آغاز نشست «دریاچه لوسرن» برای توافق تهران- واشنگتن
جهان صنعت – سرانجام در سومین روز از مهلت ۶۰روزه مذاکرات ایران و آمریکا، طرفین خود را بهمحل این گفتوگوها واقع در هتل بورگناشتوک واقع در منطقه کوهستانی لوسرن سوییس رسانده و مذاکرات را آغاز کردند؛ مذاکراتی که پیرو امضای دیجیتال و غیرحضوری یادداشت تفاهم ۱۴بندی رییسان جمهور ایران و آمریکا در روزهای پایانی هفته گذشته رسما کلید خورد و قرار بود از روز جمعه با حضور هیاتهای مذاکرهکننده دو کشور و دو هیات میانجیگری پاکستانی و قطری به میزبانی سوییس آغاز شود اما باتوجه به ادامه حملات اسرائیل به نقاطی از جنوب لبنان و هدف قرار گرفتن مواضع تحت کنترل حزبالله، به حالت تعلیق درآمد و از نیمروز گذشته به وقت محلی، پس از آن رسما آغاز شد که سیدمحسن نقوی، وزیر کشور پاکستان در سفر فشرده روز شنبه خود به تهران و دیدارهای جداگانه و مهمی که با اسکند مومنی وزیر کشور، عباس عراقچی وزیر امور خارجه و مسعود پزشکیان رییسجمهور ایران داشت، پیامهایی را درباره آنچه در لبنان در جریان است، به حاکمان تهران تسلیم کرد تا مگر بدینترتیب زمینه عزیمت هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی به سوییس را فراهم آورد؛ تلاشی که ظاهرا به نتیجه رسید و باعث شد هیات جمهوری اسلامی ایران به ریاست محمدباقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده، در واپسین ساعات شامگاه شنبه بهوقت محلی وارد فرودگاه زوریخ شود آنهم درحالیکه همزمان جیدی ونس معاون اول رییسجمهور آمریکا، رییس مجلس سنا و البته رییس هیات مذاکرهکنندگان ایالات متحده نیز در صدر هیاتی آمریکایی راهی سوییس شد. رییس هیات مذاکرهکنندگان ایالاتمتحده که پیش از عزیمت به سوییس در جمع خبرنگاران درباره آنچه قرار است در روزهای آغازین این مذاکرات ۶۰ روزه در سوییس رقم بخورد، توضیح داده و تاکید کرده بود که احتمالا میتواند «یک یا دو روز» در سوییس بماند، درعینحال ابراز امیدواری کرده بود که واشنگتن و تهران بتوانند درمورد مسائل هستهای و آتشبس لبنان پیشرفت کنند. نکته حائز اهمیت در صحبتهای جیدی ونس پیش از عزیمت به سوییس، تاکید ویژه او بر اهمیت رعایت مفاد یادداشت تفاهم ۱۴بندی ایران و آمریکا بهویژه پایان جنگ در تمامی جبههها ازجمله لبنان بود؛ آنچنان که او در سخنانی در این رابطه تاکید کرد «باوجود تیترهای خبری، اوضاع در آنجا [لبنان] کمی آرامتر شده و بهتر هم میشود.» وضعیتی که بهگفته رییس هیات مذاکرهکنندگان ایالاتمتحده، باید بهطور مداوم مدیریت شود تا «مطمئن شویم که اسرائیل و لبنان هردو در امنیت و آرامش هستند.»
همه دیپلماتهای ارشد حاضر در سوییس
بدین ترتیب هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در حالی به ریاست محمدباقر قالیباف در محل برگزاری این گفتوگوها در هتل بورگناشتوک سوییس حاضر شد که عباس عراقچی وزیر امور خارجه، علی باقریکنی معاون بینالملل دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی، عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی، حمید بورد معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، کاظم غریبآبادی معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه و اسماعیل بقائی سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز قالیباف را در این سفر همراهی میکنند. همچنین در حالی که در طرف آمریکایی، استیو ویتکاف فرستاده ویژه رییسجمهور آمریکا و جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ پیش از حضور رسمی هیاتها نیز در سوییس حضور داشتند، جیدی ونس معاون رییسجمهور ایالاتمتحده که ریاست هیات مذاکرهکنندگان آمریکا را نیز برعهده دارد، خود را به محل برگزاری مذاکرات رساند.
