از والاستریت تا توکیو
جهان صنعت – جنگ ایران اکنون بهیکی از متغیرهای اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شده و آثار آن نهفقط در بازار انرژی بلکه در سیاست پولی، نرخ تورم و انتظارات سرمایهگذاران در اقتصادهای بزرگ نمایان شده است. گزارش فایننشالتایمز نشان میدهد جهش قیمت انرژی ناشی از جنگ فشار تورمی را در آمریکا و اروپا تشدید کرده، انتظارات کاهش نرخ بهره را تغییر داده و حتی بر سیاستهای ارزی ژاپن و چشمانداز رشد اقتصادی بریتانیا اثر گذاشته است. دراینمیان بازارها بیشاز هرچیز بهاین پرسش توجه دارند که آیا شوک انرژی ناشی از جنگ بهتورم پایدار و تغییر مسیر سیاستهای بانکهای مرکزی منجر خواهد شد یا خیر؟
براساس برآوردهای فایننشالتایمز، افزایش شدید قیمت انرژی ناشی از جنگ ایران احتمالا نرخ تورم آمریکا را در ماهآوریل بهبالاترین سطح از سال۲۰۲۳ رسانده است. اقتصاددانانی که توسط بلومبرگ مورد نظرسنجی قرار گرفتند انتظار دارند تورم سالانه مصرفکننده در آمریکا به۸/۳درصد برسد؛ رقمی که نسبتبه ۳/۳درصد ماه مارس افزایش قابلتوجهی نشان میدهد.
همزمان تورم هسته که اثر قیمتهای پرنوسان غذا و انرژی را حذف میکند نیز احتمالا از ۶/۲درصد به۷/۲درصد افزایش یافته است. اهمیت این شاخص در آن است که سیاستگذاران پولی و فعالان بازار از آن برای ارزیابی میزان سرایت افزایش هزینهها بهکل اقتصاد استفاده میکنند.
تورم عمومی بهطور طبیعی نسبتبه قیمت انرژی حساستر است و بنابراین جهش قیمت نفت پساز آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در پایان فوریه فشار مستقیمی بر شاخص تورم وارد کرده است. بااینحال تمرکز اصلی معاملهگران و بانک مرکزی آمریکا بر این مساله قرار دارد که آیا شرکتها درحال انتقال هزینههای بالاتر انرژی بهمصرفکنندگان هستند یا خیر.
اقتصاددانان سیتیگروپ معتقدند رشد تورم هسته لزوما ناشی از انرژی نیست بلکه بخشی از آن بهاختلالات آماری ناشی از تعطیلی دولت آمریکا در ماههای اکتبر و نوامبر بازمیگردد. بهگفته آنها بخشی از دادههای تورم مسکن در آن دوره جمعآوری نشده بود و اکنون نوعی اثر جبرانی در حال وقوع است؛ بهاینمعنا که افزایش قیمتهای چندماه بهصورت همزمان در دادههای جدید منعکس میشود.
تغییر انتظارات درباره سیاست فدرالرزرو
یکی از مهمترین آثار جنگ ایران تغییر انتظارات بازار نسبتبه سیاست پولی آمریکا بوده است. در ابتدای سال۲۰۲۶ معاملهگران بازارهای آتی انتظار داشتند فدرالرزرو طی سال دویاسهمرحله نرخ بهره را هربار بهمیزان ۲۵/۰واحددرصد کاهش دهد.
اما اکنون تصویر کاملا تغییر کرده است. بازارها دیگر تقریبا هیچ احتمال جدی برای کاهش نرخ بهره در ماههای آینده قائل نیستند و حتی احتمال افزایش نرخ بهره تا بهار سال آینده را حدود یکسوم برآورد میکنند.
این تغییر انتظارات نشان میدهد جنگ ایران فقط یک بحران ژئوپلیتیکی نیست بلکه بهعاملی تعیینکننده در مسیر سیاست پولی آمریکا تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی و نگرانی از موج جدید تورم فضای مانور فدرالرزرو برای کاهش نرخ بهره را محدود کرده و حتی احتمال بازگشت سیاستهای انقباضی را افزایش داده است.
