از نشست شورای امنیت تا تمایل ویتکاف به مذاکره
جهان صنعت – نشست شورای امنیت که بنا بر درخواست ایالاتمتحده و با هدف بررسی رویدادها و تحولات اخیر در ایران برگزار شد، عرصه دیپلماسی و روابط میان ایران و جهان را با موضوعات مختلفی روبهرو کرد. این نشست در پی وقوع اعتراضات در ایران که طی هفتههای گذشته آغاز شده بود و از روز پنجشنبه ۱۸دی ماه با قطعی اینترنت و مسدود شدن راههای ارتباطی شامل تماس و پیامک همراه بود، برگزار شد. نشست شورای امنیت به درخواست ایالاتمتحده، بیانیه گروه هفت، سخنان وزیر امور خارجه و بیانیه سازمان همکاری شانگهای را بررسی میکنیم.
نشست شورای امنیت و واکنش ایران
اشخاص و مقامات مختلفی در داخل و خارج کشور در این خصوص واکنش نشان دادند. غلامحسین درزی، سفیر و معاون نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل در رابطه با اظهارات مقامات ایالاتمتحده، با مورد اتهام قرار دادن واشنگتن گفت: «این بسیار غیرمشروع است که نماینده حکومت آمریکا که خواستار این جلسه شده به دروغ و تحریف واقعیتها متوسل شده است و به اشاعه اطلاعات غلط میپردازد تا بر نقش مستقیم کشورش در ترغیب مردم به خشونت سرپوش بگذارد و در واقع تقاضای آمریکا برای برگزاری این جلسه شرمآور است.»
معاون نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل در ادامه بر نقش رژیم صهیونیستی در تحولات اخیر در ایران تاکید کرد و گفت که این رژیم تلاش دارد تا تحت عنوان جعلی «نگرانی برای مردم ایران» پای آمریکا را به جنگ با ایران بکشاند؛ توجیهاتی که دولت آمریکا تلاش دارد با توسل به آنها خود را دوست مردم ایران معرفی کند.
واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل نیز در این نشست در سخنانی با بیان اینکه «آمریکا تنها با درخواست برگزاری این نشست وقت ما را گرفته است» بر تلاش آمریکا برای تامین منافع خود تاکید کرد.
از سوی دیگر نماینده چین در سازمان ملل نیز در این نشست ضمن اعلام مخالفت اصولی کشورش در مداخله در امور دیگر کشورها گفت که چنین مداخلاتی به معنای پیروی از قانون جنگل است. وی تاکید کرد: «مداخله در امور کشورها مسائل را حل نمیکند بلکه مشکلات را پیچیدهتر میکند.»
عراقچی و خط قرمز بودن موشکهای بالستیک
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در گفتوگوی خود با شبکه فاکس نیوز در رابطه با خطوط قرمز ایران برای مذاکره تاکید کرد: «موشک بالستیک، وسیله دفاع ما و قابل اعتمادترین وسیله دفاع است و قابل مذاکره نیست.» وی در ادامه و در پاسخ به سوالی در رابطه با تعداد کشتهشدهها در اعتراضات ایران گفت: «متاسفانه صدها نفر کشته شدند. ۸۰درصد از این افراد در واقع متعلق به ما هستند یعنی یا نیروهای امنیتی بودند، یا افسران پلیس یا مردم عادی که از جانب آن تروریستها، هدف گلوله قرار گرفتند.» وی ادامه داد: « قطعا این پرونده را هم در سطح داخلی و هم در سطح بینالمللی پیگیری خواهیم کرد و کسانی که از آن عناصر تروریستی حمایت کردند، باید پاسخگو باشند.»
وزیر امور خارجه در رابطه با تصاویر منتشرشده از کشتهشدگان گفت: «یک پویش اطلاعات کذب در جریان است. میتوانم شما را ارجاع دهم به پیامها و گفتهها و مصاحبههای مقامهای اسرائیلی و آمریکایی که خودشان ادعا کردهاند که ماموران موساد در داخل ایران در خیابانها بودند.»
وی در توضیح دلیل کشته شدن مردم با اشاره به اظهارات پیشین رییسجمهور آمریکا گفت: «رییسجمهور ترامپ گفته بود که اگر کشتاری رخ دهد، او مداخله خواهد کرد. آنان میخواستند او را به این درگیری بکشانند و این دقیقا توطئهای اسرائیلی بود. آنان میخواستند رییسجمهور ایالاتمتحده را وارد این درگیری کنند بنابراین شروع کردند به افزایش تعداد کشتهها.»
تماس وزیر امور خارجه با دبیرکل سازمان ملل
روز جمعه ۲۶دیماه، عباس عراقچی وزیر امور خارجه در گفتوگویی تلفنی با آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل با محکوم کردن اقدامات صورت گرفته علیه جمهوری اسلامی خواستار محکوم کردن این جنایات از سوی سازمان ملل شد و افزود: « اقدام آمریکا در برگزاری نشست شورای امنیت سازمان ملل به بهانه رسیدگی به تحولات داخلی ایران، فرار رو به جلو است. دولت آمریکا که با وضع تحریمهای ظالمانه علیه ملت ایران و همدستی با رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی به ایران، مسوول کشتار هزاران شهروند ایرانی است و در جریان ناآرامیهای اخیر نیز باعث کشتار صدها ایرانی توسط تروریستهای مسلح شده است، نمیتواند با برگزاری نشست شورای امنیت جنایات خود را بپوشاند.» در ادامه وزیر امور خارجه، ایالاتمتحده را برای اظهارنظر در رابطه با ایران فاقد اعتبار دانست و این رویکرد را تظاهر به دلسوزی توصیف کرد.
