کجدار و مریز تا آبانماه
دونالد ترامپ بهسختی تلاش میکند اعتبارش را نزد افکار عمومی و همحزبیهایش حفظ کند. باوجود آنکه رییسجمهور ایالاتمتحده بارها خود را نسبتبه انتخابات پیشرو بیاهمیت و بیتفاوت نشان داده و گفته است که انتخابات میاندورهای سنا و کنگره او را تحتفشار قرار نداده اما رفتارهایی که ترامپ در هفتههای گذشته انجام داده آشکار کرده که اتفاقا این انتخابات، حمایت رایدهندگان و نتایج آن برای او و همکارانش در کاخ سفید اهمیتی راهبردی و غیرقابلانکار دارد و مبنای بسیاری از تصمیمگیریهای ترامپ را تشکیل میدهد بهویژه پس از دومین مصوبه برای محدودسازی توانایی و اختیار رییسجمهور ایالاتمتحده بهمنظور جنگ با ایران، تداوم و گسترش آن، عالیترین مقام کاخ سفید، اهمیت ترکیب و حزب غالب در کنگره و سنا را بیشتر درک کرده است.
هفته گذشته و پس از آنکه هر دو مجلس کنگره و سنا در چهارشنبه پیش بهمحدودسازی اختیارات رییسجمهور ایالاتمتحده برای ادامه جنگ با ایران رای مثبت دادند توجه محافل خبری بههماهنگی بین این دو مجلس علیه کاخ سفید جلب شد. رسانههای آمریکایی در اینباره توضیح دادند که بیش از ۴۵سال است که در موضوعهای نظامی هماهنگی و تصویب یک قطعنامه یا مصوبه علیه اختیارات رییسجمهور در ایالاتمتحده وجود نداشته است و این مصوبه که با اکثریت مطلق نمایندگان کنگره و موافقت ۵۰سناتور در مقابل مخالفت ۲۸عضو سنا بهتصویب رسید، نمونهای روشن از مخالفت مشترک نمایندگان و سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات علیه رفتارها و تصمیمهای ترامپ است.
خبرنگارانی که در مجالس ایالاتمتحده رفتوآمد میکنند گزارش میدهند که چهارشنبه پس از رای مثبت دو مجالس به این قطعنامه، ترامپ در میان نمایندگان جمهوریخواه کنگره حاضر شده و پس از داد و فریاد و توهین به نمایندگان جمهوریخواه از آنان خواسته است که رای خود را پس بگیرند و از تصویب قطعنامه توسط کنگره جلوگیری کنند؛ خواستهای که از سوی برخی نمایندگان جمهوریخواه کنگره مورد اجابت قرار گرفت و آنها رای مثبت خود را از قطعنامه پس گرفته و تصویب قطعنامه از سوی کنگره متوقف شد. این رفتار پرخاشگرانه ترامپ در مقابل یک تصویب قطعنامه نشان میدهد که برخلاف ظاهر بیتفاوت و رفتارها و واکنشهای خنثی و حتی تحقیرآمیز ترامپ در قبال ترکیب و مصوبات در مجلس ایالاتمتحده، اتفاقا مجالس قانونگذاری و ترکیب آن برای رییسجمهور آمریکا اهمیتی غیرقابل انکار دارد و هیچگاه نمیتوان در جریان سیاستگذاری و سیاستورزیهای آتی کاخ سفید، نقش این دو نهاد قانونگذاری را مورد بیتوجهی قرار داد.
هماکنون رییسجمهور ایالاتمتحده نهفقط برای دریافت بودجه تکمیلی ۶/۸۷میلیارددلاری که قرار است جایگزین هزینههای صرفشده در جنگ آمریکا علیه ایران شود که برای بودجه ۱۱میلیارددلاری کمک به کشاورزانی که در اثر جنگ یادشده سوخت گران خریدهاند، بهکنگره نیاز دارد و رای مثبت نمایندگان کنگره را مطالبه میکند. با این وصف اگر زمان پیش برود و همین وضعیت فعلی حاکم باشد، آنگاه احتمال آنکه ترکیب کنگره و سنا بهزیان ترامپ تغییر کند و دموکراتها بر این دو مجلس حاکم شوند، بسیار زیاد است. در این صورت نهفقط دست ترامپ برای انجام اقدامات بیمحابا و ماجراجویانه چه در قبال ایران و چه در موارد دیگر بسته خواهد شد بلکه احتمالا دموکراتها در جهت بیاعتبار شدن رییسجمهور ایالاتمتحده از طریق استیضاح او حرکت خواهند کرد.