ین ژاپن زیر فشار جنگ انرژی
اثرات جنگ تنها بهآمریکا محدود نمانده و بازار ارز ژاپن نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. دولت ژاپن از پایان آوریل تاکنون احتمالا حدود ۱۰تریلیونین معادل ۶۰میلیارد دلار برای حمایت از پول ملی خود مداخله ارزی انجام داده است.
ین پساز آنکه نرخ برابری دلار از ۱۶۰ین عبور کرد، تقویت شد و اکنون زیر سطح ۱۵۷ معامله میشود. تحلیلگران مدتها بود سطح۱۶۰ را خط قرمز مقامات ژاپنی میدانستند.
با این حال تجربه سال۲۰۲۴ نشان داده بود که مداخلات ارزی بهتنهایی الزاما اثر پایدار ندارند. در آن زمان نیز ژاپن بین آوریل تا مه مداخله گستردهای انجام داد اما چند ماه بعد دوباره مجبور بهورود بهبازار شد.
به اعتقاد تحلیلگران، تداوم تقویت ین این بار به دوعامل وابسته است: نخست کاهش تنشهای خاورمیانه و افت قیمت نفت و دوم احتمال اتخاذ مواضع انقباضیتر ازسوی بانک مرکزی ژاپن. از آنجا که ژاپن واردکننده بزرگ انرژی است افزایش قیمت نفت ناشی از جنگ ایران فشار مضاعفی بر اقتصاد این کشور وارد کرده و ارزش ین را تضعیف کرده است.
رشد اقتصادی بریتانیا زیر سایه جنگ
فایننشالتایمز بهوضعیت اقتصاد بریتانیا میپردازد؛ جایی که دادههای جدید احتمالا از رشد نسبتا مناسب اقتصاد در سهماهه نخست سال حکایت دارند. بانک مرکزی انگلستان رشد ۵/۰درصدی و اقتصاددانان مورد نظرسنجی رویترز رشد ۶/۰درصدی را برای این دوره پیشبینی کردند.
در نگاه نخست رشد بالاتر میتواند زمینهساز افزایش نرخ بهره ازسوی بانک مرکزی باشد زیرا فعالیت اقتصادی قویتر معمولا فشارهای قیمتی را تشدید میکند اما بانک مرکزی انگلستان نسبتبه کیفیت این رشد تردید دارد و معتقد است بخشی از آن ناشی از الگوهای آماری غیرعادی است که در سالهای اخیر نیز مشاهده شده بود.
بر همین اساس بانک مرکزی برآورد کرده رشد واقعی و زیربنایی اقتصاد بریتانیا در سهماهه نخست تنها حدود ۲/۰درصد بوده؛ رقمی که نشاندهنده افزایش ظرفیت خالی در اقتصاد است.
درعینحال اقتصاددانان بهطور مشخص روی دادههای ماهمارس تمرکز کردند تا میزان اثرگذاری جنگ ایران بر رفتار مصرفکنندگان و بنگاهها را ارزیابی کنند. افزایش قیمت بنزین و رشد نااطمینانی بهگفته تحلیلگران، تازه از ماهمارس بهصورت جدی وارد اقتصاد بریتانیا شده است.
همینمساله باعث شده پیشبینی رشد اقتصادی بریتانیا برای کل سال۲۰۲۶ کاهش یابد. اقتصاددانان اکنون رشد ۶/۰درصدی را پیشبینی میکنند درحالیکه پیش از جنگ این رقم حدود یکدرصد برآورد میشد.
جنگی که بهمتغیر اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شد
جنگ ایران بهیکی از متغیرهای کلیدی اقتصاد بینالملل تبدیل شده است. بازارها اکنون نهتنها تحولات نظامی بلکه اثرات ثانویه جنگ بر انرژی، تورم، نرخ بهره، ارزها و رشد اقتصادی را بهدقت دنبال میکنند.
افزایش قیمت انرژی، محدودشدن فضای کاهش نرخ بهره، فشار بر اقتصادهای واردکننده انرژی و افزایش نااطمینانی در بازارها همگی نشان میدهد بحران خاورمیانه اکنون بهبخشی از معادلات اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شده و تصمیمگیری بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران را تحت تاثیر قرار داده است.
جهان صنعت نیوز