دبیرکل سازمان ملل نیز با اشاره به اهمیت احترام به حقوق بنیادین بشر از سوی همه دولتها، هرگونه مداخله در امور داخلی سایر کشورها از جمله مداخلات نظامی را مردود شمرد و بر ضرورت احترام به اصول منشور ملل متحد به ویژه اصل منع توسل و تهدید به زور تاکید کرد.
واکنش سازمان همکاری شانگهای به اعتراضات در ایران
سازمان همکاری شانگهای که ایران از سال۲۰۲۱ میلادی به عضویت آن در آمده است، روز جمعه ۲۶دیماه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که با مداخله خارجی در امور داخلی ایران مخالف است و خواستار حل و فصل مسالمتآمیز وضعیت در ایران شد.
دبیرکل سازمان همکاری شانگهای نیز با ارسال پیامی به وزیر امور خارجه ایران مخالفت خود را با هرگونه دخالت خارجی در امور داخلی و تضعیف وحدت و همبستگی مردم ایران اعلام کرد. وی ضمن ابراز همدردی برای جان باختن و مجروح شدن شهروندان ایرانی بر احترام و پایبندی این سازمان به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای عضو این سازمان تاکید کرد.
ایران محور اصلی سفر رییس موساد به آمریکا
دیوید بارنیا، رییس سرویس جاسوسی موساد روز جمعه به ایالاتمتحده سفر کرد و براساس برخی گزارشها این سفر با هدف گفتوگو پیرامون وضعیت ایران انجام شده است.
پایگاه خبری- تحلیلی آکسیوس درباره سفر رییس موساد به آمریکا گزارش داد: «سفر بارنیا بخشی از رایزنیها میان آمریکا و اسرائیل بر سر اعتراضات در ایران و حمله نظامی احتمالی آمریکا انجام میشود. او قرار است با استیو ویتکاف مذاکرهکننده ارشد آمریکا در میامی دیدار کند که در حال حاضر کانالهای ارتباطی میان آمریکا و ایران را مدیریت میکند.»
میانجیگری اعراب میان تهران و واشنگتن
براساس گزارشی از خبرگزاری رویترز عربستان سعودی، قطر، عمان و مصر ۴۸ساعت پیش از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا روز چهارشنبه در اظهاراتش تلویحا نشان داد که در نهایت تصمیم گرفته است که حملهای علیه جمهوری اسلامی انجام نشود، فعالانه در میانجیگری برای کاهش تنشها نقش داشتهاند.
در ادامه این گزارش به نقل از یک مقام عربی که خواست نامش فاش نشود گفته شده است: « این چهار کشور به واشنگتن منتقل کردند که هرگونه حمله پیامدهایی برای منطقه گستردهتر از منظر امنیت و اقتصاد خواهد داشت که در نهایت خود آمریکا را نیز تحتتاثیر قرار خواهد داد.» براساس ادعای این مقام رسمی، کشورهای نامبرده همچنین به ایران گفتند که هرگونه حمله متقابل علیه مراکز نظامی آمریکایی در کشورهای حاشیه خلیجفارس در بر دارنده پیامدهایی برای روابط تهران با دیگر کشورهای منطقه خواهد بود.
این مقام رسمی همچنین گفته است: «تلاشهای دیپلماتیک بر تلطیف لفاظیها و پرهیز از هرگونه اقدام نظامی با پیامدهایی برای ثبات منطقهای متمرکز بوده است و این دیپلماسی ممکن است در نهایت منجر به مذاکرات درباره اختلافات بر سر برنامه هستهای ایران منجر شود.»
این ادعا از سوی این مقام عربی در حالی مطرح شد که مقامات جمهوری اسلامی نیز در هفته گذشته وعده داده بودند که به هرگونه ماجراجویی نظامی پاسخ شدیدتری از جنگ ۱۲روزه در ژوئن خواهند داد.
بیانیه گروه هفت و واکنش وزارت خارجه
روز جمعه وزارت امور خارجه با انتشار بیانیهای به بیانیه گروه هفت واکنش نشان داد. در این واکنش خطاب به اعضای گروه هفت با تاکید بر اینکه اعتراضات مسالمت آمیز در ایران با ورود تروریستهای سازمانیافته به خشونت کشیده شد، آمده است: «بیانیهها و اظهارات صریح مقامهای فعلی و سابق آمریکا و نیز مقامهای رژیم صهیونیستی در ترغیب به خشونت و کشتار مردم، در کنار اسناد و مدارک متقن جمعآوری شده از سوی مراجع امنیتی، نشاندهنده نقش مستقیم رژیم اسرائیل در تجهیز و سازماندهی تروریستهای مسلح و حمایت آمریکا از آنهاست.»