برخی ناظران حتی پیشبینی میکنند که اگر استیضاح ترامپ رای بیاورد ممکن است او با خطر برکناری مواجه باشد. این سناریوی نگرانکننده بیش و پیش از همه دلمشغولی رییسجمهور ایالاتمتحده را موجب شده است و ترامپ میخواهد دریافت بودجههای کمکی و حمایتی، پایین آوردن قیمت نفت و بهتبع آن کاهش قیمت سوخت در ایالاتمتحده و ارائه یارانه بهشهروندان و رایدهندگان ایالاتمتحده به هر ترتیب و با هر اهرم از موقعیت خطرناک فعلی عبور کند و انتخابات آبانماه آینده را پشت سر بگذارد.
در مورد اینکه آیا ترامپ موفق به انجام این راهبرد و دستیابی به ترکیب اکثریت جمهوریخواه در مجالس آمریکا میشود یا در مسیر حاضر ناکام میماند، از هماکنون نمیتوان پیشبینی دقیقی کرد چراکه مولفههای دخیل در این فرآیند آنقدر متفرق و متغیر است که دقت پیشبینی را بهشدت تحتتاثیر قرار میدهد. با این حال ترامپ میداند که در مقابل افکار عمومی باید چیزی برای ارائه داشته باشد و از این بابت نمیتواند حاکمیت ایران بر خلیجفارس و تنگههرمز را بپذیرد. او میداند که روزنامهنگاران مستقل چه آمریکایی و چه غیرآمریکایی، از نزدیک و بهدقت اوضاع را زیر نظر دارند و همین اوضاع را برای افکار عمومی و رایدهندگان آمریکایی نمایش میدهند. سختگیریهایی که اکنون در مورد ترتیبات امنیتی و انتظامی برای شناورهای تجاری در جریان بوده و منازعهای که میان ایالاتمتحده و ایران بر اثر همین تحولات در تنگه هرمز و خلیجفاس رخ داده است، در راستای همین رویکرد ترامپ محسوب میشود در حالی که ایران از طریق نظامیان نیروی دریایی و هوافضای سپاه پاسداران درصدد است که اقتدار خود را در این منطقه دریایی ثابت و مسیر دریایی تعیینشده خود را بهعنوان تنها مسیر امن و معتبر معرفی کند، ایالاتمتحده میخواهد در مقابل این معبر، راه دیگری که از نزدیکی عمان میگذرد و دور از دسترس و نفوذ ایران قرار دارد، معرفی کند. راهبردنویسان کاخ سفید معتقدند استفاده از این معبر جدید که خارج از حاکمیت ایران است نهفقط موضوع اخذ عوارض از شناورهای تجاری را منتفی و از این بابت ضربه مهمی به درآمدهای ایران از محل تنگه هرمز وارد کرده بلکه حاکمیت ایران در این آبراه و خلیجفارس را بهچالش میکشد و آن را خنثی میکند.
روشن است که تهران این اندیشه را شناسایی و با آن مقابله کرده است؛ اقدام پیشدستانه ایران از حمله بهشناور سنگاپوری در همین راستا ارزیابی میشود؛ اقدامی که واکنش ایالاتمتحده را در پی داشت و دوباره موضوع نقض آتشبس از سوی امضاکنندگان را مطرح کرد. بهنظر میرسد تهران تصمیم گرفته با چنگ و دندان از حاکمیت خود در خلیجفارس دفاع و آن را تثبیت کند چراکه میداند کوچکترین سهلانگاری در این رابطه ممکن است ضربه مهمی بهمنافع کشورمان وارد کند.
یک دلمشغولی مهم برای ایران آن است که ترامپ بتواند با همین شیوه بازی با افکار عمومی و فریب بازار بر جریان تحولات اقتصادی داخل و خارج ایالاتمتحده تاثیر بگذارد و با مدیریت افکار عمومی و ترغیب رایدهندگان آمریکایی از موضوع انتخابات پیشرو و آسیبهای آن عبور کند. در این صورت ترکیب شکنندهای بهنفع ترامپ هم در کنگره و هم در سنا بهوجود خواهد آمد و دوباره جمهوریخواهان بر دو مجلس ایالاتمتحده حاکم میشوند.
برخی تحلیلگران و اعضای جمهوریخواه کنگره و سنا در اینباره ابراز عقیده کردهاند که پس از پیروزی احتمالی در انتخابات آبانماه آینده، ترامپ سختگیریها و نزاع علیه ایران را تشدید خواهد کرد و حتی ممکن است دوباره به جنگ علیه ایران دست بزند. این پیشبینی خطرناک البته دلایل و شواهد عقلی زیادی دارد و ممکن است محقق شود. اظهاراتی که ترامپ در روزهای گذشته علیه بایدن و اوباما بیان و خود را بهتر و برتر از آن دو معرفی کرده فقط در جهت جلب و کسب اعتماد رایدهندگان ارزیابی شده است. حالا اگر این رایدهندگان با ساکن فعلی کاخ سفید همراهی کنند و ترکیب دو مجلس آمریکا را بهنفع او رقم بزنند، آنگاه ممکن است او با آرامش خاطری که دستکم دو سال به طول خواهد انجامید، علیه دشمن شماره یک خود در خاورمیانه وارد عمل شود.