همچنین شهباز شریف نخستوزیر و فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان نیز راهی سوییس شدند تا در قامت میانجی اصلی این مذاکرات ایفای نقش کنند. این در حالی بود که محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخستوزیر و وزیر خارجه قطر که همچون مقامهای ارشد سیاسی و نظامی پاکستان، نقشی چشمگیر و غیرقابلانکار در شکلگیری یادداشت تفاهم پایان جنگ و ایجاد زمینه تماسها میان تهران و واشنگتن برای آغاز مذاکرات برعهده داشته نیز پیش از ورود هیاتهای ایران، آمریکا و پاکستان به سوییس سفر کرده و در دیدار با ایگنازیو کاسیس وزیر خارجه سوییس در بورگناشتوک، درباره آخرین تحولات پس از توافق ایران و آمریکا رایزنی کرده بود. همزمان نمیتوان نقش سوییس را که مسوولیت میزبانی از این هیاتهای عالیرتبه دیپلماتیک را برعهده گرفته، نادیده گرفت؛ بنابر اعلام وزارت خارجه سوییس، این کشور در بورگناشتوک محیطی مطمئن، محرمانه و قابل اعتماد را برای گفتوگو درباره اجرای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا فراهم کرده است. دستگاه دیپلماسی سوییس همچنین اعلام کرده که برن بهدلیل محرمانه بودن رایزنیها از انتشار جزئیات مربوط به شرکتکنندگان و محتوای گفتوگوها خودداری کرده و خواهد کرد.
از استقبال سوییسی از دیپلماتها تا دیدارهای دیپلماتیک با میانجیها
در حالی که اما بعدازظهر دیروز منابع خبری به نقل از ایگنازیو کاسیس، وزیر امور خارجه سوبیس، از استقبال این دیپلمات ارشد سوبیسی از عباس عراقچی برای شرکت در نشست «دریاچه لوسرن» خبر دادند، در ادامه اخباری درخصوص دیدار این دو مقام ارشد در راس دستگاههای دیپلماسی ایران و سوبیس نیز مخابره و تاکید شد که گفتوگوی وزیران امور خارجه ایران و سوبیس در حدود ۴۵دقیقه به طول انجامیده است. بنابر این گزارش، وزیر امور خارجه سوییس در حالی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس(توئیتر)، ورود وزیر امور خارجه ایران به سوییس را خوشامد گفت که در ادامه نوشت: «در نشست دریاچه لوسرن، ما چارچوبی برای بحث و گفتوگو فراهم میکنیم.» جالب آنکه ایگنازیو کاسیس به پیوست این پیام توئیتری عکسی را منتشر کرد که در آن او و عراقچی در حاشیه نشست «دریاچه لوسرن» در بورگناشتوک سوییس در حال گفتوگو بودند و پرچمهای ایران و سوییس و همچنین نمادهای کشورهای شرکتکننده در این نشست ازجمله ایالاتمتحده، پاکستان و ایران و همچنین فرانسه در پسزمینه تصویر دیده میشد. این در حالی بود که ساعتی بعد رسانههای رسمی نیز خبر دیدار وزیران امور خارجه ایران و سوییس را پوشش داده و خاطرنشان کردند که بنابر برنامهریزی صورتگرفته، قرار است هیات جمهوری اسلامی، ابتدا با نمایندگان کشورهای میانجی دیدار کند؛ اتفاقی که بهنحوی مشابه درمورد هیات آمریکایی نیز رقم خورد و درنتیجه با آغاز رسمی مذاکرات ایران و آمریکا، اخبار متعددی از برگزاری چندین و چند دیدار و نشست دو و چندجانبه مخابره شد و همزمان رسانهها از برگزاری جلسات داخلی طرفین مذاکرات گزارش دادند. چنانکه هم جیدی ونس بهعنوان رییس هیات مذاکرهکنندگان ایالات متحده و هم محمدباقر قالیباف در قامت رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در دیدارهایی جداگانه با شهباز شریف نخستوزیر پاکستان که میانجی اصلی این مذاکرات است، دیدار و گفتوگو کردند. قالیباف همچنین با محمد بن عبدالرحمن آلثانی نخستوزیر قطر نیز دیدار کرده است.
همچنین آنطورکه سیانان از محل مذاکرات گزارش داد، جی دی ونس پیش از آغاز نشست چهارجانبه ایران، آمریکا، پاکستان و قطر در سوییس، با طرح این ادعا که دونالد ترامپ متعهد به آتشبس کامل منطقهای است، تاکید کرد که این نوع آتشبسها همیشه «کمی آشفته» هستند. رییس هیات مذاکرهکنندگان آمریکا در عین حال تاکید کرد که «پیشرفت بزرگی در رابطه با ایران و تضمین آتشبس در لبنان انجام شده است.»