علاوه بر این با اشاره به تعهد قانونی، اخلاقی و انسانی نسبت به صیانت از حقوق بنیادین مردم وفق قانون اساسی، از جمله حق اعتراض مسالمتآمیز از سوی جمهوری اسلامی تصریح شده است: « کشورهای عضو گروه هفت که هر یک کارنامه شرمآوری در ارتباط با نقضهای فاحش حقوق بشر در کشور خود و در منطقه غرب آسیا دارند؛ فاقد هرگونه اعتبار و جایگاه اخلاقی برای قضاوت در مورد دیگران و طرح ادعاهای حقوق بشری علیه آنها هستند.»
در نهایت خطاب به اعضای این سازمان آمده است: «کشورهای عضو گروه هفت به جای صدور بیانیههای فریبکارانه و مداخلهجویانه، باید دخالت در امور داخلی ایران را متوقف کنند، به تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی علیه ملت ایران پایان دهند و از سوءاستفاده از مفاهیم والای حقوق بشری بهعنوان پوششی برای مداخله در امور داخلی ایران و ترغیب خشونت و تروریسم خودداری کنند.»
ویتکاف و ترجیح مذاکره با جمهوری اسلامی
بامداد روز شنبه، استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد رییسجمهور آمریکا و نماینده این کشور در امور غرب آسیا براینکه دولت آمریکا حلوفصل دیپلماتیک مسائل با ایران را به گزینه نظامی ترجیح میدهد تاکید کرد این در حالی است که دونالد ترامپ در واکنش به شکلگیری اعتراضات در ایران گفته بود که اگر جمهوری اسلامی به معترضان شلیک کند اقدام به حمله نظامی کرد. رییسجمهور ایالاتمتحده همچنین در سخنانی خطاب به معترضان در ایران وعده داده بود که «کمک در راه است.»
گروسی به دنبال مسیر توافق جدید با ایران
رافائل گروسی، مدیرکل دیدهبان هستهای سازمان ملل متحد روز شنبه در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی اسپانیایی RTVE گفت: «پس از حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به چندین تاسیسات هستهای ایران، نظارت بینالمللی تا حدی مختل شد اما بازرسان برخی بازرسیها را از سر گرفتهاند، با این حال دسترسی به سایتهای مورد حمله همچنان محدود است.»
وی تاکید کرد: «این سوال که آیا آژانس میتواند نظارت و کنترل بر این مواد (اورانیوم) را در همان سطح سابق از سر گیرد، همچنان باز و مفتوح است. ما در تلاشیم تا راه را برای یک توافق جدید هموار کنیم و برای این هدف، در حال مشورت مستمر با دولت ایران، وزیر امور خارجه آن و دیگر بازیگران کلیدی این فرایند از جمله ایالاتمتحده هستیم.»
دخالت آمریکا و اسرائیل در حوادث اخیر مشهود است
مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین روز جمعه در گفتوگویی تلفنی درخصوص تحولات منطقهای و بینالمللی بهویژه حوادث اخیر در ایران و همچنین آخرین وضعیت روابط دوجانبه در بخشهای مختلف به تبادل نظر و رایزنی پرداختند. پزشکیان در این گفتوگوی تلفنی ضمن قدردانی از موضع حمایتی روسیه از حقانیت جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل و دیگر مجامع بینالمللی، به مروری کلی از حوادث چند روز گذشته و نقش و دخالت مستقیم آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای اروپایی در این حوادث پرداخت. رییس دولت چهاردهم در بخش دیگری از این گفتوگو به تعاملات و همکاریهای بسیار خوب دو کشور در بخشهای مختلف تجاری، سرمایهگذاری، حملونقل، نیروگاهی و انرژی پرداخت و گفت: پروژههای مشترک همکاری ایران و روسیه در سطح بسیار خوبی در حال انجام است، روند اجرای پروژهها بهصورت هفتگی در حال پیگیری بوده و هیچ مشکلی در این زمینه گزارش نشده است. ولادیمیر پوتین نیز ضمن ابراز خرسندی از گفتوگو با پزشکیان و ابلاغ سلامهای گرم خود به رهبری معظم انقلاب و ملت ایران، با بیان اینکه روسیه تحولات ایران را بادقت و حساسیت پیگیری میکند، آنچه را در روزهای گذشته در ایران رخ داد، مشابه سناریوهای انقلاب رنگی توصیف کرد و در ادامه با اشاره به آخرین وضعیت روابط دوجانبه میان ایران و روسیه گفت: ما همیشه از گسترش بیش از پیش روابط با جمهوری اسلامی ایران استقبال میکنیم، روند اجرای پروژهها مشترک همکاری رضایتبخش است، اینکه روسای جمهور دو کشور در عالیترین سطح و بهصورت مستمر پیگیر اجرای توافقات هستند، نشان از عمق و استمرار روابط صادقانه میان ایران و روسیه دارد و بهزودی در کمیسیون مشترک تجاری دو کشور زمینههای گسترش همکاریهای بیشتر بررسی خواهد شد.
