای تجارت جهانی منتشر شده ازسوی worldstopexports نشان میدهد: مجموع ارزش صادرات پنبه از تمامی کشورهای جهان در سال۲۰۲۵ به۳/۴۸میلیارددلار رسید که نسبتبه سال قبل ۲/۸درصد کاهش یافته است. بررسی روند پنجساله تجارت جهانی نیز نشان میدهد: ارزش صادرات پنبه نسبتبه سال۲۰۲۱ که بهحدود ۹/۶۲میلیارددلار رسیده بود بیشاز ۲۳درصد کاهش داشته؛ آماری که نشان میدهد بازار جهانی پنبه هنوز نتوانسته بهرونق سالهای پس از همهگیری کرونا بازگردد. درهمینحال تحلیلگران معتقدند باوجود افت ارزش تجارت جهانی جایگاه کشورهای بزرگ صادرکننده تغییر چندانی نکرده و همچنان چین، هند، آمریکا، برزیل و ویتنام مهمترین بازیگران این بازار بهشمار میروند.
کاهش ارزش تجارت جهانی پنبه
ازسویدیگر دادههای تجارت بینالملل نشان میدهد: ارزش صادرات جهانی پنبه در سال۲۰۲۵ به۳/۴۸میلیارددلار رسید؛ رقمی که درمقایسه با ۷/۵۲میلیارددلار صادرات ثبتشده در سال۲۰۲۴ کاهش ۲/۸درصدی را نشان میدهد. این درحالی است که کارشناسان مهمترین دلایل این افت را کاهش تقاضای جهانی برای منسوجات، رشد هزینههای تولید، افزایش رقابت الیاف مصنوعی، نوسانات قیمت انرژی و کاهش سفارش کارخانههای پوشاک در بازارهای بزرگ مصرف عنوان میکنند. درمقایسه با سال۲۰۲۱ نیز ارزش صادرات جهانی پنبه بیش از ۲۳درصد کاهش یافته؛ موضوعی که بیانگر کاهش درآمد صادرکنندگان این محصول در بسیاری از کشورهای تولیدکننده است.
آسیا همچنان قطب صادرات پنبه
آمارهای این گزارش نشان میدهد: قاره آسیا همچنان بزرگترین صادرکننده پنبه و محصولات وابسته بهآن در جهان است. بهطوریکه در سال۲۰۲۵ کشورهای آسیایی ۲/۵۷درصد از کل صادرات جهانی پنبه را بهخود اختصاص دادند؛ سهمی که نشاندهنده تمرکز بالای صنایع نساجی، ریسندگی، بافندگی و تولید پوشاک در این منطقه است.
پس از آسیا آمریکای شمالی با سهم ۶/۱۲درصدی در جایگاه دوم قرار دارد. کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب نیز حدود ۱۲درصد از صادرات جهانی را در اختیار دارند. اروپا نیز با سهم ۴/۹درصدی، اقیانوسیه با ۸/۴درصد و آفریقا با ۴درصد دیگر مناطق مهم صادرکننده پنبه درجهان محسوب میشوند.
۵غول صادرات پنبه جهان
بررسی فهرست بزرگترین صادرکنندگان جهان نیز نشان میدهد: چین، هند، آمریکا، برزیل و ویتنام همچنان ستون اصلی تجارت جهانی پنبه هستند. بهنحوی که این پنجکشور در مجموع ۸/۶۳درصد از کل صادرات جهانی پنبه را در اختیار دارند؛ موضوعی که بیانگر تمرکز بالای این بازار در اختیار چند اقتصاد بزرگ است. چین نیز با صادرات ۹/۱۰میلیارددلاری و سهم ۶/۲۲درصدی همچنان بزرگترین صادرکننده پنبه جهان بهشمار میرود. پس از چین، هند با ۱/۶میلیارددلار، ایالاتمتحده آمریکا با ۹/۵میلیارددلار و برزیل با ۱/۵میلیارددلار در رتبههای دوم تا چهارم قرار گرفتند. ویتنام نیز با صادرات ۹/۲میلیارددلار پنجمینصادرکننده بزرگ جهان محسوب میشود.
۱۵صادرکننده بزرگ جهان
طبق اینگزارش پساز پنجکشور نخست پاکستان، استرالیا، ترکیه، ایتالیا، آلمان، اسپانیا، اندونزی، مصر، اتریش و بنین نیز درمیان ۱۵صادرکننده بزرگ پنبه جهان قرار دارند. بررسی آمارهای حاکی از این است که این ۱۵کشور درمجموع ۳/۸۶درصد از کل صادرات جهانی پنبه را دراختیار دارند؛ موضوعی که از تمرکز بالای تجارت جهانی اینمحصول درمیان تعداد محدودی از کشورها حکایت دارد. طبق دادههای این گزارش درمیان صادرکنندگان بزرگ جهان اندونزی بیشترین رشد صادرات را در سال۲۰۲۵ تجربه کرده است. بهاینمعنا که ارزش صادرات پنبه اینکشور نسبتبه سالقبل ۱/۱۱درصد افزایش یافته است. پساز اندونزی ترکیه با رشد ۷/۳درصدی، اتریش با ۱/۲درصد و ایتالیا با ۸/۰درصد رشد تنها کشورهایی بودند که توانستند صادرات خود را افزایش دهند. کارشناسان دلیل این رشد را توسعه صنایع نساجی، افزایش ظرفیت تولید پارچه و گسترش بازارهای صادراتی عنوان میکنند.
کاهش صادرات در کشورهای سنتی
درمقابل برخی از صادرکنندگان مهم جهان با افت صادرات مواجه شدند و بنین با کاهش ۴/۲۰درصدی بیشترین افت را ثبت کرد. پاکستان نیز با کاهش ۶/۱۱درصدی استرالیا با ۸درصد، ویتنام با ۷/۶درصد و هند نیز با ۷/۶درصد کاهش دیگر کشورهایی بودند که ارزش صادرات پنبه آنها نسبتبه سال گذشته کاهش یافت. اینروند نشان میدهد حتی کشورهای بزرگ تولیدکننده نیز از رکود نسبی بازار جهانی و کاهش تقاضا مصون نماندند.
جایگاه ایران در صنعت پنبه
ایران اگرچه در گذشته یکی از تولیدکنندگان مهم پنبه در منطقه محسوب میشد اما طی دودهه اخیر بهدلیل کاهش سطح زیرکشت، محدودیت منابع آب، تغییر الگوی کشت و کاهش سرمایهگذاری در این بخش سهم کمتری از تجارت جهانی پنبه را دراختیار دارد. براساس برآوردهای بخش کشاورزی، تولید پنبه ایران در سالهای اخیر در محدوده ۷۰تا۱۰۰هزارتن پنبه محلوج در نوسان بوده است. استانهای گلستان، خراسانرضوی، فارس، اردبیل، خراسانشمالی و برخی مناطق استانهای مرکزی مهمترین قطبهای تولید پنبه کشور بهشمار میروند. البته ایران علاوهبر تولید داخلی بخشی از نیاز صنایع نساجی خود را از طریق واردات پنبه تامین میکند زیرا ظرفیت مصرف کارخانههای ریسندگی و نساجی از میزان تولید داخلی بیشتر است.
ضرورت حرکت بهسمت صادرات محصولات با ارزشافزوده
کارشناسان معتقدند با توسعه ارقام پرمحصول بهبود بهرهوری آب، نوسازی ماشینآلات برداشت، توسعه صنایع ریسندگی و تولید منسوجات با ارزشافزوده بالا ایران میتواند سهم بیشتری از بازارهای منطقهای را بهدست آورد.
منبع: بازار