آغاز مذاکرات ۴جانبه ایران، آمریکا، پاکستان و قطر در سوییس
سرانجام حوالی غروب روز گذشته بود که ایرنا در گزارشی از محل برگزاری این مذاکرات اعلام کرد که هیاتهای مذاکرهکننده وارد سالن اجلاس چهارجانبه سوییس شدند. خبرنگار ایرنا با اعلام ورود هیاتهای ایران و آمریکا در محل برگزاری این مذاکرات چهارجانبه تاکید کرد که هیات میانجی پاکستانی متشکل از شهباز شریف نخستوزیر و فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش این کشور نیز در محل حضور هیاتهای ایران و آمریکا برای مذاکرات فنی، مستقر شدند. بنابر این گزارش، نماینده قطر نیز همچون طرف پاکستانی در قامت طرفین میانجی مذاکرات در محل اجلاس حاضر بوده است؛ مذاکراتی که بنابر اعلام ایرنا، با محور پیگیری اجرای تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد، در هتل بورگناشتوک سوییس برگزار شده است. تهران از میانجیهای پاکستانی و قطری خواسته است که با توجه به نقش و مسوولیتی که در شکلگیری تفاهم اسلامآباد داشتهاند، اجرای کامل و مستمر تعهدات آمریکا را با جدیت پیگیری کنند.
افشاگری پزشکیان درباره اسرائیل، سلطنتطلبان و مخالفان داخلی مذاکره بهعنوان مخالفان توافق:
بندهای تفاهم تهران- واشنگتن عمدتا بهنفع ایران است
جهان صنعت – مسعود پزشکیان روز گذشته و همزمان با آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در سوییس از فرصت سخنرانی در مراسمی که به مناسبت سیوسومین همایش سیاستهای پولی و بانکی در سالن همایشهای بانک مرکزی ایجاد شده بود استفاده کرد تا درباره خطوط قرمز، محدودیتها و البته مطالبههای ایران درجریان مذاکرات توضیح دهد. او که سخنانش را با اشاره به وضع نامطلوب اقتصادی کشور آغاز کرد با «غیرقابلقبول» خواندن این تصور که طی سالهای آینده همچنان با نرخ تورم بالای ۵۰یا۶۰درصد مواجه باشیم از این وضعیت که «مردم هر سال و هر روز با کاهش قدرت خرید مواجه باشند» ابراز نارضایتی کرد؛ شرایطی نامطلوب که به باور او ناشی از «نبود تناسب میان منابع و مصارف» است و برخی از راهکارهای مقابله با آن نیز عبارتند از جلوگیری از بزرگترشدن دولت و ساختار اداره کشور و توسعه بیضابطه. پزشکیان در دفاعی صریح و تمامعیار از سیاست حذف ارز ترجیحی که بهگفته او، ایجاد رانت کرده بود، تصریح کرد: این سیستم ارزپاشی بود و نه مدیریت منابع ارزی و اگر این کار را نمیکردیم در جنگ با قحطی روبهرو میشدیم.
اما بیتردید بخش مهمتر سخنان رییسجمهور در این نشست اقتصادی آنجا بود که بر مسائل امنیتی و سیاستخارجی متمرکز شد. او که معتقدست جنگ و ادامه آن به سود هیچکس و هیچ گروهی نیست، تاکید کرد: روند «نه جنگ نه صلح» زیانبار است و باید از این وضع خارج شویم. او با اشاره به تغییر ۱۸۰ درجهای مواضع آمریکا نسبتبه گذشته و پذیرش حق ملت ایران گفت: مذاکرات پیشرو برای رونق اقتصادی، بازشدن بازارها و حل مشکلات بستری بسیار مناسب فراهم کرده است. پزشکیان با اعلام اینکه ظرف چند روز گذشته بیش از ۱۶میلیون بشکه نفت صادر کردیم، دستاورد مذاکرات را بسیار روشن ارزیابی کرد و گفت: با آغاز روند گفتوگوها ۶میلیارد دلاری که در قطر داریم نیز آزاد و به بازخواهد گشت. پزشکیان که معتقدست تنها سهگروه یعنی اسرائیلیها، سلطنتطلبان و هر فرد یا جریانی که در همان مسیری حرکت کند که نتانیاهو و همراهانش تبلیغ و ترویج میکنند، مخالف مذاکرات هستند تصریح کرد: بندهای تفاهم تهران-واشنگتن عمدتا به نفع ایران است.
او خواسته اصلی آمریکا مبنیبر عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای را همان موضوعی عنوان کرد که ایران نیز خواستار آن است. بهگفته پزشکیان، اگر لازم باشد مینویسیم که قصد ساخت بمب اتم را نداریم. او با تاکید پافشاری ایران بر حفظ حق غنیسازی اورانیوم گفت: در گذشته میگفتند باید موشکهای خود را کنار بگذارید اما امروز این حق ملت ایران را پذیرفتند. پزشکیان در پایان سخنانش بار دیگر نسبتبه ارسال هر پیامی که بوی تفرقه و اختلاف بدهد هشدار داد و با تاکید بر اینکه این پیامها در راستای خواست اسرائیل است، گفت: بهسادگی میتوانم درباره بسیاری از مسائل سخن بگویم اما حفظ وحدت و انسجام داخلی مهمتر است پس سکوت میکنم تا وحدت حفظ شود.
